Tự hào sáng chế Việt

Tại Hội thảo khoa học “Vai trò của kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược đối với đời sống con người” vừa diễn ra tại Hà Nội, bác sĩ Trần Thị Thùy, Giám đốc quản lý Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giữa Trung ương Hội Đông y Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam nhận định, Việt Nam có nhiều tiềm năng lợi thế để phát triển dược liệu trở thành một ngành công nghiệp cho năng suất cao, không chỉ phục vụ sức khỏe cộng đồng, mà còn góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân…

Phát triển dược liệu là một nhiệm vụ chiến lược được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Đơn cử, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân nêu rõ, có cơ chế để phát huy tiềm năng dược liệu, đẩy mạnh quy hoạch, phát triển vùng trồng dược liệu đạt tiêu chuẩn.

Bác sĩ Trần Thị Thùy khẳng định, y học cổ truyền có nhiều bài thuốc quý giá và Việt Nam tự hào sở hữu nền y học cổ truyền lâu đời. Thông qua cơ chế và chính sách của Nhà nước, chúng ta sẽ tập trung đẩy mạnh phát triển y học cổ truyền trong bối cảnh mới, đặc biệt là xây dựng và bảo tồn những nguồn dược liệu tốt, quý hiếm. Từ đó, có thể tạo ra các sản phẩm chất lượng cao đưa ra thị trường, giúp người dân được thụ hưởng những giá trị tốt nhất. Người Việt Nam nên ưu tiên sử dụng hàng Việt Nam, vừa góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng, vừa thúc đẩy sự phát triển nguồn dược liệu trong nước.

Thời gian qua, trên thế giới, nhiều quốc gia không có nền y học cổ truyền lâu đời nhưng đã biết ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển dược liệu và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Tại Việt Nam, thông qua các công trình nghiên cứu bài bản, có sự kiểm chứng, trong thời gian tới, các sản phẩm có nguồn gốc từ thảo dược sẽ từng bước được đưa ra thị trường, giúp người dân tiếp cận và sử dụng những sản phẩm ưu việt để chăm sóc sức khỏe chủ động.

Thông tin từ bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, nhà sáng chế, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam cho hay, thảo dược Việt Nam là nguồn dược liệu vô cùng quý giá, đã được khẳng định trong các dược điển và dược thư. Không chỉ tại Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đặc biệt quan tâm và tìm đến Việt Nam để nghiên cứu, khai thác và tìm hiểu về các nguồn dược liệu này. Thực tế cho thấy, dược liệu của Việt Nam vô cùng đa dạng và có dược tính cao. Đặc biệt, nhờ sự khác biệt về thổ nhưỡng và điều kiện tự nhiên ở từng vùng miền, mỗi khu vực lại sở hữu những loại dược liệu đặc trưng với dược tính nổi trội.

“Nếu phân tích và đánh giá về hàm lượng dược tính trong từng loại cây thuốc, có thể thấy nhiều dược liệu của Việt Nam vượt trội hơn so với thảo dược của nhiều quốc gia khác trên thế giới. Điều này có liên quan chặt chẽ đến sự phân bổ các vùng đới khí hậu, cùng với điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước. Đây là những yếu tố đặc trưng riêng chỉ có ở Việt Nam cũng như một số nước nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa” – bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt đánh giá.

Ứng dụng khoa học công nghệ để khai thác tối ưu tiềm năng

Bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt cho rằng, mặc dù tiềm năng của thảo dược Việt Nam rất lớn nhưng đến nay vẫn chưa được khai thác một cách tối ưu và toàn diện. Đặc biệt, việc khai thác gắn với ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với giá trị và lợi thế sẵn có. Từ thực tiễn đó, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt và các cộng sự đã tiên phong áp dụng khoa học và công nghệ để tận dụng tối đa dược tính trong thảo dược của Việt Nam. Với một đội ngũ các Giáo sư, Phó giáo sư và Tiến sĩ cùng tâm huyết với dược liệu, thảo dược của Việt Nam cũng như các sản phẩm hữu cơ, trong suốt 12 năm qua, nhóm nghiên cứu đã kiên trì theo đuổi, liên tục phát triển và hoàn thiện nhiều dòng sản phẩm khác nhau.

Từ quá trình nghiên cứu thảo dược, nhóm nghiên cứu đã có 1 công trình được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền sáng chế đó là “quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ giảm thiểu mùi khó chịu, giảm thiểu màu được tiến hành đơn giản, dễ áp dụng công nghiệp”. Đồng thời, áp dụng công nghệ trích ly chọn lọc được các thành phần có tính kiềm và các thành phần có dược tính tốt từ nguyên liệu thảo dược để tạo ra kiềm thảo mộc Sflora. Dự kiến, trong năm 2026, sẽ có 2 sản phẩm khác được cấp bằng sáng chế.

