Giải pháp mã hóa tài sản thực cần đặt quản trị rủi ro làm ưu tiên hàng đầu
Trong bối cảnh tài sản thực được token hóa (RWA) ngày càng khẳng định vai trò trong tài chính số toàn cầu, quản trị rủi ro đang trở thành điều kiện tiên quyết để đảm bảo thị trường phát triển bền vững. Với Việt Nam, việc thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không chỉ mở ra cơ hội mới mà còn đặt ra bài toán cấp thiết về xây dựng khuôn khổ vận hành cho các loại tài sản số, đặc biệt là tài sản thực được token hoá (RWA).
Tại hội thảo “Giải pháp mã hóa tài sản thực (RWA): Cân bằng lợi ích và quản trị rủi ro cho nhà đầu tư” do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức, Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Cố vấn cấp cao VBA nhấn mạnh, tài sản mã hóa chỉ có thể trở thành “hạ tầng niềm tin số” khi được thiết kế trên nền tảng quản trị chặt chẽ. Theo ông, thay vì ưu tiên tốc độ, Việt Nam cần đi đúng ngay từ đầu thông qua việc hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và cơ chế kiểm soát rủi ro.
Ở góc độ thị trường, dẫn số liệu từ Boston Consulting Group (BCG), ông Nghiêm Minh Hoàng, Trưởng ban RWA thuộc Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam (VIDA) cho biết quy mô RWA toàn cầu có thể đạt 19.000 tỷ USD vào năm 2033, tương đương khoảng 10% GDP toàn cầu. Với Việt Nam, tiềm năng được đánh giá có thể đạt 70–80 tỷ USD vào năm 2030 và nền tảng token hóa tài sản thực cũng đã được xác định là một trong những sản phẩm trọng điểm trong chương trình công nghệ blockchain quốc gia. Tuy nhiên, tiềm năng này đi kèm hệ thống rủi ro đa tầng, đòi hỏi phải nhận diện và kiểm soát ngay từ giai đoạn đầu.
Theo ông Nghiêm Minh Hoàng, rủi ro RWA tập trung ở ba nhóm chính. Thứ nhất là rủi ro tài sản cơ sở, phát sinh từ cơ chế lưu ký, minh bạch dự trữ và quyền sở hữu pháp lý. Người nắm giữ token không trực tiếp sở hữu tài sản, trong khi việc kiểm toán mới dừng ở từng thời điểm, chưa đảm bảo xác minh liên tục.
Thứ hai là rủi ro cấu trúc tài chính. Một số mô hình cho phép huy động vốn trước khi hình thành tài sản bảo chứng, tạo ra khoảng trống giá trị, từ đó dẫn đến bất cân xứng lợi ích, rủi ro đạo đức và nguy cơ phát hành vượt tài sản đảm bảo.
Thứ ba là rủi ro công nghệ và thị trường, thể hiện ở thanh khoản mang tính danh nghĩa và hạn chế trong cơ chế quy đổi sang tài sản thực. Đồng thời, các yếu tố như hợp đồng thông minh và khoảng trống pháp lý cũng có thể làm gia tăng rủi ro hệ thống nếu không được kiểm soát phù hợp.
Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, TS. Kamal Anand, CEO BIGOD, cho rằng trọng tâm của RWA không nằm ở công nghệ blockchain mà ở hệ thống kiểm soát rủi ro đa lớp. Trong đó, tài sản cần được lưu ký tách biệt, kiểm toán độc lập và xác minh liên tục, còn blockchain đóng vai trò hỗ trợ minh bạch hóa giao dịch.
Nhìn tổng thể, mã hóa tài sản thực không chỉ là một sản phẩm công nghệ mà là một cấu trúc tài chính mới. Do đó, để thị trường phát triển hiệu quả, yếu tố quyết định nằm ở khả năng xây dựng niềm tin thông qua minh bạch, chuẩn hóa quy trình và thiết lập hệ thống quản trị rủi ro đồng bộ giữa các chủ thể tham gia.
