Liên kết “3 Nhà”: Chìa khóa mở hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ TP.HCM

Hội nghị Thúc đẩy hợp tác 3 Nhà trong lĩnh vực công nghiệp diễn ra ngày 7/11 tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP HCM HCMUTE với hơn 300 đại biểu tham dự, ghi nhận nhiều đề xuất nhằm đưa mô hình này phát huy hiệu quả thực chất.

Nền tảng hợp tác được mở rộng

TS Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Thông tin (Bộ GD và ĐT) cho biết mô hình hợp tác 3 Nhà đã được triển khai hiệu quả tại nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản. Tại Việt Nam mô hình này đang được cụ thể hóa mạnh mẽ, đặc biệt sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 180/2025/NĐ CP về cơ chế hợp tác công tư trong phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nghị định cho phép cơ quan nhà nước, trường đại học viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng đầu tư và vận hành các dự án khoa học công nghệ, đồng thời được hưởng ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng. Các bên tham gia cũng được quyền sở hữu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Điểm mới quan trọng là trường viện công lập được phép góp vốn bằng tài sản công hoặc quyền sở hữu trí tuệ.

Sản phẩm công nghệ ra đời từ hợp tác ” 3 nhà” được trưng bày tại hội nghị.

Vai trò của từng chủ thể được phân định rõ ràng. Nhà nước kiến tạo chính sách và đầu tư hạ tầng. Trường đại học tập trung nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Doanh nghiệp giữ vai trò ứng dụng, đầu tư và mở rộng thị trường.

Riêng HCMUTE đã hợp tác nghiên cứu với 1.600 doanh nghiệp, trong đó có 400 doanh nghiệp FDI. Đây là nền tảng quan trọng giúp nghiên cứu không tách rời thực tiễn sản xuất và tạo đà cho các mô hình đổi mới sáng tạo dựa trên kết nối giữa ba chủ thể.

Từ những cơ sở chính sách đó, TP HCM đang đứng trước cơ hội đẩy nhanh sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ thông qua các liên kết mềm, linh hoạt và hiệu quả giữa các đơn vị quản lý, trường kỹ thuật và doanh nghiệp.

Ba mũi nhọn kết nối doanh nghiệp và trường học

Ông Võ Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Khu công nghiệp TP HCM (HBA) nhận định mô hình 3 Nhà là chìa khóa để dòng chảy chính sách, công nghệ và nhân lực được kết nối liền mạch. Để mô hình này vận hành thực chất, HBA đề xuất ba giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất tạo cơ chế đặt hàng từ doanh nghiệp. Doanh nghiệp đưa ra yêu cầu cụ thể, trường đại học đảm nhiệm nghiên cứu và đề xuất giải pháp, HBA làm cầu nối triển khai. Cách làm này giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu lý thuyết và ứng dụng thực tiễn.

Thứ hai phát triển mô hình phòng thí nghiệm doanh nghiệp trong trường đại học. Đây sẽ là không gian mô phỏng dây chuyền sản xuất hiện đại, phục vụ đào tạo sinh viên đồng thời giúp doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới.

Thứ ba xây dựng chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp tham gia mô hình 3 Nhà. HBA kiến nghị Thành phố xem xét đề xuất Trung ương các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và vốn vay cho doanh nghiệp đầu tư R& D, chuyển đổi xanh hoặc hợp tác đào tạo với trường đại học.

Theo HBA, những ưu đãi và cơ chế này sẽ tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới công nghệ, gia nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất.

Ở góc độ ngành công nghiệp hỗ trợ, ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP HCM HASI cho biết Thành phố hiện chiếm gần 40% số doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cả nước. Một số doanh nghiệp đã trở thành nhà cung ứng cấp một, cấp hai cho các tập đoàn FDI lớn, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó về năng lực sản xuất, công nghệ và tài chính.

Để nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, HASI triển khai nhiều hoạt động trọng tâm như hỗ trợ chuyển đổi công nghệ, tự động hóa và số hóa sản xuất trong các ngành cơ khí chính xác, điện tử, nhựa kỹ thuật, tự động hóa và vật liệu xanh. HASI cũng thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và trường đại học nhằm hình thành chuỗi khép kín từ đào tạo, nghiên cứu, thử nghiệm đến chuyển giao công nghệ.

Đáng chú ý, HASI ủng hộ mạnh mẽ việc thành lập Trung tâm Chuyển đổi sản xuất tiên tiến AMTC tại HCMUTE. Đây sẽ là địa chỉ để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tiếp cận công nghệ mới, thử nghiệm dây chuyền, nâng cấp sản xuất và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Với sự kết hợp của Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, TP HCM kỳ vọng hình thành hệ sinh thái sản xuất chuỗi đồng bộ, giúp công nghiệp hỗ trợ phát triển mạnh mẽ hơn và tạo sức hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao.

Lê Hiền