“Với tâm huyết và chuyên môn, chúng tôi đặt ra mục tiêu khai thác tối đa dược tính quý giá trong các loài cây cỏ của Việt Nam. Càng đi sâu nghiên cứu, chúng tôi càng nhận thấy, Việt Nam đang sở hữu một nền tảng thực vật vô cùng phong phú và đặc biệt. Tuy nhiên, đến nay, việc khai thác và phát huy giá trị của nguồn tài nguyên này mới chỉ đạt khoảng 1/10 so với tiềm năng thực sự” – bà Nguyệt cho biết.

Theo đó, bà Nguyệt mong muốn, với những chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ như tiền thuê đất, miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đẩy mạnh hơn hoạt động nghiên cứu trong thời gian tới.

Từ khía cạnh chuyên môn, Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Lê Quang Minh, nguyên Trưởng phòng Tham mưu Cục Y tế (Bộ Công an) cho biết, đã đến lúc những người làm trong lĩnh vực y học cổ truyền, đặc biệt là dược học cổ truyền cần đặt ra vấn đề ứng dụng khoa học và công nghệ trong nghiên cứu và sản xuất. Đồng thời, chúng ta cần đẩy mạnh việc sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước nhằm chủ động nguồn cung, giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và nâng cao tính tự chủ của ngành.

Tiến sĩ Lê Quang Minh cũng đánh giá cao việc nghiên cứu kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược là một bước tiến lớn trong việc sử dụng nguồn dược liệu phong phú trong nước để đưa ra những sản phẩm gần gũi với người tiêu dùng. Để khai thác tiềm năng ngành dược liệu, cần lựa chọn đội ngũ nghiên cứu có trình độ. Tiếp đó, cần định hướng nghiên cứu rõ ràng và đưa công nghệ vào để cho ra những sản phẩm thật sự tốt. “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi và có những cơ chế tốt để các doanh nghiệp, nhà khoa học mạnh dạn đầu tư, nghiên cứu sản xuất sản phẩm từ dược liệu. Trong lĩnh vực nghiên cứu y dược, không thể làm theo kiểu “mì ăn liền”. Có những nghiên cứu cần thời gian trên 10 năm mới có đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để đưa ra thị trường một cách vững chắc” – Tiến sĩ Minh chia sẻ.

Vẫn theo Tiến sĩ Minh, khi Nhà nước triển khai cơ chế hỗ trợ vốn, cần xem xét giảm bớt các thủ tục hành chính phức tạp và hỗ trợ nguồn vốn đầu tư dài hạn. Ngoài ra, tạo cơ hội để doanh nghiệp, nhà khoa học được tiếp cận với các nền công nghiệp dược tiên tiến trên thế giới cũng như đội ngũ các nhà khoa học quốc tế; kết nối thị trường và bảo vệ thương hiệu, ngăn chặn mối nguy cơ từ hàng giả, hàng nhái…

Đồng tình quan điểm về sự cần thiết bảo vệ thương hiệu, chống hàng giả hàng nhái, bà Phạm Tú Năm – Phó Giám đốc Trung tâm phát triển truyền thông truyền hình chống hàng giả cho biết, trên thị trường, nhiều đối tượng sử dụng nền tảng nước ngoài thanh toán điện tử và dịch vụ trung gian để che giấu hành vi vi phạm. Vì vậy các cơ quan quản lý Nhà nước cần nhiều giải pháp ngăn chặn, giám sát và phát hiện vi phạm.

Theo Cục Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công thương), đến ngày 1/7/2026 Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực. Vì vậy sàn thương mại điện tử cần kiểm soát về chất lượng hàng hóa, phát hiện hàng giả, hàng nhái để có cơ sở xử lý. Đặc biệt, hiện nay Bộ Khoa học và công nghệ đã cấp bằng sáng chế độc quyền sản phẩm canxi hữu cơ từ vỏ trứng gà và hôm nay là kiềm thảo mộc Sflora được công bố sản phẩm, kiểm nghiệm. “Một doanh nghiệp có ý thức trách nhiệm cao như DDA đã khẳng định vị thế độc tôn trên thị trường nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân. Mong rằng cơ quan quản lý Nhà nước quan tâm, bảo vệ và tạo điều kiện để các doanh nghiệp như Công ty DDA vững mạnh, góp phần phát triển kinh tế và khoa học nước nhà” –  bà Năm nhấn mạnh.