VCCI

VCCI thúc đẩy tăng cường vai trò hiệp hội doanh nghiệp trong giai đoạn mới

Cẩm Anh • 25/05/2026 12:13

Các hiệp hội doanh nghiệp đang trở thành lực lượng quan trọng trong phản biện chính sách, thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Hiện nay, hầu hết các địa phương trên cả nước đều có các hội, hiệp hội doanh nghiệp hoạt động với vai trò đại diện cho cộng đồng hội viên trong nhiều vấn đề liên quan.

Phát biểu tại Hội nghị các Hiệp hội Doanh nghiệp Toàn quốc, do VCCI tổ chức diễn ra sáng nay, ông Hoàng Văn Anh, Trưởng ban Công tác Hội viên - VCCI cho biết, trong bối cảnh hoạt động thông tin, tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp không thể được triển khai trực tiếp đầy đủ từ các cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội doanh nghiệp đang đảm nhiệm vai trò kết nối và đại diện khá toàn diện.

Các địa phương cũng thường xuyên tổ chức các chương trình làm việc với hiệp hội doanh nghiệp thông qua nhiều hình thức như hội nghị, gặp gỡ doanh nhân hay mô hình “cà phê doanh nhân”.

Đáng chú ý, vận động chính sách được xem là một trong những chức năng quan trọng nhất của các hiệp hội doanh nghiệp. Trong bối cảnh môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng và yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, hoạt động phản biện và góp ý chính sách giúp doanh nghiệp có thể dự đoán trước các quy định pháp luật, đồng thời góp phần định hướng chính sách theo hướng thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Nghiên cứu của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ ra, lý do lớn nhất khiến doanh nghiệp tham gia hiệp hội là xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của chính doanh nghiệp, chiếm 40,9%.

Tiếp theo là uy tín của hiệp hội với 28% và nhu cầu kết nối theo mạng sản xuất, chuỗi giá trị, liên kết ngành nghề với 18,7%. Trong khi đó, các dịch vụ do hiệp hội cung cấp hay yêu cầu từ hội nhập kinh tế chưa phải yếu tố hàng đầu tác động đến quyết định tham gia của doanh nghiệp.

Khảo sát đánh giá năng lực hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp do VCCI thực hiện cũng cho thấy nhiều chuyển biến tích cực trong thời gian qua. Các hiệp hội ngày càng thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia và được đánh giá đáp ứng tương đối tốt nhu cầu hội viên, đặc biệt ở các hoạt động đào tạo, hội thảo và hỗ trợ chuyên môn.

Năng lực lãnh đạo, điều hành của ban lãnh đạo hiệp hội cũng được doanh nghiệp đánh giá cao. Công tác quản trị hội viên từng bước được cải thiện thông qua việc công khai chiến lược phát triển, chương trình hành động và báo cáo tài chính thường niên.

Vai trò của hiệp hội doanh nghiệp ngày càng được khẳng định trong nhiều chủ trương, chính sách lớn, trong đó có Nghị quyết 41-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân trong tình hình mới.

Ông Hoàng Văn Anh, Trưởng ban Công tác Hội viên - VCCI phát biểu tại Hội nghị

Ông Hoàng Văn Anh cho biết, sự vững mạnh và chuyên nghiệp của các hiệp hội doanh nghiệp có tác động rất lớn tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, ngành hàng cũng như toàn bộ nền kinh tế. Nếu hoạt động hiệu quả, các hiệp hội sẽ góp phần thúc đẩy liên kết kinh doanh, chia sẻ thông tin, xúc tiến thương mại và nâng cao lợi thế trong các đàm phán thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, bức tranh về hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Một trong những điểm yếu lớn nhất hiện nay là năng lực tham gia góp ý và đề xuất xây dựng chính sách pháp luật chưa đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp.

Dù đã có cải thiện, hoạt động đại diện bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và đối thoại với cơ quan quản lý vẫn chưa thực sự hiệu quả ở nhiều hiệp hội. Chỉ một số tổ chức như Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Hiệp hội Da giày Việt Nam hay Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam được đánh giá có năng lực tốt trong lĩnh vực này.

