Hà Nội đón hơn 300 tài năng trẻ tại Olympic Thiên văn quốc tế
Hơn 300 thí sinh đến từ gần 70 quốc gia và vùng lãnh thổ hội tụ tại Hà Nội từ ngày 26/9 đến 4/10 để tham dự Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) lần thứ 19, lần đầu tiên tổ chức tại Việt Nam.
Ngày 26/9, tại Đại học Phenikaa, Hà Nội, lễ khai mạc IOAA 2026 đã diễn ra với sự tham dự của các đoàn học sinh, nhà khoa học, chuyên gia và giáo viên quốc tế. Kỳ thi năm nay có 65 đội tuyển đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho rằng sự hiện diện của các đội tuyển quốc tế cho thấy sức sống của hợp tác khoa học và sự tin cậy ngày càng lớn của cộng đồng khoa học quốc tế đối với Việt Nam.
Theo Phó Thủ tướng, IOAA không chỉ là cuộc tranh tài dành cho những học sinh xuất sắc mà còn là diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và có thêm những trải nghiệm mới. Việc Việt Nam đăng cai kỳ thi năm 2026 cũng mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ kết nối với cộng đồng giáo dục và khoa học quốc tế.
Từ phòng thi đến “bầu trời” mô phỏng
IOAA gồm các nội dung lý thuyết, phân tích dữ liệu và quan sát thiên văn. Do đó, công tác tổ chức đòi hỏi không chỉ phòng thi mà còn hệ thống hạ tầng phục vụ quan sát, kỹ thuật và vận hành.
Đại học Phenikaa là nơi diễn ra nhiều hoạt động chính của kỳ thi. Một trong những hạ tầng đặc thù được huy động là Nhà chiếu hình Vũ trụ với mái vòm đường kính 16 m.
Hệ thống gồm 5 máy chiếu Sony GTZ380 kết hợp phần mềm SkyExplorer, cho phép mô phỏng vị trí, chuyển động của các thiên thể và dữ liệu thiên văn theo thời gian thực. Trong khuôn khổ IOAA, không gian này có thể hỗ trợ các nội dung liên quan đến tọa độ thiên thể, dữ liệu và bài toán quan sát.
Chủ tịch IOAA Aniket Sule đánh giá cao công tác chuẩn bị của Đại học Phenikaa, đặc biệt là việc hoàn thành cơ sở vật chất và hệ thống phục vụ kỳ thi trong khoảng một năm. Theo ông, bên cạnh kết quả thi, những cuộc gặp gỡ, giao lưu văn hóa và tình bạn được hình thành giữa các thí sinh cũng là giá trị đáng chú ý của kỳ thi.
Hơn một cuộc thi khoa học
Phía sau các phần thi là đội ngũ nhà khoa học, giảng viên, kỹ thuật viên, cán bộ tổ chức và sinh viên tình nguyện. Với sinh viên Phenikaa, việc tham gia hỗ trợ một sự kiện khoa học quốc tế tạo điều kiện thực hành ngoại ngữ, phối hợp đa văn hóa và xử lý các tình huống thực tế.
IOAA 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam từng bước đầu tư cho khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và cơ sở phục vụ nghiên cứu, đào tạo thiên văn.
Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, sau 10 năm tham dự IOAA, học sinh Việt Nam có những bước tiến đáng kể. Năm 2018, Việt Nam lần đầu có thí sinh giành Huy chương Vàng; năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất toàn kỳ thi. Năm 2024 và 2025, toàn bộ thí sinh Việt Nam tham dự đều giành huy chương, trong đó năm 2025 có một Huy chương Vàng.
Tại IOAA 2026, vai trò của Việt Nam không chỉ là cử đội tuyển tham dự. Lần đầu đăng cai, Hà Nội trở thành nơi các đội tuyển, nhà khoa học và chuyên gia từ nhiều quốc gia gặp gỡ, thi đấu và trao đổi chuyên môn.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kỳ vọng những kết nối được hình thành tại Hà Nội sẽ tiếp tục được duy trì trong tương lai, khi các thí sinh hôm nay có thể trở thành những nhà khoa học cùng làm việc tại các phòng thí nghiệm, đài thiên văn hoặc dự án nghiên cứu quốc tế.
Từ ngày 26/9 đến 4/10, Hà Nội trở thành điểm hội tụ của những người trẻ cùng chung niềm say mê khám phá bầu trời, đồng thời mở ra cơ hội để các tài năng khoa học trẻ gặp gỡ, trao đổi và tiếp tục hành trình nghiên cứu.
