Thí điểm tài sản số: Phép thử về nhân lực, công nghệ và tính minh bạch

Tại đối thoại công tư về “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp cùng Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức, nhiều vấn đề cốt lõi trong quản lý sàn giao dịch tài sản số đã được đặt ra, đặc biệt là yêu cầu giám sát sau cấp phép.

Theo ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN), ngoài các tiêu chí pháp lý như vốn điều lệ hay cơ cấu cổ đông, cơ quan quản lý sẽ tập trung vào khả năng vận hành thực tế. Các yếu tố được xem xét gồm năng lực hệ thống công nghệ, kinh nghiệm của đội ngũ nhân sự và mức độ minh bạch trong hoạt động, nhằm bảo đảm doanh nghiệp không chỉ đáp ứng điều kiện ban đầu mà còn duy trì vận hành an toàn, ổn định.

Trong giai đoạn đầu triển khai, chính sách dự kiến giới hạn đối tượng tham gia ở nhóm nhà đầu tư đã có kinh nghiệm, cụ thể là những người từng sở hữu tài sản mã hóa trên các sàn quốc tế. Đồng thời, công tác nâng cao nhận thức cũng được chú trọng, với sự phối hợp của nhiều cơ quan như Bộ Công an Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và VBA, nhằm giảm thiểu rủi ro phát sinh từ phía người dùng.

Một trong những yêu cầu quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tách bạch tài sản của khách hàng khỏi tài sản của sàn giao dịch. Cơ chế này đóng vai trò bảo vệ nhà đầu tư trong trường hợp phát sinh sự cố, đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường. Bên cạnh đó, các phương án ứng phó rủi ro như hệ thống cảnh báo sớm và cơ chế xử lý tài sản trong tình huống bất thường cũng đang được xây dựng.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Verichains, cho rằng việc áp dụng tiêu chuẩn an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 là phù hợp với đặc thù của sàn tài sản mã hóa, nơi rủi ro an ninh mạng ở mức cao. Theo ông, bảo mật hệ thống cần được duy trì như một quy trình liên tục, bao gồm giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và khả năng phản ứng nhanh khi xảy ra sự cố.

Đáng chú ý, nguy cơ lớn không chỉ đến từ các cuộc tấn công bên ngoài mà còn xuất phát từ chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa blockchain với hạ tầng vận hành. Đây là những khu vực dễ phát sinh lỗ hổng nếu không được kiểm soát chặt chẽ và thường xuyên.

Từ phía doanh nghiệp, bà Đoàn Mai Hạnh, Tổng Giám đốc CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX), cho biết thách thức lớn hiện nay nằm ở nguồn nhân lực chất lượng cao. Thị trường vẫn thiếu những nhân sự có khả năng kết hợp giữa kiến thức tài chính và công nghệ blockchain – yếu tố quan trọng để đảm bảo vận hành an toàn và tuân thủ quy định.

Theo bà Hạnh, TCEX đã chủ động xây dựng đội ngũ lõi hơn 50 nhân sự, đồng thời hoàn thiện quy trình vận hành và kiểm thử nội bộ. Hệ thống được thiết kế với năng lực xử lý khoảng 100.000 giao dịch mỗi giây, đáp ứng yêu cầu an toàn thông tin cấp độ 4 và sẵn sàng đưa vào vận hành khi khung pháp lý hoàn thiện.

Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng Ban Chiến lược MEXC Việt Nam, cho rằng việc đầu tư bài bản ngay từ đầu là yếu tố quyết định. Trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng am hiểu, các yêu cầu về tốc độ xử lý, bảo mật dữ liệu KYC, phòng chống rửa tiền (AML) và quản trị rủi ro toàn diện đã trở thành tiêu chuẩn cơ bản đối với các sàn giao dịch.

Việc chú trọng hậu kiểm sau cấp phép không chỉ giúp kiểm soát rủi ro mà còn góp phần tạo dựng niềm tin cho thị trường. Khi các chuẩn mực về vận hành, an toàn và minh bạch được thiết lập rõ ràng, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ phát triển bền vững và thu hút nguồn lực chất lượng cao.