Cao Bằng - Giữ rừng nơi miền núi đá Hoà An

Nhưng để giữ được màu xanh ấy, lực lượng Kiểm lâm nơi đây đang phải đối mặt với nhiều áp lực: địa hình hiểm trở, đời sống người dân còn khó khăn, trong khi vi phạm lâm luật vẫn diễn biến âm thầm. Năm 2025 ghi dấu nhiều nỗ lực của Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An (Hạt) trong hành trình giữ rừng, phục hồi rừng và đưa người dân trở thành chủ thể bảo vệ rừng.

Những mầm xanh hồi sinh trên đất cũ
Sáng đầu tháng 4 năm 2026, trên một quả đồi ở xã Bạch Đằng (Cao Bằng), những hàng keo non đang vươn mình trong nắng nhẹ. Ít ai biết rằng chỉ vài tháng trước, nơi đây vẫn là khu rừng vừa khai thác xong, trơ trọi đất đá và gốc cây khô. Giờ đây, màu xanh đã trở lại.
Ở Hoà An, trồng lại rừng sau khai thác đang dần trở thành một vòng tuần hoàn quen thuộc. Theo Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An, trong năm 2025, toàn địa bàn đã trồng mới và trồng lại hơn 163 ha rừng. Phần lớn diện tích là rừng sau khai thác được tái trồng ngay nhằm duy trì độ che phủ và phục hồi hệ sinh thái.
Không chỉ dừng ở việc hoàn thành diện tích, lực lượng kiểm lâm còn trực tiếp hướng dẫn người dân kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ cây non nhằm nâng cao tỷ lệ sống của rừng trồng.

Tại các xã Nam Tuấn, Nguyễn Huệ, Bạch Đằng hay các phường Thục Phán, Tân Giang (Cao Bằng), hình ảnh người dân chủ động phủ xanh diện tích sau khai thác đã trở nên quen thuộc hơn trước.
Ông Đinh Quang Vũ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An cho biết: “Chúng tôi không chạy theo thành tích diện tích mà hướng tới chất lượng rừng. Khi người dân thấy được lợi ích kinh tế lâu dài, họ sẽ tự giác bảo vệ rừng như tài sản của chính mình”.
Song song với trồng rừng, công tác rà soát đất lâm nghiệp cũng được triển khai đồng bộ. Riêng tại xã Nam Tuấn, lực lượng chức năng đã kiểm tra 67 lô đất trống thuộc rừng phòng hộ với diện tích hơn 45 ha; trong đó có hơn 10 ha đủ điều kiện để tiếp tục trồng rừng.
Một hướng đi mới cũng đang được Hoà An từng bước mở rộng là phát triển kinh tế dưới tán rừng. Tại phường Thục Phán (Cao Bằng), hơn 23 ha cây quế đã được ghi nhận và dự kiến tiếp tục mở rộng thêm hơn 12 ha trong thời gian tới.

Cuộc chiến giữ rừng giữa núi đá hiểm trở
Nếu trồng rừng là hành trình gieo mầm xanh, thì bảo vệ rừng lại là cuộc chiến nhiều áp lực của lực lượng kiểm lâm cơ sở.
Năm 2025, toàn khu vực Hoà An ghi nhận 45 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp. Trong đó có 6 vụ khai thác rừng trái phép, 8 vụ phá rừng, 5 vụ vận chuyển và mua bán lâm sản trái phép cùng nhiều vi phạm liên quan đến phòng cháy, chữa cháy rừng.
Đáng chú ý, các vụ sử dụng lửa bất cẩn gây nguy cơ cháy rừng vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Đây là hệ quả của tập quán phát nương, đốt thực bì còn tồn tại ở nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa.

Tang vật thu giữ trong năm gồm hơn 36 m³ gỗ, gần 20 ster củi cùng nhiều công cụ phục vụ khai thác trái phép như cưa xăng, dao quắm. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách Nhà nước đạt hơn 186 triệu đồng.
Ẩn sau những con số ấy là những chuyến tuần tra xuyên rừng kéo dài hàng giờ trên các sườn núi đá dựng đứng; là những đêm trực phòng cháy giữa mùa hanh khô; là áp lực của lực lượng kiểm lâm mỏng trong khi diện tích rừng rộng và địa hình phức tạp.
Để kiểm soát các điểm nóng, Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An đã tăng cường phối hợp với công an, quân sự và chính quyền địa phương tổ chức nhiều đợt tuần tra liên ngành. Một số vụ việc nghiêm trọng đã được chuyển sang cơ quan công an điều tra.
“Chúng tôi xác định phải xử lý nghiêm để răn đe, nhưng mục tiêu lâu dài vẫn là phòng ngừa vi phạm từ gốc. Khi người dân hiểu luật và thấy được hậu quả của việc phá rừng, áp lực bảo vệ rừng sẽ giảm đi”, ông Đinh Quang Vũ chia sẻ.

Khi người dân trở thành “lá chắn mềm” giữ rừng
Giữa những con số về xử lý vi phạm, có một công việc ít ồn ào hơn nhưng lại đóng vai trò nền tảng trong công tác giữ rừng: tuyên truyền và vận động cộng đồng.
Trong năm 2025, Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An đã tổ chức 168 cuộc tuyên truyền với gần 15.000 lượt người tham gia. Các buổi tuyên truyền được tổ chức tại thôn, xóm, lồng ghép trong các cuộc họp dân để người dân dễ tiếp cận.

Không chỉ phổ biến pháp luật, lực lượng kiểm lâm còn hướng dẫn cụ thể cách phòng cháy chữa cháy rừng, kỹ thuật trồng rừng và trách nhiệm bảo vệ rừng của từng hộ gia đình.
Kết quả, hơn 11.700 bản cam kết bảo vệ rừng đã được ký kết. Đây không chỉ là những chữ ký mang tính hình thức mà còn cho thấy sự tham gia ngày càng rộng rãi của cộng đồng trong công tác giữ rừng.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ động vật hoang dã cũng được siết chặt. Nhiều dụng cụ bẫy chim di cư, săn bắt trái phép đã bị phát hiện và thu giữ.
Tuy nhiên, những người làm công tác kiểm lâm hiểu rằng, tuyên truyền sẽ khó phát huy hiệu quả nếu người dân vẫn còn áp lực mưu sinh từ rừng.
Ở nhiều xóm vùng cao, đời sống khó khăn khiến không ít hộ dân vẫn phụ thuộc vào khai thác tài nguyên rừng để kiếm thêm thu nhập. Chính vì vậy, hướng đi mà Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An đang theo đuổi là gắn bảo vệ rừng với phát triển sinh kế bền vững.
Trong năm 2026, Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An tiếp tục đặt mục tiêu tăng cường bảo vệ rừng, đổi mới công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực kiểm lâm địa bàn và mở rộng các mô hình kinh tế dưới tán rừng.
Giữ rừng ở Hoà An chưa bao giờ là nhiệm vụ riêng của lực lượng Kiểm lâm. Đó là trách nhiệm chung của chính quyền, cộng đồng và từng người dân sống dưới những cánh rừng.
Và giữa miền núi đá Cao Bằng, những mầm xanh vẫn đang âm thầm lớn lên từng ngày - như cách những người giữ rừng nơi đây bền bỉ đi qua khó khăn để giữ màu xanh cho núi rừng biên cương.