Cảnh báo từ vòng gọi vốn của Moritz: Ngành luật đang đứng trước nguy cơ bị AI "lật đổ"?

Theo Business Insider, Moritz – một công ty luật được xây dựng hoàn toàn dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI-native) – vừa kết thúc vòng gọi vốn hạt giống (seed funding) thành công với số tiền 9 triệu USD.

Được sáng lập bởi hai cựu luật sư công nghệ Pamir Ehsas và Stefan Mandaric, Moritz đại diện cho một làn sóng các hãng luật thế hệ mới, mang trong mình tham vọng cung cấp dịch vụ pháp lý doanh nghiệp chất lượng cao với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các ông lớn truyền thống (Big Law).

Điều đáng nói không chỉ là số tiền gọi được, mà là danh tính của những nhà đầu tư: những nhân vật chủ chốt đến từ OpenAI – công ty đứng sau ChatGPT – cùng các lãnh đạo cấp cao của Reddit và Lovable. Sự kiện này không còn đơn thuần là một thương vụ gọi vốn, mà là tín hiệu của một cuộc tái định hình toàn diện thị trường dịch vụ pháp lý toàn cầu.

Theo Business Insider, câu chuyện của Moritz gắn liền với chính người sáng lập Pamir Ehsas – một cựu luật sư công nghệ từng làm việc trực tiếp với OpenAI tại thị trường Na Uy. Ông đã nhìn thấy khoảng trống khổng lồ giữa sức mạnh của AI tạo sinh (Generative AI) và sự bảo thủ của ngành luật truyền thống.

Theo Bloomberg, các nhà đầu tư mạo hiểm (VC) toàn cầu đang chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc: dòng vốn không còn chảy vào các phần mềm SaaS hỗ trợ luật sư làm việc nhanh hơn một chút như trước đây. Thay vào đó, họ đang đổ tiền vào những mô hình kinh doanh có khả năng thay thế trực tiếp – thậm chí lật đổ – toàn bộ quy trình làm việc của các hãng luật đã tồn tại hàng trăm năm.

Theo Business Insider, mô hình cốt lõi của Moritz là sự kết hợp giữa phần mềm AI và luật sư con người, tập trung vào việc tăng tốc soạn thảo và rà soát tài liệu pháp lý. Đây chính là "mỏ vàng" mà các Big Law đang sống dựa vào. Theo Financial Times, mô hình tính phí theo giờ (billable hours) của các hãng luật truyền thống đang ngày càng vấp phải sự phản đối gay gắt từ chính các tập đoàn khách hàng lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô thắt chặt.

Financial Times nhận định rằng các Big Law đang cố gắng "vá víu" AI vào hệ thống cũ kỹ của họ một cách khiên cưỡng, trong khi những công ty AI-native như Moritz được xây dựng với AI làm trái tim ngay từ ngày đầu tiên. Điều này mang lại cho họ một lợi thế tuyệt đối về cấu trúc chi phí: AI xử lý khối lượng khổng lồ dữ liệu, con người tập trung vào kiểm soát rủi ro pháp lý cuối cùng.

Theo Reuters, cơn sốt AI trong ngành luật không phải không có rủi ro. AI tạo sinh (Generative AI) đã ghi nhận nhiều trường hợp "ảo giác" (hallucination) nghiêm trọng, thậm chí bịa đặt ra các án lệ không có thật, dẫn đến việc nhiều luật sư bị kỷ luật vì sử dụng công cụ này một cách thiếu kiểm soát.

Tuy nhiên, định hướng chiến lược của Moritz không phải là tự động hóa 100%, mà là "phần mềm kết hợp với luật sư con người" (software plus human lawyers). Đây là một bước đi cực kỳ thông minh: vừa tận dụng được sức mạnh của AI để cắt giảm chi phí và thời gian, vừa duy trì được lớp bảo vệ tuân thủ pháp lý nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo các chuyên gia kinh tế, tầm quan trọng của sự kiện này không nằm ở con số 9 triệu USD. Nó nằm ở việc Moritz đang trực tiếp đe dọa đến "nồi cơm" của các Big Law: những công việc mang tính chất khối lượng như rà soát tài liệu (document review) và thẩm định doanh nghiệp (due diligence). Đây chính là những mảng công việc thường được giao cho các luật sư tập sự (junior associates) và mang về nguồn thu khổng lồ cho các hãng luật. Theo Goldman Sachs, ước tính có khoảng 44% công việc pháp lý có thể được tự động hóa bởi AI. Moritz chính là hiện thân sống động của dự báo đó.

Theo dự báo từ các chuyên gia phân tích, tác động của làn sóng công ty luật AI-native sẽ lan tỏa trên quy mô toàn cầu theo ba hướng chính. Thứ nhất, kỷ nguyên tính phí theo giờ (billable hours) sẽ dần chấm dứt, thay vào đó là các mô hình định giá theo giá trị (value-based pricing) hoặc phí cố định (flat fees).

Thứ hai, dịch vụ pháp lý doanh nghiệp sẽ được bình dân hóa: các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) trên toàn thế giới, đặc biệt tại các thị trường đang phát triển, sẽ có cơ hội tiếp cận dịch vụ pháp lý đạt chuẩn quốc tế với mức giá dễ thở hơn rất nhiều so với hiện nay.

Thứ ba, trong vòng 3 đến 5 năm tới, thị trường sẽ chứng kiến một làn sóng mua bán và sáp nhập (M&A) trong ngành LegalTech. Các Big Law toàn cầu sẽ đối mặt với lựa chọn sống còn: hoặc thâu tóm các công ty AI-native như Moritz để sinh tồn, hoặc mất dần thị phần vào tay những đối thủ công nghệ này.

Thương vụ gọi vốn 9 triệu USD của Moritz đang được cho là hồi chuông báo hiệu sự kết thúc của mô hình kinh doanh pháp lý bảo thủ đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ. Cuộc đua trong thập kỷ tới sẽ không còn là hãng luật nào có nhiều luật sư giỏi nhất. Cuộc đua sẽ là hãng luật nào làm chủ và dung hòa tốt nhất giữa sức mạnh tính toán của trí tuệ nhân tạo và khả năng phán đoán tinh vi của trí tuệ con người.