Lan tỏa giá trị di sản tư liệu qua mô hình trưng bày tương tác
Ngày 3/3, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức chuyên đề “Thưởng lãm Châu phê – Lưu dấu Mộc bản” tại Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu (12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội).
Sự kiện thu hút đông đảo công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên và các đoàn tham quan ngay từ những ngày đầu mở cửa. Đây không chỉ là hoạt động chuyên đề đầu xuân mà còn là bước triển khai cụ thể chủ trương phát triển văn hóa, gắn bảo tồn với phát huy giá trị di sản, đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với đời sống xã hội.
Tâm điểm của trưng bày là hai khối Di sản tư liệu thế giới gồm Châu bản triều Nguyễn và Mộc bản triều Nguyễn. Những tài liệu gốc với bút tích châu phê bằng mực son của các Hoàng đế triều Nguyễn, cùng các dấu triện cát tường mang nội dung cầu chúc “Quốc thái dân an – Thiên hạ thái bình”, đã giúp công chúng tiếp cận trực tiếp những giá trị lịch sử, pháp lý và văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Việc lựa chọn giới thiệu các tài liệu có nội dung liên quan đến tư tưởng trị quốc, đời sống cung đình và khát vọng an hòa của quốc gia trong dịp đầu năm cho thấy sự linh hoạt của Cục trong cách kết nối di sản với bối cảnh đương đại. Thay vì trưng bày đơn thuần, chuyên đề được xây dựng như một câu chuyện xuyên suốt, làm nổi bật chiều sâu lịch sử và ý nghĩa văn hóa của tài liệu lưu trữ.
Điểm đáng chú ý là hoạt động trải nghiệm “Lưu dấu Mộc bản”, nơi người tham quan có thể trực tiếp in dập mộc bản trên giấy dó, in triện lên thiệp xuân và lưu giữ bản in làm kỷ niệm. Hoạt động này tái hiện một phần quy trình san khắc, in ấn mộc bản truyền thống, giúp người tham gia hiểu rõ hơn công phu kỹ thuật và giá trị nghệ thuật của di sản. Sự tương tác trực tiếp đã biến tài liệu lưu trữ từ những hiện vật tĩnh trở thành trải nghiệm sống động, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục di sản.
Bên cạnh đó, không gian media hiện đại với các phim tư liệu như “Hoàng cung đón Tết” và “Nghệ thuật san khắc Mộc bản” cho thấy sự chủ động ứng dụng công nghệ trong công tác truyền thông lưu trữ. Hình ảnh, tư liệu quý được trình chiếu một cách trực quan, hỗ trợ người xem hình dung rõ hơn về bối cảnh lịch sử và quy trình hình thành các tài liệu cổ.
Thông qua sự kiện, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan đầu mối quản lý, bảo quản và phát huy giá trị khối tài liệu lưu trữ quốc gia đồ sộ – nguồn sử liệu gốc phản ánh tiến trình lịch sử, hoạt động quản trị nhà nước, đời sống xã hội và chủ quyền quốc gia qua nhiều thời kỳ. Việc mở cửa miễn phí, tổ chức chuyên đề định kỳ và xây dựng không gian tiếp cận thân thiện với công chúng cho thấy định hướng phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm thụ hưởng giá trị di sản.
“Thưởng lãm Châu phê – Lưu dấu Mộc bản” vì thế không chỉ là một hoạt động trưng bày chuyên đề mà còn là minh chứng cho tư duy đổi mới trong ngành lưu trữ: từ bảo quản sang chủ động lan tỏa; từ lưu giữ trong kho sang kết nối cộng đồng; từ giới thiệu thông tin sang tạo dựng trải nghiệm. Qua đó, di sản tư liệu quốc gia được “đánh thức”, trở thành nguồn lực văn hóa sống động, góp phần bồi đắp nền tảng tinh thần và ý thức trân trọng lịch sử cho thế hệ hôm nay.
Lê Minh
