Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH: 65 năm bản lĩnh, trưởng thành - Vì bình yên cuộc sống

Nhân kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH (04/10/1961 - 04/10/2026), phóng viên đã có cuộc phỏng vấn Thiếu tướng Dương Đức Hải - Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC&CNCH, Bộ Công an về những dấu ấn của chặng đường đã qua, yêu cầu đặt ra và nhiệm vụ trọng tâm của toàn lực lượng trong tình hình mới.

Thưa Thiếu tướng, trải qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, đâu là những dấu ấn nổi bật của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH, nhất là trong việc phát huy sức mạnh toàn dân tham gia PCCC&CNCH?

Nhìn lại chặng đường 65 năm qua, tôi cho rằng dấu ấn của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH không chỉ được ghi bằng những chiến công, phần thưởng cao quý, mà còn là những sinh mệnh được cứu, tài sản của Nhà nước và nhân dân được bảo vệ, cùng sự cống hiến, hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Dấu ấn thứ nhất là truyền thống dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì nhân dân. Từ khi thành lập ngày 04/10/1961, lực lượng được tôi luyện trong chiến tranh, có mặt ở những nơi ác liệt để chữa cháy, cứu người, bảo vệ các mục tiêu quan trọng. Trong thời bình, cán bộ, chiến sĩ tiếp tục đối mặt với những đám cháy, sự cố, tai nạn đặc biệt nguy hiểm. Bản lĩnh, lòng quả cảm và tinh thần “vì nước quên thân, vì dân phục vụ” đã trở thành giá trị cốt lõi của lực lượng.

Dấu ấn thứ hai là sự trưởng thành toàn diện về chức năng, tổ chức và năng lực thực chiến. Từ nhiệm vụ chủ yếu là phòng cháy, chữa cháy, lực lượng đã mở rộng sứ mệnh cứu nạn, cứu hộ; từng bước chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị rủi ro dựa trên pháp luật, tiêu chuẩn, công nghệ và dữ liệu. Năng lực ấy còn được khẳng định qua các nhiệm vụ CNCH quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar và Venezuela.

Một dấu ấn đặc biệt quan trọng là thế trận PCCC&CNCH toàn dân ngày càng được củng cố. Không một lực lượng chuyên trách nào có thể bao quát mọi nguy cơ và có mặt ở mọi nơi ngay từ những phút đầu tiên. Vì vậy, cùng với lực lượng chuyên nghiệp làm nòng cốt, sự chủ động của cơ sở và người dân có ý nghĩa quyết định.

Từ năm 2001, ngày 04/10 hằng năm được công nhận là Ngày toàn dân PCCC, thúc đẩy chuyển nhận thức thành hành động: mỗi cơ quan, doanh nghiệp chủ động bảo đảm điều kiện an toàn; mỗi gia đình nhận diện nguy cơ, chuẩn bị lối thoát; mỗi người dân biết báo cháy, chữa cháy ban đầu và thoát nạn đúng cách.

Lực lượng chuyên nghiệp có thể đến rất nhanh, nhưng những phút đầu tiên luôn thuộc về người dân và lực lượng tại chỗ. Khi mỗi người, mỗi nhà, mỗi cơ sở có năng lực tự bảo vệ, thế trận PCCC&CNCH toàn dân mới thực sự vững chắc.

Thiếu tướng có thể cho biết vài nét về tình hình, kết quả công tác PCCC&CNCH trong 8 tháng đầu năm 2026? Đồng thời, ông đánh giá như thế nào về những thách thức và nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng trong thời gian tới?

Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước xảy ra 1.993 vụ cháy và 14 vụ nổ, làm 65 người chết, 94 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính khoảng 578 tỷ đồng. Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH duy trì nghiêm chế độ thường trực, cứu được 955 người và bảo vệ nhiều tài sản của Nhà nước, nhân dân. Đặc biệt, 42 cán bộ, chiến sĩ đã hoàn thành nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ quốc tế tại Venezuela, tiếp tục khẳng định bản lĩnh, năng lực thực chiến và tinh thần trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.

Công tác hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục và chuyển đổi số cũng có bước tiến quan trọng. Trung tâm thông tin chỉ huy, hệ thống truyền tin báo cháy và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang tạo nền tảng chuyển từ quản lý phân tán sang chỉ huy dựa trên dữ liệu.

Tuy nhiên, nguy cơ cháy, nổ vẫn diễn biến phức tạp, tập trung tại khu dân cư, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; nhiều công trình cũ còn tồn tại về PCCC. Những nguy cơ mới từ xe điện, pin lithium-ion, công trình cao tầng, công trình ngầm và thiên tai cực đoan ngày càng phức tạp, trong khi nguồn lực, phương tiện của lực lượng chưa tương xứng với yêu cầu.

Thời gian tới, chúng tôi tập trung thực hiện thực chất Chỉ thị số 02-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC&CNCH, Đề án số 08/ĐA-BCA của Bộ Công an về kéo giảm các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng. Trong đó, gắn kết quả PCCC với trách nhiệm người đứng đầu; chuyển mạnh sang quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu, ưu tiên địa bàn, loại hình có nguy cơ xảy ra cháy lớn, cháy gây chết người; đồng thời củng cố lực lượng tại chỗ, hiện đại hóa phương tiện và nâng cao năng lực xử lý sự cố, thảm họa lớn.

Thước đo cuối cùng không phải là đã kiểm tra bao nhiêu lượt, mà là có kéo giảm được các vụ cháy nghiêm trọng, rút ngắn thời gian tiếp cận và cứu được nhiều người hơn hay không.

Để đưa Chỉ thị số 02-CT/TW vào cuộc sống và thực hiện hiệu quả Đề án số 08/ĐA-BCA về kéo giảm các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng, Cục tập trung những giải pháp gì, đặc biệt trong công tác tuyên truyền và xây dựng phong trào toàn dân PCCC?

