Tuyên Quang: Định hình không gian phát triển, định vị động lực tăng trưởng

Từ giữ nhịp đến tạo lực tăng trưởng

Năm 2025, Tuyên Quang khép lại với GRDP (theo giá so sánh 2010) tăng 6,4%. Mặc dù chưa đạt mục tiêu Chính phủ giao, song trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức, kết quả này đã phản ánh sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong tỉnh. Điểm sáng nổi bật đóng góp vào đà tăng trưởng này là tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP đã đạt mức 7,39%. Năm 2026, mục tiêu 10,17% là phép thử đối với năng lực vận hành trong không gian mới. Sau 6 tháng, GRDP ước tăng 7,72%, thấp hơn kịch bản. Nền kinh tế vẫn giữ nhịp, nhưng chưa đủ lực vào quỹ đạo hai con số.

Cốt lõi không nằm ở vài chỉ tiêu chậm, mà ở khả năng kích hoạt động lực có sức kéo lớn hơn. Nông nghiệp tiếp tục là nền tảng, song dư địa tăng tốc không còn nhiều. Công nghiệp và dịch vụ có khả năng tạo đột phá, nhưng chưa đạt kỳ vọng. Tuyên Quang vì thế phải chủ động tạo lực tăng trưởng.

Sáp nhập mở rộng quy mô địa lý, nhưng quy mô tự nó không sinh ra tăng trưởng. Địa phương chỉ có thể bước vào nhịp cao hơn khi tổ chức lại không gian, chọn đúng cực động lực, ưu tiên đúng dự án và tập trung đủ nguồn lực. Nếu không, lợi thế mới dễ bị phân tán.

“Không gian phát triển mới chỉ có ý nghĩa khi được tổ chức thành động lực phát triển mới. Tuyên Quang không đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số bằng quán tính, mà bằng việc lựa chọn đúng cực động lực, ưu tiên đúng dự án và điều phối nguồn lực đủ tập trung để tạo ra sức bật thực chất cho nền kinh tế”, ông Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh.

Bởi vậy, mục tiêu hai con số không chỉ là nhiệm vụ của một năm, mà là yêu cầu tái cấu trúc cách phát triển. Tăng trưởng phải được dẫn dắt bằng hạ tầng, đầu tư, cải cách hành chính và năng lực thực thi. Nửa cuối năm 2026 là lúc kiểm chứng khả năng biến không gian mới thành động lực mới.

Tổ chức lại không gian, chuẩn bị cho chu kỳ bứt phá

Điểm đáng chú ý trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cách tổ chức lại không gian trên địa giới mới. Thách thức sau sáp nhập là quản trị địa bàn rộng mà không để nguồn lực bị loãng.

Quy hoạch điều chỉnh đã xác lập một trục động lực, hai cực tăng trưởng và ba vùng kinh tế. Trục động lực kéo dài từ Khu kinh tế Cửa khẩu Thanh Thủy đến cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Đây không chỉ là tuyến giao thông, mà là hành lang kinh tế kết nối hàng hóa, du lịch, logistics, công nghiệp và dịch vụ.

Khi trục này vận hành hiệu quả, Tuyên Quang có cơ hội định vị lại vị trí trong mạng lưới liên kết vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Muốn tăng tốc, địa phương miền núi không thể chỉ dựa vào tài nguyên; phải rút ngắn khoảng cách tới thị trường, giảm chi phí logistics và tạo kết nối đủ sức thuyết phục nhà đầu tư.

Hai cực tăng trưởng được phân vai rành mạch. Phía Bắc lấy kinh tế cửa khẩu và du lịch làm lõi, phát huy lợi thế biên giới, cảnh quan, văn hóa. Phía Nam tập trung cho đô thị, công nghiệp và dịch vụ, gắn với các khu, cụm công nghiệp và không gian sản xuất mới.

Cách phân vai ấy lớn hơn một sơ đồ quy hoạch. Tuyên Quang đang chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang chức năng kinh tế. Quy mô chỉ thành lợi thế khi từng khu vực được đặt đúng vai, đúng ngành và đúng dòng vốn.

Trong cạnh tranh đầu tư, mỗi không gian phải có “ngôn ngữ” rõ ràng. Công nghiệp cần mặt bằng, điện, nước, logistics và thủ tục nhanh; du lịch cần cảnh quan, bản sắc, hạ tầng tiếp cận; kinh tế cửa khẩu cần thông quan, kho bãi, liên kết vận tải; đô thị cần quy hoạch đất đai minh bạch. Dàn trải sẽ khó tạo lợi thế rõ nét.

Khi các cực được định vị rành mạch, mỗi khu vực có thể trở thành một “nam châm” chuyên biệt. Phía Bắc mở dư địa cho du lịch, dịch vụ biên mậu, nông nghiệp đặc sản và logistics cửa khẩu; phía Nam tiếp nhận dòng vốn công nghiệp, đô thị, thương mại. Một trục đủ thông suốt sẽ tạo cấu trúc tăng trưởng cân bằng giữa bản sắc vùng cao và dư địa công nghiệp - đô thị.

