Châu Á - Động lực tăng trưởng của thế giới đang lung lay

Châu Á trước nguy cơ tổn thương sâu sắc

Theo phân tích mới đây từ The New York Times, Châu Á đang đứng trước một bước ngoặt đầy rủi ro. Khu vực vốn là động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong hàng chục năm qua nay lại trở thành tâm điểm hứng chịu các dư chấn từ chiến tranh và căng thẳng địa chính trị. Những thiệt hại tiềm tàng đối với Châu Á ở thời điểm hiện tại "có thể rất khó để kiềm chế" và sẽ tạo ra hiệu ứng domino làm chao đảo các nền kinh tế phương Tây.

Mô hình phát triển của Châu Á từ lâu đã dựa vào thương mại tự do, chuỗi cung ứng xuyên biên giới và nguồn năng lượng nhập khẩu giá rẻ. Chính vì vậy, khi bóng đen chiến tranh bao phủ thế giới, sự phụ thuộc này bỗng biến thành điểm yếu chí mạng.

Hệ lụy từ các cuộc xung đột hiện tại (như tại Ukraine hay Trung Đông) không chỉ giới hạn ở phạm vi khu vực mà đã lan rộng tới các trung tâm sản xuất của Châu Á. Việc các tuyến hàng hải huyết mạch bị đe dọa, điển hình là khủng hoảng tại Biển Đỏ, đã làm chi phí vận tải biển tăng vọt và làm gián đoạn dòng chảy linh kiện, nguyên vật liệu, theo Reuters.

Bên cạnh đó, các quốc gia công nghiệp hàng đầu Châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều là những nhà nhập khẩu năng lượng khổng lồ. Sự biến động của giá dầu mỏ và khí đốt do rủi ro chiến tranh đang ăn mòn biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất, đồng thời đẩy áp lực lạm phát lên vai người tiêu dùng, tờ Bloomberg nhận định. Điều này buộc các ngân hàng trung ương tại Châu Á phải đau đầu với bài toán: kiểm soát lạm phát hay nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng.

Rủi ro từ sự phân mảnh và các "điểm nóng" nội khu

Không chỉ hứng chịu cú sốc từ bên ngoài, Châu Á còn đang phải đối diện với áp lực từ các điểm nóng địa chính trị của chính mình. Những căng thẳng tiềm tàng tại eo biển Đài Loan, bán đảo Triều Tiên hay Biển Đông đang khiến giới đầu tư quốc tế lo ngại.

Nếu một cuộc xung đột vũ trang thực sự nổ ra tại khu vực này, hậu quả sẽ thảm khốc hơn rất nhiều so với những gì đang diễn ra ở các khu vực khác. Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu sẽ lập tức tê liệt, và các tuyến đường biển thương mại bận rộn nhất thế giới sẽ bị phong tỏa.

Lo ngại trước viễn cảnh "sốc chiến tranh" này, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang có xu hướng phân mảnh, dịch chuyển theo các khối liên minh chính trị thay vì tối ưu hóa hiệu quả kinh tế như trước đây.

Cú sốc chiến tranh tác động lên Châu Á không chỉ là vấn đề của riêng lục địa này. Như The New York Times đã cảnh báo, khả năng khoanh vùng và kiềm chế thiệt hại là rất thấp.

Khi "công xưởng của thế giới" giảm tốc, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt hàng hóa và lạm phát dài hạn. Tình hình hiện tại đòi hỏi các chính phủ tại Châu Á phải nhanh chóng đa dạng hóa chuỗi cung ứng, củng cố an ninh năng lượng và sử dụng các biện pháp ngoại giao khéo léo để duy trì sự ổn định. Nếu Châu Á gục ngã trước cú sốc này, nền kinh tế thế giới chắc chắn sẽ bước vào một thời kỳ suy thoái sâu và kéo dài.