Ứng dụng AI nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý tại Ninh Bình

Sáu tháng đầu năm 2026, công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Ninh Bình ghi nhận nhiều kết quả tích cực cả về chất lượng lẫn hiệu quả triển khai. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng tham gia tố tụng, mở rộng mạng lưới truyền thông pháp luật, việc mạnh dạn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác phổ biến pháp luật đang tạo bước chuyển mới, góp phần đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.

Trợ giúp pháp lý là một trong những chính sách an sinh mang tính nhân văn sâu sắc của Nhà nước, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, nhất là người nghèo, người có công, trẻ em, người dân tộc thiểu số và các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý không chỉ giúp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước trong lĩnh vực tư pháp.

Với định hướng đó, ngay từ đầu năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã chủ động tham mưu Sở Tư pháp trình UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai công tác trợ giúp pháp lý năm 2026 cùng nhiều kế hoạch chuyên đề nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ theo từng chương trình, đề án. Đồng thời, Sở Tư pháp cũng ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức triển khai thống nhất trong toàn tỉnh.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế điều hành, Trung tâm tiếp tục duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các phòng chuyên môn thuộc Sở Tư pháp, UBND các xã, phường, các cơ quan tiến hành tố tụng và các đơn vị liên quan. Việc phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan đã giúp quá trình tiếp nhận, xử lý và giải quyết các vụ việc trợ giúp pháp lý được thực hiện kịp thời, tạo điều kiện để người dân thuộc diện được trợ giúp pháp lý được tiếp cận dịch vụ ngay từ những giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.

Đổi mới truyền thông pháp luật bằng công nghệ số

Một trong những điểm nổi bật của công tác trợ giúp pháp lý tại Ninh Bình trong 6 tháng đầu năm là sự đổi mới về phương thức truyền thông, trong đó chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xem là bước đột phá.

Theo thống kê, Trung tâm đã phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức 21 cuộc truyền thông trực tiếp về trợ giúp pháp lý với gần 1.900 người tham dự. Đồng thời, 6 chương trình truyền thông được tổ chức tại các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và cơ sở giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, thu hút hơn 6.000 học sinh tham gia.

Hoạt động truyền thông trong trường học không chỉ góp phần phổ biến quy định pháp luật mà còn trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa vi phạm pháp luật cho học sinh, tạo nền tảng hình thành ý thức thượng tôn pháp luật ngay từ sớm.

Song song với đó, Trung tâm tổ chức 5 lớp tập huấn nghiệp vụ cho trên 400 đại biểu nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức và các lực lượng phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý tại cơ sở. Gần 200 trường hợp đã được tư vấn pháp luật miễn phí, trong khi hơn 40.000 tờ gấp pháp luật được phát hành phục vụ công tác tuyên truyền.

Đáng chú ý, thay vì chỉ sử dụng các hình thức truyền thông truyền thống, Trung tâm đã chủ động khai thác các nền tảng AI như ChatGPT, CapCut, Vidu.com và TTSOpenAI để xây dựng các video truyền thông pháp luật với nội dung trực quan, sinh động, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng. Đây là một trong những địa phương sớm đưa công nghệ AI vào hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả truyền tải thông tin và mở rộng khả năng tiếp cận của người dân.

Bên cạnh đó, các nền tảng số như website, Facebook cũng được khai thác hiệu quả để lan tỏa thông tin về trợ giúp pháp lý. Trung tâm còn phối hợp với Báo và Phát thanh - Truyền hình Ninh Bình, Thông tấn xã Việt Nam thực hiện nhiều tin, bài và phóng sự chuyên đề, góp phần nâng cao nhận thức của xã hội về chính sách trợ giúp pháp lý.

Ngoài ra, 139 bảng thông tin về trợ giúp pháp lý đã được lắp đặt tại các cơ quan tiến hành tố tụng và UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý cũng như các địa chỉ cung cấp dịch vụ.

