Chấm dứt lệ phí môn bài: Thêm cú hích cho khu vực kinh tế tư nhân

Việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026 được đánh giá sẽ giúp giảm gánh nặng chi phí cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp.

Thông tin từ Cục Thuế (Bộ Tài chính) chiều 24/1 cho biết, cơ quan này vừa ban hành Công văn số 645 đề nghị các Cục Thuế địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi tới người nộp thuế nhằm thực hiện thống nhất việc kê khai, nộp lệ phí môn bài kể từ năm 2026.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh Quốc hội và Chính phủ đã chính thức thống nhất chủ trương chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài – một khoản thu quen thuộc nhưng gây nhiều tranh luận suốt nhiều năm qua.

Cụ thể, Nghị quyết số 198/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân đã quy định rõ: chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài kể từ ngày 1/1/2026. Trên cơ sở đó, Nghị định số 362/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Phí và lệ phí cũng bãi bỏ hàng loạt nghị định liên quan đến lệ phí môn bài.

Theo Cục Thuế, căn cứ các quy định nêu trên, kể từ ngày 1/1/2026, người nộp thuế sẽ không phải nộp lệ phí môn bài cho năm 2026 và các năm tiếp theo. Đồng thời, người nộp thuế cũng không phải nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài kể từ thời điểm này.

Trước khi được bãi bỏ, lệ phí môn bài là khoản thu trực thu mà các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và hộ gia đình, cá nhân hoạt động kinh doanh phải nộp định kỳ hằng năm, căn cứ vào vốn điều lệ/vốn đầu tư (đối với tổ chức) hoặc doanh thu (đối với hộ, cá nhân kinh doanh). Về bản chất, đây được coi là “giấy phép tài chính” để tổ chức, cá nhân được phép tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, trừ các trường hợp được miễn theo quy định.

Chính vì vậy, thông tin chấm dứt lệ phí môn bài đã nhanh chóng nhận được sự đồng thuận và phản hồi tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Dù giá trị tuyệt đối của khoản phí này không lớn, song trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, sức mua phục hồi chậm và áp lực dòng tiền vẫn hiện hữu, việc loại bỏ một khoản chi phí cố định mang tính bắt buộc ngay từ đầu năm có ý nghĩa đáng kể. Chính sách không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính, mà quan trọng hơn là tạo cảm giác được chia sẻ, đồng hành, qua đó củng cố niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân vào những cải cách thể chế theo hướng hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Dưới góc nhìn pháp lý – thể chế, luật sư Trần Văn Long, Giám đốc Công ty Luật TNHH Vietlink (Đoàn luật sư Hà Nội), đánh giá việc bãi bỏ lệ phí môn bài mang ý nghĩa vượt xa một chính sách giảm thu đơn thuần. Theo ông, đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Nhà nước đang chuyển từ tư duy “thu ngay từ khi bắt đầu” sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn khởi sự.

“Đối với startup và doanh nghiệp nhỏ – những chủ thể thường chưa có doanh thu, thậm chí chưa có lợi nhuận trong năm đầu – việc loại bỏ một khoản chi phí cố định bắt buộc giúp giảm áp lực tâm lý và tài chính, để họ tập trung nguồn lực cho sản phẩm, công nghệ và thị trường”, Luật sư Trần Văn Long phân tích.

Không chỉ vậy, chính sách này còn góp phần hạ thấp rào cản gia nhập thị trường, khuyến khích hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp chính thức. Đây được xem là yếu tố then chốt nhằm mở rộng khu vực kinh tế chính thức, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển bền vững.

Ở tầm nhìn dài hạn, theo luật sư Trần Văn Long, trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, mô hình kinh doanh ngày càng linh hoạt, tài sản phi vật chất chiếm tỷ trọng lớn, việc bãi bỏ lệ phí môn bài cho thấy chính sách thuế của Việt Nam đang có sự thích ứng kịp thời với thực tiễn mới, qua đó nâng cao sức hấp dẫn trong cạnh tranh thu hút startup, nhân tài và nhà đầu tư. “Đây là bước đi nhỏ về ngân sách, nhưng là bước tiến lớn về tư duy phát triển”, ông nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, GS TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh (ĐH Kinh tế TPHCM), cho biết đề xuất bỏ lệ phí môn bài đã được đặt ra từ nhiều năm trước, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch Covid-19 và thời kỳ phục hồi kinh tế sau đó, song chưa được chấp thuận.

Theo GS, TS Võ Xuân Vinh, việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt: giảm chi phí cố định đầu năm cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh; đơn giản hóa nghĩa vụ tài chính, nhất là với các doanh nghiệp nhỏ đang chuyển sang cơ chế kê khai thuế.

“Quan trọng hơn, quy định này hoàn toàn phù hợp với định hướng hỗ trợ kinh tế tư nhân và khởi nghiệp từ năm nay – thời điểm được kỳ vọng mở ra kỷ nguyên phát triển vượt bậc của dân tộc”, ông Vinh nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín khẳng định các chính sách miễn, giảm thuế, đặc biệt chủ trương bỏ lệ phí môn bài là bước tiến lớn về tư duy phát triển, tạo đòn bẩy quan trọng để khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong dài hạn. Quy định này hoàn toàn phù hợp với định hướng hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, đã và đang tạo động lực thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp rất lớn – khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển vượt bậc của dân tộc trong giai đoạn tới.