Hội nhập đầy đủ – bước phát triển tư duy chiến lược sau Đại hội XIV
Sau Đại hội XIV, Việt Nam định hướng hội nhập đầy đủ, hướng tới vai trò tiên phong có chọn lọc trong những lĩnh vực phù hợp với năng lực và lợi ích quốc gia, dân tộc.
Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước, trong đó tư duy về hội nhập quốc tế được nâng lên một tầm cao mới cả về nhận thức lẫn hành động. Đây không chỉ là sự mở rộng về phạm vi, mà là bước chuyển căn bản về chất trong cách Việt Nam tham gia vào đời sống kinh tế – chính trị toàn cầu.
Nếu như trong nhiều nhiệm kỳ trước, hội nhập chủ yếu được đặt trong khuôn khổ “sâu rộng” – tức mở cửa mạnh mẽ, tham gia ngày càng nhiều cơ chế, hiệp định và chuẩn mực quốc tế, thì nay Đảng xác định rõ yêu cầu tiến tới hội nhập đầy đủ, chủ động và có trách nhiệm.
Chúng ta đã đạt được sự phát triển rất cao về mặt “lượng”. Tính đến hết năm 2025, Việt Nam đã tham gia ký kết và thực thi 17 FTA và đang đàm phán thêm để mở rộng mạng lưới, với mục tiêu đạt khoảng 20 FTA, bao gồm các Hiệp định thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, UKVFTA, RCEP, phủ sóng hầu hết các nền kinh tế lớn. Qua đó đã tạo ra kim ngạch xuất nhập khẩu kỷ lục 920 tỷ USD năm 2025.
Trong hơn ba thập niên đổi mới, hội nhập sâu rộng đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam.
Tuy nhiên, mô hình hội nhập này về cơ bản vẫn đặt Việt Nam trong vai trò thích ứng với luật chơi đã được định hình, chủ yếu là tiếp nhận các chuẩn mực và điều chỉnh chính sách trong nước để phù hợp với yêu cầu bên ngoài.
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc – cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, chủ nghĩa bảo hộ quay trở lại dưới nhiều hình thức mới, trật tự kinh tế toàn cầu phân mảnh – những giới hạn của cách tiếp cận hội nhập cũ ngày càng bộc lộ rõ.
Hội nhập sâu nhưng chưa đầy đủ có thể khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài, trong khi dư địa để bảo vệ và thúc đẩy lợi ích dài hạn của quốc gia còn hạn chế. Chính từ thực tiễn đó, Đại hội XIV đã đặt ra yêu cầu phải nâng tầm hội nhập, chuyển từ “tham gia” sang “định hình”, từ bị động thích ứng sang chủ động kiến tạo.
Hội nhập đầy đủ trước hết hàm ý sự tham gia toàn diện hơn của Việt Nam vào các không gian thể chế quốc tế, không chỉ giới hạn trong thương mại và đầu tư, mà mở rộng sang các lĩnh vực đang định hình tương lai phát triển toàn cầu.
Đó là kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, tiêu chuẩn lao động, quản trị chuỗi cung ứng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Hội nhập đầy đủ cũng đồng nghĩa với việc Việt Nam phải đáp ứng các chuẩn mực cao hơn, đồng thời có tiếng nói rõ nét hơn trong quá trình xây dựng và điều chỉnh các quy tắc chung.
Điểm mới quan trọng trong định hướng sau Đại hội XIV là sự chuyển dịch từ vị thế quốc gia đi sau sang vai trò tiên phong có chọn lọc. Tiên phong ở đây không mang nghĩa chạy đua hay vượt lên bằng mọi giá, mà là chủ động dẫn dắt trong những lĩnh vực phù hợp với năng lực, điều kiện phát triển và lợi ích quốc gia – dân tộc.
Việt Nam có thể chưa phải là nước đặt ra các tiêu chuẩn toàn cầu mới, nhưng hoàn toàn có khả năng trở thành người đề xuất sáng kiến, thúc đẩy chuẩn mực mới ở cấp độ khu vực hoặc trong những lĩnh vực chuyên biệt, nơi lợi thế so sánh đang hình thành.
Định hướng này phản ánh tư duy thực tế và linh hoạt. Đó có thể là vai trò tích cực trong thúc đẩy các sáng kiến hợp tác kinh tế xanh trong ASEAN, tham gia xây dựng các khuôn khổ chuỗi cung ứng bền vững, hay trở thành cầu nối giữa các nhóm nền kinh tế phát triển và đang phát triển. Ở những lĩnh vực này, Việt Nam vừa có nhu cầu nội tại, vừa có điều kiện để đóng góp và hưởng lợi.
Ở góc độ kinh tế, định hướng mới cũng đặt ra yêu cầu nâng cấp chất lượng hội nhập. Thu hút FDI không chỉ hướng tới số lượng và quy mô vốn, mà phải ưu tiên chất lượng, công nghệ, khả năng lan tỏa và gắn kết với doanh nghiệp trong nước.
Xuất khẩu không chỉ dựa vào lợi thế chi phí, mà cần từng bước tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao. Đây chính là thước đo thực chất của hội nhập đầy đủ – nơi Việt Nam không chỉ là “công xưởng”, mà là đối tác cùng sáng tạo giá trị.
– Diễn đàn Doanh nghiệp
