VCCI trước yêu cầu đổi mới vai trò đại diện doanh nghiệp

Tại Hội nghị hội viên VCCI khu vực Hà Nội ngày 8/9, các hội viên góp ý dự thảo văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc VCCI lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2026-2031 và hiệp thương cử đại biểu dự Đại hội.

Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế VCCI, thành viên Tổ giúp việc Tiểu ban Văn kiện Đại hội VIII, cho biết Đại hội VIII không phải là một sự kiện chuyển giao nhiệm kỳ thông thường mà là bước chuyển mình mang tính chiến lược của VCCI, nhằm đồng hành, nâng tầm cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu cao đối với thể chế kinh tế, năng lực cộng đồng doanh nghiệp và vai trò đại diện, liên kết của VCCI.

Những vấn đề đặt ra

Trong nhiệm kỳ VII, VCCI đã tham gia góp ý 2.250 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, tăng khoảng 2,3 lần so với nhiệm kỳ trước; tổng hợp trên 5.700 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp gửi tới các cơ quan chức năng, tăng 161%. VCCI cũng nâng cấp Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) phiên bản 2.0, công bố vào tháng 5/2026, để đo lường chất lượng điều hành trong không gian hành chính mới khi số tỉnh, thành phố giảm từ 63 xuống 34; đồng thời xây dựng và công bố Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân.

Dự thảo văn kiện cũng chỉ ra một số nội dung cần tiếp tục cải thiện, trong đó tốc độ phát triển hội viên chính thức chưa đạt kỳ vọng, giá trị gia tăng dành riêng cho hội viên chưa rõ nét; chưa hoàn thành chỉ tiêu thành lập hội đồng doanh nghiệp vùng tại 7 vùng kinh tế trọng điểm. Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp có lúc còn dàn trải, đặt ra yêu cầu xây dựng các mô hình tích hợp và dài hạn hơn; việc triển khai hai đột phá về chuyển đổi số và văn hóa kinh doanh cần tiếp tục được cụ thể hóa thành những hành động thường xuyên, thiết thực hơn.

Dự thảo cũng xác định một số nội dung cần khắc phục, như công tác dự báo và lựa chọn trọng tâm có lúc chưa sát; sự phối hợp giữa các ban, đơn vị và chi nhánh chưa thực sự đồng bộ; mức độ tham gia đóng góp của một bộ phận Ban Chấp hành chưa đồng đều và chưa đạt kỳ vọng.

Bà Đinh Thị Thúy, Phó chủ tịch Hội đồng Quản trị (HĐQT) Công ty Cổ phần MISA, cho rằng chính sách hiện thuận lợi hơn đối với các đơn vị rất lớn và doanh nghiệp FDI, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ, đang gặp nhiều khó khăn. Theo bà, để đất nước phát triển đồng đều, chính sách cần tạo điều kiện cho khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển.

Ông Nguyễn Lộc, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dược Việt Nam, cho rằng công tác khoa học và công nghệ của VCCI còn hạn chế, chưa có một bộ phận để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Ông đề nghị VCCI tập trung làm đầu mối kết nối với Bộ Khoa học và Công nghệ để thúc đẩy chuyển giao khoa học, công nghệ vào doanh nghiệp.

Bà Lê Thị Khánh Vân, Phó Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng trong tổng kết hoạt động và định hướng của VCCI chưa thể hiện rõ nội dung về khoa học, công nghệ; đồng thời đề nghị VCCI quan tâm hơn tới việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và phát triển khoa học, công nghệ.

Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho biết VCCI đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, các cục thuộc Bộ và các quỹ, nhưng sự phối hợp chưa chuyển thành nhiều kết quả có thể nhìn thấy, đo lường được. Ông nhấn mạnh khoa học, công nghệ là động lực cho tăng trưởng và cho biết nội dung này đã được thể hiện trong dự thảo văn kiện Đại hội VIII, đặc biệt qua Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Đặt mục tiêu cụ thể cho nhiệm kỳ VIII

Dự thảo văn kiện xác định khẩu hiệu hành động nhiệm kỳ VIII là “Đoàn kết - Tiên phong - Đổi mới - Phát triển, phát huy vai trò tổ chức quốc gia đại diện cộng đồng doanh nghiệp, xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam lớn mạnh vì một quốc gia thịnh vượng trong kỷ nguyên mới”.

