“Di sản trong mắt em”: Khi trẻ em trở thành người kể chuyện mới của di sản Việt
Trong bối cảnh hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng, câu chuyện bảo tồn và phát huy di sản không còn là nhiệm vụ của riêng các nhà quản lý hay giới nghiên cứu, mà cần sự tham gia của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc phát động Cuộc thi Mỹ thuật Thiếu nhi Việt Nam 2026 với chủ đề “Di sản trong mắt em” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám vì thế mang nhiều ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một sân chơi nghệ thuật.
Cuộc thi Mỹ thuật Thiếu nhi Việt Nam 2026 với chủ đề “Di sản trong mắt em” góp phần đổi mới cách tiếp cận giáo dục di sản. Nếu trước đây, di sản thường được truyền đạt qua sách vở hay những bài học mang tính ghi nhớ, thì nay, thông qua hội họa, trẻ em được trực tiếp cảm nhận, tưởng tượng và tái hiện di sản bằng ngôn ngữ của riêng mình. Cách tiếp cận này không chỉ giúp di sản trở nên gần gũi hơn mà còn khơi dậy sự hứng thú, chủ động tìm hiểu trong mỗi em nhỏ.
Việc lựa chọn Văn Miếu – Quốc Tử Giám, biểu tượng của truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo – làm nơi khởi nguồn cho cuộc thi càng làm sâu sắc thêm thông điệp giáo dục. Không gian di sản này không chỉ lưu giữ ký ức lịch sử mà còn trở thành “lớp học mở”, nơi kết nối quá khứ với hiện tại, truyền cảm hứng sáng tạo cho thế hệ trẻ.
Ở góc độ xã hội, cuộc thi đóng vai trò như một cầu nối giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng trong việc nuôi dưỡng tình yêu văn hóa. TS. Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu - Quốc Tử Giám kỳ vọng chương trình sẽ khơi dậy sự quan tâm của phụ huynh và học sinh đối với các giá trị di sản dân tộc, từ đó hình thành ý thức gìn giữ một cách tự nhiên, bền vững. Khi cha mẹ cùng đồng hành với con trong hành trình khám phá di sản, việc giáo dục văn hóa không còn là nhiệm vụ đơn lẻ mà trở thành trải nghiệm chung của cả gia đình.
Không chỉ dừng lại ở việc “học về di sản”, cuộc thi còn mở ra một cách nhìn mới: trẻ em là chủ thể sáng tạo. ThS. Bùi Hà Trang, Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh rằng, khả năng sáng tạo của trẻ là không giới hạn, và trong cuộc thi này, các em chính là những người đồng kiến tạo tri thức cho di sản. Điều này đồng nghĩa với việc di sản không phải là giá trị tĩnh, mà luôn được làm mới qua góc nhìn của từng thế hệ.
Những tác phẩm của thiếu nhi, với góc nhìn trong trẻo và giàu cảm xúc, có thể chạm tới công chúng theo cách rất riêng, từ đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức bảo tồn trong cộng đồng. Khi di sản được kể lại bằng những câu chuyện mới, sinh động và gần gũi, sức sống của di sản cũng được tiếp nối một cách tự nhiên.
Bên cạnh đó, cuộc thi còn tạo điều kiện phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu mỹ thuật, góp phần hình thành thế hệ sáng tạo tương lai. Không chỉ là nơi thể hiện tài năng, đây còn là môi trường để các em rèn luyện tư duy thẩm mỹ, khả năng biểu đạt và kết nối với các giá trị văn hóa truyền thống.
“Di sản trong mắt em” không đơn thuần là một cuộc thi vẽ tranh, mà là một sáng kiến giáo dục – văn hóa mang tính dài hạn. Thông qua việc trao quyền sáng tạo cho trẻ em, cuộc thi góp phần làm sống động di sản trong đời sống hiện đại, đồng thời nuôi dưỡng những công dân tương lai biết trân trọng, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong hành trình ấy, mỗi bức tranh của các em nhỏ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, mà còn là một thông điệp: di sản sẽ tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, khi có những “người kể chuyện” mới – chính là thế hệ hôm nay.
