Truy xuất nguồn gốc chỉ hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu tự thân của doanh nghiệp

Tại tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” do Tiếp thị & Gia đình phối hợp cùng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) tổ chức, ông Nguyễn Quốc An, Phó Tổng giám đốc Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai truy xuất nguồn gốc và những lợi ích thiết thực mà doanh nghiệp nhận được trong quá trình bảo vệ thương hiệu, kiểm soát thị trường.

Theo ông An, với hơn 64 năm hình thành và phát triển, mỗi năm cung cấp hàng triệu tấn phân bón ra thị trường, Lâm Thao luôn đối mặt với nguy cơ hàng giả, hàng nhái ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp cũng như quyền lợi của người tiêu dùng. Chính vì vậy, từ năm 2021, công ty đã triển khai hệ thống mã QR trên sản phẩm để phục vụ công tác truy xuất và xác thực nguồn gốc hàng hóa.

Ông An cho biết động lực lớn nhất không đến từ yêu cầu bắt buộc của thị trường hay quy định quản lý, mà xuất phát từ nhu cầu tự thân của doanh nghiệp. Là một thương hiệu lớn, việc kiểm soát sản phẩm lưu thông trên thị trường và bảo vệ người tiêu dùng khỏi hàng giả là yêu cầu cấp thiết.

Theo đại diện Lâm Thao, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là việc gắn một mã QR lên sản phẩm mà là xây dựng một hệ thống dữ liệu đầy đủ, liên thông và có khả năng xác thực thông tin trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Đây cũng là lý do doanh nghiệp xác định truy xuất nguồn gốc phải gắn với công tác quản trị nội bộ ngay từ đầu.

Trong quá trình triển khai, công ty đã đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu chi tiết về sản phẩm, từ thời điểm sản xuất, dây chuyền sản xuất, lô hàng đến quá trình phân phối ra thị trường. Nhờ đó, mỗi sản phẩm đều có thể được kiểm tra và xác thực nhanh chóng thông qua hệ thống điện tử.

Ông An cho biết khi đi kiểm tra thị trường, chỉ cần quét mã là có thể biết sản phẩm được sản xuất vào ngày nào, ca sản xuất nào và trên dây chuyền nào. Toàn bộ dữ liệu liên quan đều được lưu trữ và truy xuất đầy đủ. Đến nay, doanh nghiệp chưa ghi nhận trường hợp nào người dùng quét mã nhưng không nhận được thông tin sản phẩm.

Theo ông, đây là minh chứng cho thấy truy xuất nguồn gốc chỉ thực sự hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu quản trị chặt chẽ của doanh nghiệp. Nếu chỉ triển khai mang tính hình thức hoặc để đáp ứng yêu cầu bên ngoài, hệ thống sẽ khó phát huy hết giá trị.

Bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp quản lý thị trường, truy xuất nguồn gốc còn mang lại lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng. Thông qua các tem thông minh và công nghệ xác thực, người mua có thể dễ dàng kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, nhận diện hàng chính hãng và hạn chế nguy cơ mua phải hàng giả, hàng nhái.

Từ kinh nghiệm thực tế, ông Nguyễn Quốc An cũng kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và xây dựng các tiêu chuẩn đồng bộ về truy xuất nguồn gốc. Các quy định cần phù hợp với thực tiễn hoạt động của từng nhóm doanh nghiệp để việc triển khai đạt hiệu quả cao hơn.

Đồng thời, ông nhấn mạnh vai trò của người tiêu dùng trong việc xây dựng thị trường minh bạch. Khi doanh nghiệp chủ động đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, cơ quan quản lý hoàn thiện cơ chế giám sát và người tiêu dùng hình thành thói quen kiểm tra thông tin sản phẩm trước khi mua, truy xuất nguồn gốc sẽ phát huy đầy đủ vai trò như một “lá chắn” bảo vệ thương hiệu, nâng cao chất lượng hàng hóa và tạo dựng niềm tin trên thị trường.