Việc kết hợp giữa truyền thông trực tiếp và truyền thông số đang tạo ra phương thức tiếp cận mới, giúp chính sách trợ giúp pháp lý ngày càng gần gũi, dễ tiếp cận và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Nâng cao chất lượng vụ việc, bảo đảm quyền tiếp cận công lý

Bên cạnh công tác truyền thông, hoạt động tham gia tố tụng tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã thực hiện tổng cộng 1.184 vụ việc trợ giúp pháp lý trong tố tụng, gồm 703 vụ việc chuyển tiếp từ kỳ trước và 481 vụ việc mới được thụ lý. Đến hết kỳ báo cáo, đã có 623 vụ việc được hoàn thành. Các vụ việc chủ yếu tập trung hỗ trợ những nhóm đối tượng được pháp luật ưu tiên như người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, trẻ em, người chưa thành niên, người cao tuổi và người khuyết tật có khó khăn về tài chính.

Đặc biệt, số lượng lớn vụ việc liên quan đến người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của trợ giúp pháp lý trong việc bảo đảm quyền trẻ em và thực thi hiệu quả các quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Không chỉ gia tăng về số lượng, chất lượng các vụ việc trợ giúp pháp lý cũng tiếp tục được nâng lên. Theo quy định của Bộ Tư pháp, 100% vụ việc tham gia tố tụng đều được thẩm định chất lượng sau khi kết thúc và đều đạt mức khá trở lên.

Trong giai đoạn đánh giá từ ngày 1/1 đến hết ngày 31/5/2026, Trung tâm có 299 vụ việc trợ giúp pháp lý thành công, đạt khoảng 48% tổng số vụ việc đã kết thúc. Trong đó, phần lớn vụ việc đạt tiêu chí cao nhất về hiệu quả theo quy định của Bộ Tư pháp. Đây là minh chứng cho chất lượng chuyên môn của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý cũng như hiệu quả của cơ chế phối hợp giữa Trung tâm với các cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Một điểm đáng ghi nhận khác là trong suốt 6 tháng đầu năm, Trung tâm không phát sinh phản ánh, khiếu nại hoặc tố cáo liên quan đến người thực hiện trợ giúp pháp lý. Kết quả này tiếp tục khẳng định uy tín, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý trên địa bàn. Ngoài các nhiệm vụ chuyên môn, Trung tâm còn được giao tham mưu cho Sở Tư pháp giải quyết nhiều vụ việc phức tạp phát sinh tại cơ sở. Trong kỳ báo cáo, đơn vị đã tham gia cho ý kiến đối với 9 vụ việc liên quan đến đất đai và giải phóng mặt bằng theo đề nghị của UBND các xã, phường, góp phần tháo gỡ khó khăn, hạn chế phát sinh khiếu kiện và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương.

Theo đánh giá của ngành Tư pháp, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác trợ giúp pháp lý vẫn còn một số hạn chế như hoạt động truyền thông chưa bao phủ hết các nhóm đối tượng; việc phối hợp tại một số địa phương chưa thật sự thường xuyên; số lượng vụ việc trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân gia đình, đất đai và hành chính còn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế.

Trong 6 tháng cuối năm, Trung tâm sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Luật Tư pháp người chưa thành niên và tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi, bổ sung khi được thông qua. Đồng thời, đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ số, mở rộng truyền thông tại cơ sở, nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý và đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Những kết quả đạt được trong nửa đầu năm 2026 cho thấy công tác trợ giúp pháp lý tại Ninh Bình đang từng bước chuyển từ yêu cầu "đủ về số lượng" sang "nâng cao về chất lượng và hiệu quả phục vụ". Việc ứng dụng AI trong truyền thông pháp luật cùng với sự đổi mới trong tổ chức thực hiện không chỉ góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân mà còn phản ánh rõ quyết tâm của địa phương trong xây dựng nền tư pháp hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia.