Nghị quyết 79-NQ/TW: Mở đường cho “sếu đầu đàn” doanh nghiệp nhà nước dẫn dắt nền kinh tế

Với Nghị quyết 79-NQ/TW, các doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng trở thành những “sếu đầu đàn” đủ năng lực vươn tầm khu vực, lan tỏa động lực tăng trưởng cho toàn bộ nền kinh tế.

Ngày 6/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Đây không chỉ là một văn kiện pháp lý, mà còn là nền tảng chiến lược quan trọng nhằm tái định vị vai trò của khu vực này trong mô hình tăng trưởng mới. Trong đó, các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), đặc biệt là các tập đoàn, tổng công ty lõi, được kỳ vọng không chỉ giữ vững vị thế ở những lĩnh vực then chốt mà còn thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt chuỗi giá trị, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ tới khu vực kinh tế tư nhân và toàn bộ nền kinh tế.

Theo PGS, TS Nguyễn Vũ Quỳnh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng, với cơ chế mới, những ‘sếu đầu đàn’ này được kỳ vọng sẽ bứt phá mạnh mẽ, thực hiện tốt vai trò dẫn dắt và kiến tạo động lực cho sự phát triển chung của nền kinh tế quốc gia

Chuyên gia này nhấn mạnh, điểm đột phá lớn nhất của Nghị quyết 79 nằm ở sự chuyển dịch tư duy mang tính cấu trúc từ mô hình “nhà nước làm thay” sang “nhà nước kiến tạo”. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật trong quản lý, mà là thay đổi căn bản cách Nhà nước tương tác với thị trường và doanh nghiệp.

Thay vì can thiệp trực tiếp bằng mệnh lệnh hành chính, Nhà nước tập trung vào thiết kế thể chế, xây dựng luật chơi minh bạch và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh để thị trường vận hành hiệu quả. Việc tách bạch rõ ràng các chức năng sở hữu, điều tiết và quản lý giúp DNNN có thêm quyền tự chủ thực chất trong các quyết định then chốt, từ đầu tư, nhân sự đến phân bổ và sử dụng vốn.

“Chức năng rõ ràng hơn đồng nghĩa với xử lý nhanh hơn, linh hoạt hơn và trách nhiệm rành mạch hơn đối với hiệu quả sử dụng tài sản, vốn nhà nước. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm trong cơ chế xin – cho, qua đó khơi thông các nguồn lực quan trọng như vốn, đất đai, nhân lực và tri thức – những yếu tố đang bị phân mảnh hoặc vận hành kém hiệu quả trong nền kinh tế”, ông Quỳnh phân tích.

Một nội dung đáng chú ý khác của Nghị quyết 79 là mục tiêu đến năm 2030 đưa từ 1–3 DNNN lọt vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, đồng thời có 50 DNNN nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á. Theo PGS, TS Nguyễn Vũ Quỳnh, đây không đơn thuần là chỉ tiêu về quy mô, mà là mục tiêu mang ý nghĩa chiến lược đối với vị thế và năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Khi có doanh nghiệp Việt Nam bước vào nhóm dẫn đầu toàn cầu, đó là tín hiệu cho thấy nền kinh tế đã đủ năng lực cạnh tranh về quản trị, công nghệ và hiệu quả để tham gia sâu vào sân chơi lớn. Quan trọng hơn, những doanh nghiệp quy mô toàn cầu sẽ đóng vai trò đầu tàu, kéo theo hệ thống doanh nghiệp vệ tinh, chuỗi cung ứng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ đó lan tỏa năng lực cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt là khu vực tư nhân trong nước” ông Quỳnh nhận định

Đồng quan điểm, PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng Nghị quyết 79 là văn kiện được mong chờ từ lâu, mang tính đột phá rất cao trong tư duy phát triển kinh tế nhà nước.

Nghị quyết thể hiện bước chuyển căn bản từ mô hình phát triển thiên về ổn định sang mô hình năng động, tiên phong và hiện đại; từ tư duy “giữ vai trò” sang tư duy “dẫn dắt và vươn lên”. Lần đầu tiên, các mục tiêu về chất lượng, quy mô, mô hình quản trị, năng lực cạnh tranh và sứ mệnh quốc gia của DNNN được đặt ra một cách rõ ràng, toàn diện và tương xứng với các thành phần kinh tế khác.

Theo ông Lạng, trong bối cảnh kinh tế tư nhân đóng góp ngày càng lớn và khu vực FDI giữ vai trò tiên phong về công nghệ, hội nhập, nếu kinh tế nhà nước không vươn lên sẽ đối mặt nguy cơ tụt hậu tương đối. Vì vậy, Nghị quyết 79 được kỳ vọng sẽ tạo đòn bẩy để khu vực này thực sự tiên phong, dẫn dắt, qua đó nâng cao năng lực nội sinh, uy tín quốc gia và vị thế quốc tế của Việt Nam.

“Để có 50 doanh nghiệp nhà nước lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, chúng ta buộc phải mạnh lên toàn diện: từ công nghệ, mô hình quản trị, năng lực điều hành, thương hiệu đến chất lượng sản phẩm. Nghị quyết không cho phép doanh nghiệp nhà nước đứng yên tại chỗ, mà đòi hỏi phải thay đổi căn bản trạng thái phát triển”, ông Lạng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, PGS, TS Nguyễn Thường Lạng cũng chia sẻ, mục tiêu lớn nhất mà Nghị quyết 79-NQ/TW hướng tới là hình thành một thế hệ DNNN mới mạnh hơn, hiện đại hơn, có năng lực cạnh tranh quốc tế và đủ sức dẫn dắt các ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, điều kiện tiên quyết là phải có nhận thức đầy đủ về sứ mệnh mới của DNNN trong kỷ nguyên phát triển mới. Điều này đòi hỏi một thế hệ lãnh đạo mới, đội ngũ nhân lực tinh hoa, được đào tạo bài bản, cùng với những mô hình kinh doanh đột phá, biết đi tắt đón đầu và tận dụng sức mạnh liên kết với các thành phần kinh tế khác.

Quan trọng không kém là một thể chế đủ rộng mở, minh bạch và ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, tự do sáng tạo và khẳng định vị thế. Khi những “sếu đầu đàn” thực sự cất cánh, kinh tế nhà nước sẽ không chỉ là trụ cột ổn định, mà còn trở thành động lực dẫn dắt tăng trưởng, lan tỏa sức mạnh cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.