Để các cực tăng trưởng sớm phát huy hiệu quả, Tuyên Quang đang dồn lực cho các ngành kinh tế trọng điểm và giải ngân đầu tư công. 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt 30,4%, cao hơn bình quân cả nước. Dòng vốn này không chỉ khơi thông các dự án hạ tầng nghìn tỷ mà còn hòa nhịp cùng các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm phát triển kinh tế gắn liền với an sinh xã hội vững chắc.

Không gian đầu tư giàu dư địa, đậm bản sắc

Nếu quy hoạch là bệ phóng định hình không gian, thì các giá trị bản địa độc bản chính là lực hấp dẫn tự thân để Tuyên Quang trỗi dậy thành tâm điểm đầu tư mới của vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Sau sáp nhập, tỉnh sở hữu diện tích tự nhiên trên 13.700km², dân số trên 1,86 triệu người, cùng một hệ sinh thái tài nguyên đa dạng từ cửa khẩu, công nghiệp, đô thị đến du lịch, nông nghiệp và kinh tế rừng. Điểm mấu chốt là hệ sinh thái tiềm năng này đang được chính quyền hiện thực hóa thành những danh mục dự án chiến lược, bước qua giai đoạn “đãi cát tìm vàng” để sẵn sàng đón nhận các dòng vốn lớn.

Trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo, Tuyên Quang có quỹ đất rộng, nhiều dư địa để phát triển khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các dự án quy mô lớn. Tỉnh đã định hướng và đang đầu tư phát triển 12 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 3.096,2ha và 48 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 2.450,1ha. Đây là nền tảng vững chắc để thu hút các dự án công nghiệp công nghệ cao, sản xuất ô tô, linh kiện điện tử, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp chế biến sâu nông - lâm sản.

Lợi thế công nghiệp của Tuyên Quang còn nằm ở chất lượng nguồn nhân lực. Với hơn 500.000 người trong độ tuổi lao động, tỉnh đang nắm giữ lợi thế về "cơ cấu dân số vàng" cùng khả năng thích ứng linh hoạt trước các làn sóng chuyển dịch công nghệ. Khi công tác đào tạo nghề liên tục được đẩy mạnh, lợi thế nhân công không chỉ dừng ở số lượng, mà đang từng bước chuyển hóa thành năng lực đáp ứng trọn vẹn những chuẩn mực khắt khe của các dự án đòi hỏi kỹ thuật, công nghệ và trình độ quản trị hiện đại.

Đối với bản đồ du lịch nghỉ dưỡng, Tuyên Quang sở hữu lợi thế đặc biệt về cảnh quan, văn hóa và di sản. Không gian văn hóa đậm đà của 46 dân tộc anh em, hệ thống 697 di tích lịch sử - văn hóa, đặc biệt là Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào và danh thắng quốc gia đặc biệt Na Hang - Lâm Bình, cùng các giải thưởng quốc tế uy tín đã tạo nên một định vị thương hiệu vô cùng khác biệt. Đây là dư địa khổng lồ để vẫy gọi các dự án bất động sản nghỉ dưỡng cao cấp, tổ hợp vui chơi giải trí, du lịch sinh thái, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ du lịch chuẩn quốc tế.

Riêng Na Hang - Lâm Bình, với diện tích hơn 15.000ha, được ví như “hòn ngọc xanh giữa đại ngàn”, hội tụ đầy đủ dư địa để vươn tầm thành điểm đến nghỉ dưỡng đẳng cấp của khu vực miền Bắc. Cùng với đó, các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa vùng cao đang mở ra cơ hội sinh lời bền vững cho những nhà đầu tư am hiểu bản sắc, biết cách khai thác cảnh quan gắn liền với bảo tồn và nâng tầm trải nghiệm dịch vụ.

Ở mảng nông nghiệp công nghệ cao, Tuyên Quang tự hào với các sản phẩm mang đậm dấu ấn thổ nhưỡng như chè Shan tuyết, cam sành, bưởi Soi Hà; cùng hơn 1.000 loài cây dược liệu quý, hơn 1 triệu ha đất lâm nghiệp và khoảng 18.000ha mặt nước thủy sản. Đây là tài nguyên cốt lõi để thu hút dòng vốn vào nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, công nghiệp chế biến sâu, kinh tế dưới tán rừng và đón đầu thị trường tín chỉ carbon. Địa phương đang có những chính sách trợ lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số vào chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, từng bước đưa nông sản Tuyên Quang hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tựu trung lại, nhìn từ ba trụ cột công nghiệp, du lịch và nông nghiệp, thông điệp từ Tuyên Quang gửi gắm đến các nhà đầu tư rất rõ ràng: Tỉnh không chỉ sở hữu tài nguyên, mà còn có tầm nhìn quản trị; không chỉ dồi dào quỹ đất, mà còn có năng lực thiết kế cơ hội sinh lời cho nhà đầu tư. Đó chính là bệ phóng vững chắc để Tuyên Quang định vị hình ảnh một bến đỗ đầu tư rộng mở, giàu bản sắc và đang chuyển mình mạnh mẽ theo chuẩn mực chuyên nghiệp, chọn lọc và bền vững.

