Xây dựng nghị định mới về phát triển chợ: Thúc đẩy hiện đại hóa, giữ gìn giá trị truyền thống

Ngày 22/4, tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ.

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, việc xây dựng nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hệ thống chợ, tạo điều kiện phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, phù hợp với xu thế chuyển đổi số, tiêu dùng xanh và thúc đẩy thị trường nội địa. Đồng thời, dự thảo cũng hướng tới xử lý những bất cập nảy sinh trong quá trình thực thi quy định hiện hành.

Các số liệu được đưa ra tại hội thảo cho thấy bức tranh rõ nét về vai trò cũng như những thách thức của hệ thống chợ. Trong giai đoạn 2015–2025, số lượng chợ có xu hướng giảm, song vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hạ tầng thương mại. Tính đến năm 2025, cả nước có 8.150 chợ, trong khi chỉ có 1.099 siêu thị và 281 trung tâm thương mại.

Đáng chú ý, 86,9% số chợ là chợ hạng III, với quy mô nhỏ và cơ sở vật chất còn hạn chế. Tỷ trọng chợ hạng I và II ở mức thấp cho thấy nhu cầu cấp thiết về nâng cấp hạ tầng, cải thiện điều kiện kinh doanh và đổi mới phương thức quản lý để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Ở góc độ thị trường, chợ dân sinh vẫn đóng vai trò chủ lực trong phân phối hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm tươi sống. Lợi thế về giá cả, tính tiện lợi và phù hợp với thói quen tiêu dùng giúp kênh này duy trì thị phần lớn, nhất là tại khu vực nông thôn và đô thị truyền thống.

Về xã hội, hệ thống chợ hiện có khoảng 1,7–2 triệu hộ kinh doanh, tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Đây là khu vực hấp thụ lao động lớn, đặc biệt với lao động phổ thông và phi chính thức, góp phần ổn định an sinh và giảm nghèo. Chợ vì thế không chỉ là nơi giao thương mà còn đóng vai trò như “vùng đệm” của thị trường lao động.

Bên cạnh đó, chợ còn mang giá trị văn hóa đặc trưng của từng vùng miền. Nhiều mô hình chợ đã trở thành điểm nhấn du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và gia tăng giá trị kinh tế.

Dự thảo nghị định lần này đưa ra nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, cơ chế huy động nguồn lực đầu tư được thiết kế linh hoạt hơn, với ngân sách Trung ương ưu tiên cho vùng khó khăn, còn địa phương chủ động triển khai tại các khu vực khác, kết hợp đa dạng nguồn vốn hợp pháp.

Đáng chú ý, dự thảo mở rộng đối tượng tham gia đầu tư, cho phép cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân tham gia xây dựng, quản lý chợ, qua đó thúc đẩy xã hội hóa. Đồng thời, nhiều cơ chế mới cũng được bổ sung như khai thác đa mục tiêu, phát triển chợ biên giới, giảm chi phí logistics và tăng cường kết nối giao thương.

Lần đầu tiên, các nội dung về chợ thông minh, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi xanh được đưa vào dự thảo, nhằm định hướng xây dựng hệ thống chợ văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc truyền thống.

Trên cơ sở đó, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành. Nghị định mới được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ, thúc đẩy hơn 8.000 chợ trên cả nước phát triển bền vững, thích ứng với xu thế mới, đồng thời tiếp tục phát huy vai trò kinh tế – xã hội và gìn giữ giá trị văn hóa đặc trưng của chợ truyền thống Việt Nam.