Quan điểm của chúng tôi là không triển khai Chỉ thị số 02-CT/TW và Đề án số 08/ĐA-BCA theo một đợt cao điểm, mà phải tạo chuyển biến thường xuyên, từ trách nhiệm người đứng đầu đến năng lực tự phòng ngừa của từng cơ sở, hộ gia đình.

Cục tập trung tham mưu cụ thể hóa nhiệm vụ, xác định rõ tiến độ, kết quả và trách nhiệm thực hiện; gắn trách nhiệm người đứng đầu với tình hình cháy, nổ trên địa bàn, lĩnh vực được giao quản lý. Công tác phòng ngừa được đổi mới theo hướng quản trị rủi ro, rà soát, phân loại địa bàn, cơ sở có nguy cơ cao; tập trung vào nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, nhà nhiều tầng, cơ sở đông người, kho xưởng và khu công nghiệp để kịp thời hướng dẫn khắc phục hoặc xử lý nghiêm những vi phạm trực tiếp đe dọa tính mạng con người.

Cùng với củng cố lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC tại chỗ và rà soát thực chất các mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “Điểm chữa cháy công cộng”, công tác tuyên truyền chuyển từ cung cấp thông tin sang hình thành kỹ năng, thay đổi hành vi. Nội dung phải phù hợp từng đối tượng, từng loại hình nguy cơ; kết hợp truyền hình, học liệu số, mã QR, ứng dụng Báo cháy 114 và hoạt động trải nghiệm trực tiếp.

Hiệu quả tuyên truyền không được đo bằng số cuộc hay số tờ rơi, mà bằng việc người dân có biết nhận diện nguy cơ, sử dụng phương tiện và xử lý đúng trong những phút đầu tiên hay không. Khi mỗi người dân có năng lực tự bảo vệ, phong trào toàn dân PCCC mới thực sự đi vào chiều sâu.

Song song với đó, thực hiện Đề án số 10/ĐA-BCA-C07 và phong trào thi đua “Ba nhất”, Cục Cảnh sát PCCC&CNCH tập trung những giải pháp nào để xây dựng lực lượng “thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”?

Đề án số 10 và phong trào thi đua “Ba nhất” cùng hướng tới mục tiêu xây dựng lực lượng hiện đại, bắt đầu từ con người; chuyển các yêu cầu về xây dựng lực lượng thành chuẩn mực hành động hằng ngày.

Với “Kỷ luật nhất”, C07 tập trung chuẩn hóa quy trình, siết chặt kỷ cương, duy trì nghiêm chế độ thường trực; đề cao kỷ luật chuyên môn, kỷ luật dữ liệu và trách nhiệm phục vụ nhân dân.

Với “Trung thành nhất”, lực lượng chú trọng giáo dục chính trị, đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện bản lĩnh, sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó, đặt tính mạng và sự bình yên của nhân dân lên trên hết.

Với “Gần dân nhất”, lực lượng tăng cường bám địa bàn, cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ, chủ động hướng dẫn người dân, doanh nghiệp phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ cháy từ sớm.

Qua triển khai, tổ chức bộ máy tiếp tục được kiện toàn; chất lượng huấn luyện, khả năng chỉ huy, phối hợp và sẵn sàng chiến đấu được nâng lên. Hiện đại hóa trước hết phải là tư duy hiện đại, kỷ luật nghiêm, năng lực thực chiến cao và tinh thần tận tụy phục vụ nhân dân.

Nhân kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH và 25 năm Ngày toàn dân PCCC, Thiếu tướng muốn gửi thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân?

Tôi muốn gửi tới các doanh nghiệp, người dân và toàn xã hội một điều hết sức giản dị: đừng để an toàn PCCC chỉ được nhắc đến sau một vụ cháy. Một sự cố có thể bắt đầu từ một sơ suất trong vài giây, nhưng hậu quả có thể xóa đi thành quả gây dựng của nhiều năm, thậm chí cướp đi điều không gì bù đắp được là tính mạng con người.

Đối với doanh nghiệp, an toàn PCCC không phải là khoản chi phí để đối phó với kiểm tra hay hoàn thành thủ tục. Đó là đầu tư để bảo vệ con người, tài sản, uy tín và sự liên tục của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Mỗi doanh nghiệp cần đưa nguy cơ cháy, nổ vào hệ thống quản trị rủi ro; bảo đảm an toàn từ thiết kế, thi công đến vận hành; thường xuyên tự kiểm tra, huấn luyện và diễn tập. Trong chuỗi cung ứng hiện nay, năng lực bảo đảm an toàn cũng là một phần của năng lực cạnh tranh.

Đối với mỗi gia đình và người dân, hãy bắt đầu từ những việc cụ thể: kiểm tra hệ thống điện, khu vực sạc pin; quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt; chuẩn bị lối thoát nạn, trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp và thống nhất phương án thoát nạn cho cả gia đình. Kiến thức chỉ thực sự có giá trị khi trở thành kỹ năng và thói quen hằng ngày.

Sau 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, chúng tôi càng hiểu rằng sự bình yên bền vững không thể chỉ được tạo nên bởi những người lính chữa cháy. Mỗi người chủ động thêm một việc an toàn, mỗi gia đình loại bỏ thêm một nguy cơ, mỗi doanh nghiệp thực hiện đúng thêm một trách nhiệm thì cộng đồng sẽ bớt đi một hiểm họa.

An toàn không bắt đầu khi xe chữa cháy xuất phát. An toàn bắt đầu từ ý thức và hành động của mỗi người, mỗi nhà, mỗi doanh nghiệp.

Trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!