Phát hiện giọng nói khi say rượu bằng AI

Một nghiên cứu đang được triển khai tại Đại học Metropolitan Hong Kong (Trung Quốc) hứa hẹn tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực kiểm tra nồng độ cồn khi lái xe. Cụ thể, nhóm nghiên cứu do bà Peppina Lee Po-lun, Phó khoa Sư phạm và Ngôn ngữ của trường, đứng đầu, đang phát triển một ứng dụng di động cho phép người dùng tự đánh giá tác động của rượu ngay tại thời điểm thực, từ đó xác định liệu họ có đủ điều kiện để cầm lái hay không. Công cụ tự đánh giá này theo nhóm nghiên cứu không chỉ giúp đảm bảo an toàn giao thông mà còn có khả năng theo dõi các bất thường về ngôn ngữ liên quan đến thuốc hoặc sự mệt mỏi.

Dự án đã nhận được khoản tài trợ 3,4 triệu HKD (tương đương 434.251 USD) từ Quỹ Giao thông Thông minh. Với nguồn lực này, các nhà nghiên cứu sẽ thu thập hơn 1.000 phút mẫu giọng nói tiếng Quảng Đông từ khoảng 100 người trong độ tuổi từ 18 đến 60 để thiết lập một cơ sở dữ liệu giọng nói sau khi uống rượu.

Toàn bộ quy trình được giám sát chặt chẽ về mặt y tế: người tham gia phải trải qua kiểm tra sức khỏe do bác sĩ thực hiện, và một y tá sẽ theo dõi lượng rượu họ tiêu thụ. Nghiên cứu cũng đảm bảo lượng rượu mà người tham gia uống vẫn nằm dưới mức cho phép theo quy định hiện hành về lái xe khi say rượu tại Hong Kong.

Cơ sở dữ liệu này sẽ được sử dụng để huấn luyện một mô hình ngôn ngữ trí tuệ nhân tạo đa phương thức. Hệ thống AI sẽ phân tích toàn diện các chỉ số như tốc độ nói, độ ổn định của ngữ điệu, khoảng dừng trong lời nói và những sai lệch trong cấu trúc ngữ pháp.

Bằng cách so sánh hiệu suất của người tham gia trước và sau khi uống rượu, mô hình sẽ đánh giá được tác động của việc tiêu thụ rượu đến khả năng nhận thức và ngôn ngữ của họ. Dựa trên kết quả nghiên cứu, nhóm sẽ phát triển một ứng dụng di động cho phép người dùng tự kiểm tra và theo dõi tác động của rượu trong thời gian thực.

Bối cảnh của nghiên cứu này bắt nguồn từ một khoảng trống khoa học đáng chú ý. Theo nhóm nghiên cứu, các nghiên cứu trước đây về ngôn ngữ châu Âu đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ rượu ảnh hưởng đến cách não bộ xử lý ngôn ngữ, dẫn đến các vấn đề về khả năng hiểu và diễn đạt, chẳng hạn như lỗi logic, tốc độ nói bất thường, ngắt quãng và ngữ điệu không ổn định.

Tuy nhiên, các nghiên cứu về tác động của rượu đối với ngôn ngữ Trung Quốc vẫn còn rất hạn chế. Ứng dụng lần này tập trung vào tiếng Quảng Đông, một trong những ngôn ngữ phức tạp và phổ biến tại khu vực miền Nam Trung Quốc và cộng đồng hải ngoại.

Bà Peppina Lee Po-lun, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết kết quả sơ bộ đã cho thấy những khác biệt đáng kể về phát âm, tốc độ nói và lựa chọn từ ngữ của người tham gia sau khi uống rượu. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng hệ thống đang được phát triển chỉ là một công cụ tự giám sát theo thời gian thực, có thể đóng vai trò hỗ trợ bổ sung cho các phương pháp phát hiện nồng độ cồn hiện có như xét nghiệm hơi thở hoặc xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, chứ không thay thế các thủ tục kiểm tra theo quy định.

Nói cách khác, ứng dụng này được kỳ vọng như một lớp bảo vệ phụ trợ, giúp người dùng tự cảnh báo trước khi quyết định lái xe, chứ không phải là công cụ pháp lý thay thế.

Về hướng ứng dụng thực tiễn, nhóm nghiên cứu dự định hợp tác với Công ty Khí đốt Hong Kong và Trung Quốc, thường được biết đến với tên gọi Towngas, để thử nghiệm hệ thống trong các đánh giá an toàn trước khi lái xe định kỳ. Mục tiêu là cải thiện hiệu quả quản lý đội xe của nhà cung cấp tiện ích này.

Bên cạnh đó, nhóm cũng sẽ hợp tác với các nhà nghiên cứu từ Đại học Thành phố Hong Kong, Đại học Khoa học Chính trị và Luật Tây Nam, cùng Bệnh viện Hoa kiều Quảng Châu, mở rộng phạm vi và độ tin cậy của dữ liệu.

Sự ra đời của công nghệ này cần được đặt trong bối cảnh thống kê tai nạn giao thông liên quan đến rượu bia. Theo các nhà chức trách, một đơn vị đồ uống tiêu chuẩn chứa 10g cồn, tương đương 250ml bia, 100ml rượu vang hoặc 30ml rượu whisky. Chỉ cần uống hai đơn vị đồ uống tiêu chuẩn đã có thể làm tăng nồng độ cồn trong hơi thở của một người lên gần mức cho phép.

Quan trọng hơn, nguy cơ tai nạn đối với người lái xe sau khi tiêu thụ hai ly đồ uống có cồn tiêu chuẩn cao gấp đôi so với người lái xe tỉnh táo. Do đó, bất kỳ công cụ nào có thể giúp tài xế nhận thức được mức độ ảnh hưởng của rượu – dù chưa vượt ngưỡng pháp lý – đều có tiềm năng giảm thiểu tai nạn đáng kể.

Trong bối cảnh các thành phố lớn trên thế giới đang tìm kiếm giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông do rượu bia, mô hình ứng dụng AI phát hiện bất thường giọng nói của Đại học Metropolitan Hong Kong đang mở ra một hướng đi mới.

Nếu thành công, công nghệ này không chỉ dừng lại ở tiếng Quảng Đông mà có thể được điều chỉnh cho nhiều ngôn ngữ khác, biến chiếc điện thoại thông minh trong túi mỗi người thành một công cụ bảo vệ an toàn giao thông thầm lặng nhưng hiệu quả.