Ireland giải bài toán năng lượng thông minh như thế nào?

Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng trở thành yêu cầu cấp thiết trên toàn cầu, kinh nghiệm của Ireland đang thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Những chia sẻ của bà Deirdre Ní Fhallúin, Đại sứ Ireland tại Việt Nam tại “Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức ngày 24/6 đã mang đến góc nhìn thực tiễn về cách quốc gia châu Âu này giải bài toán năng lượng thông minh trong thời đại chuyển đổi số và phát triển xanh.

Theo Đại sứ Ireland, những biến động địa chính trị gần đây càng cho thấy tầm quan trọng của việc bảo đảm nguồn cung năng lượng sạch, an toàn và ổn định. Tuy nhiên, chuyển đổi năng lượng không chỉ đơn thuần là gia tăng sản lượng điện từ các nguồn tái tạo mà đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong cách thức vận hành và quản lý hệ thống năng lượng.

Một trong những thành công nổi bật của Ireland là phát triển mạnh năng lượng gió. Năm 2025, các trang trại điện gió đã cung cấp khoảng một phần ba lượng điện tiêu thụ trên toàn đảo Ireland. Hiện quốc gia này sở hữu hơn 5.000 MW công suất điện gió trên bờ, trong đó riêng năm 2025 có thêm 150 MW được đưa vào vận hành.

Điều đáng chú ý là Ireland không chỉ tập trung phát triển nguồn điện tái tạo mà còn xây dựng năng lực vận hành hệ thống điện có khả năng tích hợp tỷ lệ lớn nguồn năng lượng biến động. Với đặc thù là hệ thống điện tương đối độc lập, không thể phụ thuộc nhiều vào các quốc gia láng giềng để cân bằng lưới điện, Ireland buộc phải tìm ra những giải pháp sáng tạo nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống khi tỷ trọng điện gió ngày càng tăng.

Theo Đại sứ Deirdre Ní Fhallúin, một trong những chìa khóa quan trọng nằm ở việc phát triển hạ tầng năng lượng thông minh. Đến nay, Ireland đã lắp đặt khoảng 2,2 triệu công tơ điện thông minh trên toàn quốc, tương đương hơn 80% số hộ gia đình và cơ sở kinh doanh. Đặc biệt, 97% công tơ điện thông minh đang thực hiện truyền dữ liệu hằng ngày.

Hệ thống này cho phép người dân theo dõi chi tiết mức tiêu thụ điện, lựa chọn thời điểm sử dụng điện phù hợp để tiết kiệm chi phí, đồng thời góp phần giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, các đơn vị quản lý có thể triển khai các biểu giá điện linh hoạt, phản ánh sát hơn tình hình cung – cầu năng lượng theo từng thời điểm.

Ireland cũng khuyến khích sử dụng các “biểu giá điện xanh linh hoạt”, cho phép người tiêu dùng hưởng mức giá thấp hơn vào những thời điểm nguồn điện gió hoặc điện mặt trời dồi dào. Cách làm này vừa giúp người dân giảm chi phí, vừa nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn năng lượng tái tạo.

Không dừng lại ở đó, Ireland còn đối mặt với thách thức mới từ sự phát triển mạnh mẽ của các trung tâm dữ liệu – hạ tầng quan trọng của nền kinh tế số nhưng cũng tiêu thụ lượng điện rất lớn. Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ Ireland đã ban hành chính sách phát triển trung tâm dữ liệu theo hướng đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và giảm phát thải carbon.

Đầu năm 2026, Ireland tiếp tục triển khai Kế hoạch hành động dành cho các đối tượng sử dụng năng lượng quy mô lớn (LEAP), gồm 17 nhóm giải pháp nhằm tháo gỡ các rào cản về hạ tầng năng lượng. Một trong những định hướng đáng chú ý là quy hoạch các ngành sử dụng nhiều điện năng tại những khu vực có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào, hình thành các khu năng lượng xanh gắn với phát triển công nghiệp và công nghệ.

Kinh nghiệm của Ireland cho thấy xây dựng hệ thống năng lượng thông minh không chỉ là phát triển thêm các nhà máy điện tái tạo. Thành công phụ thuộc vào sự kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng số, công nghệ lưu trữ, quản lý nhu cầu điện, quy hoạch phát triển và sự tham gia của người tiêu dùng.

Đối với Việt Nam, khi nhu cầu điện năng tiếp tục tăng cùng với quá trình chuyển đổi số và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, những kinh nghiệm từ Ireland có thể trở thành những gợi mở hữu ích trong xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, linh hoạt và phát triển bền vững.