Một vấn đề khác là địa vị pháp lý của các hiệp hội doanh nghiệp hiện vẫn chưa thực sự rõ ràng và đầy đủ. Theo ông Hoàng Văn Anh, khung khổ pháp luật về hội nói chung và hiệp hội doanh nghiệp nói riêng chưa hoàn thiện, trong khi Nghị định 126/NĐ-CP vẫn là văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động của hội. Các hoạt động chuyên môn của hiệp hội còn chịu điều chỉnh bởi nhiều quy định khác nhau, đặc biệt trong lĩnh vực đối ngoại.

Trước thực trạng đó, VCCI đã đề xuất 03 kiến nghị cụ thể để nâng cao chất lượng hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp. Thứ nhất, cần tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với Hiệp hội doanh nghiệp theo hướng thống nhất nhận thức về sứ mệnh của các Hiệp hội doanh nghiệp; các Hiệp hội doanh nghiệp cần hoạt động theo đúng tính chất của một tổ chức xã hội - nghề nghiệp, theo nguyên tắc tự nguyện, tự quản, tự chịu trách nhiệm, tự chủ về tài chính và không vụ lợi. Các Hiệp hội doanh nghiệp bình đẳng với nhau về cơ hội và điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật.

Thứ hai, tiếp tục bổ sung, hoàn thiện văn bản pháp luật quản lý nhà nước đối với Hiệp hội doanh nghiệp. Theo đó, ngoài những văn bản pháp lý quản lý chung đối với hội và hiệp hội, rất cần có những chính sách, cơ chế quản lý nhà nước riêng cho các Hiệp hội doanh nghiệp.

Cụ thể, tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý nhà nước về hội, hiệp hội nói chung và hiệp hội các tổ chức kinh tế nói riêng theo hướng tạo cơ chế hoạt động tự chủ, tự quản, linh hoạt, chuyên nghiệp đối với các hội, hiệp hội.

Bên cạnh đó, các văn bản pháp lý cần làm rõ các khái niệm đối với từng loại hình tổ chức về hội, hiệp hội, hiệp hội các tổ chức kinh tế... chỉ có như vậy mới xây dựng được các cách thức quản lý và cơ chế chính sách phù hợp với từng đối tượng, tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội phát huy hết vai trò, khả năng trong lĩnh vực hoạt động của mình.

Đồng thời, khi xây dựng văn bản quản lý về hội nói chung, đặc biệt là hiệp hội các tổ chức kinh tế nói riêng cần chú ý đến các yếu tố hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay.

Đặc biệt, cần sớm ban hành văn bản mới thay thế Nghị định 126 ở cấp độ cao hơn hoặc mang tính cá biệt hướng dẫn và tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động của các Hiệp hội doanh nghiệp, tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh cho việc ra đời, hoạt động và phát triển của các hội, hiệp hội nói chung và các hiệp hội doanh nghiệp nói riêng.

Thứ ba, tiếp tục đổi mới tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hiệp hội doanh nghiệp

Thứ tư, vai trò của chủ tịch hiệp hội được đánh giá mang tính quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của tổ chức. Người đứng đầu hiệp hội không chỉ mang tính biểu tượng mà phải là người có năng lực hoạt động xã hội, nghề nghiệp, có khả năng đề xuất các sáng kiến và tác động tới quá trình hoạch định chính sách phát triển cho hội viên.

Thứ năm, các hiệp hội cũng cần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, nhất là trong hoạt động tài chính. Đây là một trong những điều kiện để Hiệp hội doanh nghiệp có thể đem đến sự tin tưởng cho hội viên và các nhà tài trợ. Minh bạch và trách nhiệm giải trình là một trong những yếu tố quan trọng mà Hiệp hội doanh nghiệp cần phải thực hiện để tồn tại và phát triển bền vững.

Theo đánh giá của VCCI, các hiệp hội doanh nghiệp cần nhận thức rõ bản chất của mình là tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoạt động phi lợi nhuận, tự chủ tài chính và không phụ thuộc vào Nhà nước.

Chỉ khi xác định đúng vai trò và đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, các hiệp hội doanh nghiệp mới có thể phát huy hiệu quả vai trò đại diện, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và đóng góp tích cực cho tiến trình phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế của Việt Nam.

VCCI thúc đẩy tăng cường vai trò hiệp hội doanh nghiệp trong giai đoạn mới

VCCI

Hiệp hội doanh nghiệp

Phản biện chính sách

Môi trường đầu tư

Năng lực cạnh tranh

Cộng đồng doanh nghiệp

Nghị quyết 41-NQ/TW

Vận động chính sách