VCCI đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đào tạo khoảng 6.000 giám đốc điều hành thông qua chương trình CEO Việt Nam Kỷ nguyên mới; hỗ trợ khoảng 1.000 doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế; tổ chức ít nhất 20 chương trình, sự kiện xúc tiến thương mại quy mô mỗi năm. VCCI đồng thời đặt mục tiêu triển khai hiệu quả từ 5 đến 10 chương trình, đề án quy mô quốc gia; phối hợp đào tạo nhân lực công nghệ cao trong các lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo; đồng thời đánh giá, công bố hằng năm Chỉ số PCI và các bộ chỉ số môi trường kinh doanh như BPI, PGI. VCCI cũng định hướng mở rộng áp dụng Bộ chỉ số doanh nghiệp phát triển bền vững CSI và xây dựng hệ thống quản lý hội viên thống nhất trên nền tảng công nghệ số. Trong hội nhập quốc tế, Chương trình Go Global được định hướng hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế và VCCI dự kiến chủ trì các hoạt động doanh nghiệp trong Năm APEC 2027.

Ba đột phá chiến lược được xác định gồm thúc đẩy xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, tham gia sâu vào hoàn thiện thể chế pháp luật; nâng cao năng lực doanh nghiệp trong văn hóa kinh doanh gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đổi mới, nâng cấp mô hình tổ chức, nâng cao năng lực thể chế của VCCI và chuyển mạnh sang quản trị theo kết quả đầu ra.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA), cho rằng văn kiện cần chỉ rõ những điểm nghẽn của sản xuất công nghiệp nói chung, công nghiệp hỗ trợ nói riêng; đánh giá quá trình phát triển của lĩnh vực công nghiệp qua 40 năm đổi mới và xác định định hướng tháo gỡ khó khăn, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất, kinh doanh. Ông đề nghị các nội dung liên quan bám sát Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam và Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed, cho rằng Đại hội không nên chỉ ở mức 450 đại biểu chính thức và đề nghị mở rộng thành phần tham dự. Ông nhấn mạnh yêu cầu phải có doanh nghiệp lớn phát triển để tạo động lực cho nền kinh tế.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Công ty Cổ phần Đầu tư Natutex, đề nghị VCCI không chỉ hỗ trợ nâng cao năng lực mà cần tạo môi trường để doanh nghiệp tham gia và tạo giá trị từ chuyển đổi xanh, ESG. Theo bà, ESG cần đi từ bộ chỉ số sang thực tế; mô hình liên kết dành cho hội viên cũng cần có hoạt động thực tế, không chỉ dừng ở thiết chế hội đồng doanh nghiệp vùng.

Theo ông Hoàng Văn Anh, Trưởng ban Công tác hội viên VCCI, phương án dự kiến gồm 450 đại biểu chính thức, trong đó cơ sở phân bổ có 95 đại biểu đương nhiên; 100 đại biểu hiệp thương từ các hội, hiệp hội doanh nghiệp lớn; số còn lại phân bổ cho đại biểu doanh nghiệp. Tài liệu hướng dẫn xác định cơ cấu khoảng 50% đại biểu đại diện hiệp hội/hội, 48% đại biểu đại diện doanh nghiệp và 2% đại biểu là cán bộ chuyên trách.

Cùng với dự thảo văn kiện, ông Phạm Ngọc Thạch trình bày phương án sửa đổi, bổ sung Điều lệ VCCI. Việc sửa đổi là yêu cầu pháp lý theo khoản 3 Điều 52 Nghị định 126/2024 của Chính phủ, đồng thời phải tuân thủ Quyết định số 118-QĐ/TW của Ban Bí thư đối với các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.

Các nội dung sửa đổi gồm chuẩn hóa danh xưng Ban Thường trực thành Ban Thường vụ VCCI; bổ sung thiết chế Thường trực VCCI gồm Chủ tịch và các Phó Chủ tịch chuyên trách; quy định số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện, độ tuổi, nhiệm kỳ của lãnh đạo chủ chốt theo quy định hiện hành của Đảng, Nhà nước và quyết định của cơ quan có thẩm quyền; đồng bộ quy trình nhân sự lãnh đạo chủ chốt; đồng thời chuyển thẩm quyền bầu Ban Kiểm tra, Trưởng ban Kiểm tra và Phó Trưởng ban Kiểm tra từ Đại hội đại biểu toàn quốc sang Ban Chấp hành VCCI; đồng thời bổ sung các tiêu chuẩn cụ thể đối với thành viên Ban Kiểm tra nhằm bảo đảm tính chuyên môn, độc lập và khách quan.

Sau thảo luận, Hội nghị hội viên VCCI khu vực Hà Nội cơ bản thống nhất với các dự thảo văn kiện Đại hội VIII và đề nghị Tiểu ban Văn kiện tiếp thu các ý kiến về nâng cao vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp; đổi mới công tác hội viên; nâng cao chất lượng tham gia xây dựng, phản biện chính sách; hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Những yêu cầu đặt ra từ hội viên cho thấy nhiệm kỳ VIII cần tiếp tục nâng cao chất lượng vai trò đại diện, chuyển các định hướng về hỗ trợ doanh nghiệp, tham gia xây dựng chính sách và kết nối nguồn lực thành những kết quả cụ thể, thiết thực hơn.

Thu Huyền