Quản lý thị trường vàng: Đã đến lúc cần lập sàn giao dịch

Dù không phải là “cây đũa thần”, tuy nhiên, trước những biến động lớn của thị trường hiện nay, không ít ý kiến cho hay, việc lập sàn giao dịch vàng được xem là bước đi mang tính chiến lược.

Giá vàng và bạc liên tục thiết lập những đỉnh cao mới trong tuần qua. Trước bối cảnh ấy, việc sớm hoàn thiện hồ sơ thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia đang trở thành vấn đề nóng được đặt lên hàng đầu.

Chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô vào sáng 26/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính – Trưởng Ban Chỉ đạo đã yêu cầu các bộ, ngành, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, nắm chắc tình hình, phản ứng linh hoạt, phù hợp, hiệu quả.Cụ thể, tại chỉ đạo, Thủ tướng yêu cầu, trong tháng 2, khẩn trương đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng, thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, thành lập trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Trước đó, tại Công điện số 06/CĐ-TTg ngày 24/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026, Thủ tướng cũng đã giao Ngân hàng Nhà nước khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ trong tháng 01/2026.

Thực tế, những ngày gần đây của tháng 01/2026 cho thấy, đà tăng của giá vàng tiếp tục duy trì và liên tục xô đổ kỷ lục. Trong đó thị trường chiều 26/01/2026 ghi nhận, giá vàng miếng trong nước đã tăng lên mức 175 – 177 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra) tại nhiều doanh nghiệp lớn, tăng tới 2,7 triệu đồng mỗi lượng ở cả hai chiều so với phiên trước. Diễn biến này khiến chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới có thời điểm nới rộng trở lại, làm gia tăng áp lực lên công tác điều hành và ổn định thị trường.Nhìn nhận về hiện trạng đã nêu các chuyên gia bày tỏ, nguyên nhân của “cơn song giá” không chỉ đến từ yếu tố quốc tế, mà còn xuất phát từ cấu trúc thị trường vàng trong nước chưa thực sự hoàn chỉnh, thiếu một cơ chế giao dịch tập trung, minh bạch, đủ khả năng dẫn dắt và điều tiết cung – cầu. Và trong bối cảnh đó, việc xây dựng sở hoặc sàn giao dịch vàng được xem là bước đi mang tính chiến lược.

Theo chuyên gia tài chính – ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu, sàn vàng giúp giảm rủi ro trộm cắp, kiểm soát chất lượng, minh bạch giá và cho phép theo dõi dòng tiền. Chắc chắn khi có sàn vàng thì các đơn vị có thể mua bán vàng nguyên liệu cũng như vàng miếng, từ đó góp phần tăng cung cho thị trường, giá cả cũng sẽ rõ ràng minh bạch hơn. Nhờ đó, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới sẽ thu hẹp xuống thấp hơn so với lâu nay.

“Đây là bước tiến tài chính hóa thị trường vàng mà nhiều nước đã làm, bởi việc trữ vàng vật chất tại nhà từ trước đến nay của người dân là một sự lãng phí lớn đối với nền kinh tế. Về lâu dài, chúng ta phải hướng tới mô hình chứng khoán hóa vàng, người dân nắm giữ tài sản vàng dưới dạng chứng chỉ có giá trị tương đương vàng vật chất. Do vậy, khi có sàn giao dịch vàng sẽ giúp rút ngắn chênh lệch giá trong nước với thế giới, đồng thời từ đó từng bước thu hút, khai thác được dòng vốn của người dân tích trữ bằng vàng chảy vào nền kinh tế và phát huy hiệu quả cao hơn”, TS Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ.

Đánh giá cao việc cần thiết nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng, tuy nhiên, vị chuyên gia này cho rằng, với thời gian không còn bao lâu, bước sang tháng 2, đúng vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, công tác chuẩn bị đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành có thể hơi vội. Chỉ cần trong quý II/2026 đưa được sàn giao dịch vàng vào vận hành là phù hợp và sẽ đóng góp tích cực cho sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam.

Còn theo PGS, TS Nguyễn Hữu Huân – Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, việc thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia hoạt động theo chuẩn mực quốc tế sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, hình thành mức giá vàng sát với cung – cầu thực tế và tiệm cận giá thế giới.

Điều này cũng góp phần nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước, vừa giám sát, vừa tạo công cụ chính sách để bình ổn khi cần. Ngoài ra, tạo thêm một kênh huy động, luân chuyển vàng trong dân hiệu quả hơn thay vì để vàng “ngủ yên” trong két.

Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng cho hay, việc nghiên cứu triển khai sàn giao dịch vàng quốc gia, là một bước tiến rất quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế thị trường cho tài sản này. Đặc biệt, nếu được thiết kế và vận hành hiệu quả, sàn vàng có thể tạo ra một “trung tâm định giá” minh bạch, phản ánh tương quan cung – cầu thực tế, qua đó tác động tích cực đến toàn bộ thị trường.

Được biết, việc nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia không phải vấn đề mới, trước đó, tại Nghị quyết của phiên họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Quốc hội cũng đã yêu cầu Chính phủ khẩn trương nghiên cứu, có giải pháp và lộ trình phù hợp về thành lập sàn giao dịch vàng.

Việc xây dựng sàn giao dịch vàng quốc gia được cho là bước đi cần thiết nhằm đưa thị trường vàng Việt Nam vận hành trong khuôn khổ chuẩn mực, minh bạch và hiệu quả hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường vàng biến động, chênh lệch giá ở mức cao giữa vàng trong nước và thế giới, cũng như nhu cầu minh bạch hoạt động mua bán vàng ngày càng trở nên cấp thiết như hiện nay.