Hạ tầng đi trước, thể chế mở đường, sẵn sàng đón “đại bàng”

Mục tiêu thu hút đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 khá rõ, khoảng 150 dự án mới, tổng vốn tăng thêm 70.000 - 75.000 tỷ đồng, trong đó phấn đấu thu hút ít nhất 3 doanh nghiệp thuộc Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam đầu tư dự án mới tại tỉnh. Quy mô ấy đủ tạo chuyển động, đồng thời buộc địa phương thay đổi cách chuẩn bị dự án, giao đất, giải phóng mặt bằng và phục vụ nhà đầu tư.

Để dòng vốn đến và ở lại, hạ tầng giao thông vẫn là chìa khóa. Tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang đang được dồn lực thi công không chỉ để rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn thay đổi cách nhìn về vị trí kinh tế của tỉnh. Với địa phương miền núi, tuyến chiến lược có thể giảm chi phí logistics, mở đường cho du lịch cuối tuần, tăng tính khả thi của khu công nghiệp và giúp nhà đầu tư định giá lại rủi ro địa điểm.

Nhưng hạ tầng cứng mới là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở “hạ tầng mềm” của chính quyền: thủ tục nhanh, trách nhiệm rõ, dữ liệu minh bạch và phục vụ nhất quán. Tuyên Quang đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, doanh nghiệp đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến mức độ cao; duy trì chỉ số PAR INDEX trên 88%. Với nhà đầu tư, thời gian thủ tục là chi phí, chậm trễ là rủi ro, còn tính nhất quán của bộ máy là năng lực cạnh tranh.

Chuyển đổi số đang trở thành một công cụ đắc lực để Tuyên Quang bứt phá. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh hiện đã được kết nối với 24 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt tới 96,71%, giúp minh bạch hóa quy trình và tiết kiệm tối đa thời gian cho doanh nghiệp. Năm 2026, tỉnh đang quyết tâm nâng tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 7,71%, qua đó khẳng định sự sẵn sàng ở mức cao nhất để đón các dòng vốn lớn.

“Thu hút đầu tư không dừng ở việc giới thiệu tiềm năng. Điều nhà đầu tư cần là hạ tầng có tiến độ rõ, quỹ đất sạch, thủ tục minh bạch và một bộ máy đủ trách nhiệm để đồng hành đến cùng. Khi thể chế thực sự mở đường, các trục động lực trên quy hoạch mới có thể chuyển hóa thành dự án, nguồn thu và việc làm cụ thể”, ông Phan Huy Ngọc cho biết.

Kỷ luật hạ tầng phải được hiểu theo nghĩa rộng: kỷ luật trong giải phóng mặt bằng, giải ngân đầu tư công, lựa chọn dự án ưu tiên, quản trị quỹ đất và cam kết tiến độ. Một tuyến đường chậm có thể làm lỡ dự án; mặt bằng chưa sạch làm nguội dòng vốn; thủ tục kéo dài có thể triệt tiêu lợi thế trước khi dự án khởi động.

Hơn cả một lời mời gọi, Tuyên Quang trong không gian phát triển mới đang trải thảm đỏ đón sóng đầu tư bằng những cam kết quyết liệt nhất từ cấp cao nhất của hệ thống chính trị. Bộ máy lãnh đạo tỉnh nhận thức sâu sắc rằng: không gian quy hoạch dù rộng mở đến đâu cũng chỉ thực sự cất cánh khi có sự kề vai sát cánh của cộng đồng doanh nghiệp. Chính vì vậy, Tuyên Quang không chờ đợi dòng vốn tự tìm đến, mà đang chủ động kiến tạo một bến đỗ đầu tư an toàn, minh bạch và sinh lời bền vững nhất.

Sự đồng bộ từ khâu giải phóng quỹ đất sạch, dồn lực thi công các đại dự án hạ tầng giao thông, cho đến công cuộc số hóa triệt để thủ tục hành chính chính là lời khẳng định cho phương châm hành động của tỉnh: khó khăn của doanh nghiệp là trăn trở của chính quyền, thành công của nhà đầu tư là thước đo năng lực điều hành của địa phương. Mọi rào cản đang được tháo gỡ; trách nhiệm giải quyết công việc được ấn định rõ ràng, minh bạch ở từng cấp, từng ngành với tinh thần phục vụ cao nhất.

Tuyên Quang đã sẵn sàng. Hạ tầng đã mở lối, thể chế đã thông luồng. Tỉnh đang mở rộng vòng tay chào đón các nhà đầu tư chiến lược, những doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ và tầm nhìn phát triển bền vững đến để cùng khai mở những mỏ vàng tiềm năng. Sự cộng hưởng giữa dư địa không gian mới và cam kết đồng hành trọn vẹn của chính quyền chắc chắn sẽ chuyển hóa thành nguồn lực bứt phá, đưa Tuyên Quang vươn lên trở thành điểm sáng đầu tư toàn diện, thịnh vượng trên bản đồ kinh tế vùng Trung du và miền núi phía Bắc.