Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp: Hướng đi quan trọng cho sản xuất xanh và mục tiêu Net Zero 2050

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, khí tự nhiên được xem là nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng, góp phần thúc đẩy sản xuất xanh và bảo đảm an ninh năng lượng. Hội thảo khoa học “Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp – hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050” do Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam tổ chức nhằm làm rõ vai trò, tiềm năng và các giải pháp chính sách nhằm đưa khí tự nhiên trở thành động lực của quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, khẳng định chuyển đổi năng lượng xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt. Việc chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào năng lượng hóa thạch sang tăng trưởng xanh được xác định là nhiệm vụ chiến lược, vừa nhằm thực hiện các cam kết quốc tế, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Quá trình này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Trước dự báo nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng mạnh trong nhiều thập kỷ tới, trong khi Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, yêu cầu tái cấu trúc hệ thống năng lượng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Theo đó, Việt Nam cần kiên định lộ trình giảm dần sự phụ thuộc vào nhiệt điện than, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời khai thác hợp lý các nguồn năng lượng phát thải thấp và năng lượng chuyển tiếp. Việc triển khai hiệu quả các chiến lược, quy hoạch quốc gia và các cam kết tại COP26, JETP phải được xem là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cho phát triển kinh tế – xã hội, gắn tăng trưởng với trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận định hướng phát triển và sử dụng khí tự nhiên trong công nghiệp giai đoạn 2025–2035, gắn với các mục tiêu của Chiến lược năng lượng quốc gia, Quy hoạch Điện VIII và các chương trình hành động thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam. Nhiều tham luận nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối hạ tầng khí với các khu công nghiệp, khu kinh tế, coi đây là điều kiện tiên quyết để khí tự nhiên thực sự đi vào đời sống sản xuất.

Theo PGS. TS. Phạm Hoàng Lương, Trưởng Nhóm chuyên môn Hệ thống năng lượng nhiệt, Trường Cơ khí, Đại học Bách Khoa Hà Nội, khí tự nhiên có thể thay thế than và dầu một cách hiệu quả, qua đó giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu than cho các nhà máy nhiệt điện. Bên cạnh đó, khí tự nhiên cho phép vận hành linh hoạt các trung tâm nhiệt điện, hỗ trợ tăng tỷ trọng điện tái tạo trong hệ thống khi điện gió và điện mặt trời có sự gián đoạn. Đặc biệt, trong lộ trình giảm phát thải CO₂, khí tự nhiên được xem là nhiên liệu hóa thạch sạch nhất, đồng thời có thể chuyển đổi sang đốt kèm với hydrogen xanh và amoniac xanh, hướng tới phát thải ròng bằng 0.

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho rằng Việt Nam cần tập trung thay thế dần các nhiên liệu hóa thạch truyền thống bằng các dạng khí sạch hơn như CNG, LNG. Đồng thời, phát triển lĩnh vực công nghiệp khí một cách đồng bộ từ khai thác, thu gom, vận chuyển, chế biến đến dự trữ, phân phối và sử dụng. Đối với cơ chế chính sách, ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc hoàn thiện cơ chế giá khí và giá điện khí LNG theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, ổn định trong trung và dài hạn, tạo cơ sở cho doanh nghiệp chủ động đầu tư và chuyển đổi nhiên liệu.

Bên cạnh các vấn đề chính sách, hội thảo cũng dành nhiều thời gian trao đổi về giải pháp kỹ thuật và thiết bị sử dụng khí tự nhiên, từ công nghệ đốt hiệu suất cao, tối ưu hóa hệ thống lò hơi, đến các mô hình đồng phát nhiệt – điện và quản lý năng lượng thông minh. Nội dung “từ tiềm năng đến thực tiễn” đã thẳng thắn chỉ ra những thách thức về thị trường, tài chính, nhân lực và thể chế, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy ứng dụng khí tự nhiên một cách đồng bộ, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.

Hội thảo được đánh giá là diễn đàn khoa học – chính sách quan trọng, góp phần làm rõ vai trò của khí tự nhiên trong lộ trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới nền công nghiệp phát thải thấp và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero 2050 của Việt Nam.

PV