Tháo gỡ “điểm nghẽn” để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp

Đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, gắn đào tạo với thị trường lao động và công nghệ số đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn tới. Từ thực tiễn quản lý và đào tạo, NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội – đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn”, nâng cao chất lượng và hiệu quả toàn hệ thống.

Theo ông Phạm Xuân Khánh, trước hết cần đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt để nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền các cấp, đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò then chốt của giáo dục nghề nghiệp trong phát triển kinh tế – xã hội. Giáo dục nghề nghiệp phải được nhìn nhận là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, góp phần tạo việc làm bền vững và nâng cao thu nhập cho người lao động.

Cùng với đó, việc hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách cần được triển khai đồng bộ, kịp thời tháo gỡ các rào cản trong quản lý và tổ chức đào tạo. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp phải vận hành theo hướng mở, liên thông, hiện đại, hội nhập quốc tế và thích ứng nhanh với nhu cầu thị trường lao động. Phân cấp, phân quyền cần gắn với phân bổ nguồn lực, tăng quyền tự chủ cho cơ sở đào tạo song song với cơ chế giám sát hiệu quả.

Một nhiệm vụ trọng tâm là sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng tinh gọn, hiệu quả; bảo đảm quy mô, cơ cấu ngành nghề hợp lý, có phân tầng chất lượng rõ ràng. Những cơ sở hoạt động hiệu quả cần được lựa chọn đầu tư nâng cấp, hình thành các trung tâm đào tạo quốc gia và vùng ở một số trường cao đẳng chất lượng cao, đáp ứng chuẩn khu vực ASEAN và quốc tế.

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần đổi mới mạnh mẽ chương trình, phương thức giảng dạy theo hướng thực chất, “học đi đôi với hành”, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản trị và đào tạo. Việc liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp phải được thúc đẩy bằng cơ chế cụ thể, khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo tại doanh nghiệp và thành lập quỹ đào tạo nhân lực.

Đặc biệt, Nhà nước cần có chính sách đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo đội ngũ giáo viên, giảng viên giáo dục nghề nghiệp; đồng thời thu hút chuyên gia, lao động tay nghề cao tham gia giảng dạy. Chính sách hỗ trợ, miễn giảm học phí cho các ngành nghề trọng điểm, lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp số và các ngành khó tuyển nhưng nhu cầu nhân lực lớn cũng cần được ưu tiên.

NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh cũng nhấn mạnh, giáo dục nghề nghiệp chỉ có thể tạo đột phá khi được bảo đảm nguồn lực tương xứng. Việc ưu tiên ngân sách Nhà nước cho đào tạo nhân lực chất lượng cao, đặc biệt các ngành nghề mũi nhọn phục vụ các chương trình, dự án chiến lược quốc gia, là yếu tố quyết định.

Bên cạnh đó, công tác quản lý Nhà nước cần tiếp tục được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ đổi mới giáo dục nghề nghiệp tại các địa phương, đơn vị.

Cuối cùng, chuyển đổi số phải trở thành động lực quan trọng. Xây dựng hệ thống quản trị thông minh, triển khai đào tạo trên môi trường số, đa dạng hóa phương thức học tập sẽ giúp cá nhân hóa việc học, mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao năng suất đào tạo và chất lượng nguồn nhân lực kỹ năng nghề.

Những giải pháp đồng bộ về thể chế, nguồn lực, tổ chức hệ thống và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản, giúp giáo dục nghề nghiệp thực sự trở thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Thanh Bình