Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026: Khi tri thức trở thành dòng chảy kết nối thời đại

Sự kiện do Thư viện Quốc gia Việt Nam phối hợp với Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện tổ chức, tiếp tục nối dài hành trình tôn vinh sách và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người tiếp cận thông tin, Ngày Sách năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi đặt việc đọc vào một hệ quy chiếu mới – nơi tri thức không chỉ được lưu giữ mà còn được chuyển hóa và lan tỏa qua nhiều hình thức.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Xuân Dũng, Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh, chủ đề “Mạch tri thức - Từ trang sách đến không gian số” phản ánh một hành trình toàn diện của tri thức: từ tiếp nhận đến sáng tạo, từ chia sẻ đến lan tỏa. Đây cũng là lời khẳng định về sự tiếp nối và đổi mới của văn hóa đọc, phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện đại.

Ý nghĩa nổi bật của sự kiện nằm ở việc tái định vị vai trò của sách trong đời sống đương đại. Nếu trước đây, sách chủ yếu được nhìn nhận như nguồn lưu trữ tri thức, thì nay, trong kỷ nguyên số, sách còn là điểm khởi đầu cho những trải nghiệm học tập đa chiều. Tri thức không còn “đóng khung” trên trang giấy, mà được mở rộng sang các nền tảng số, tạo điều kiện để người đọc tiếp cận nhanh hơn, linh hoạt hơn và tương tác nhiều hơn.

Không gian triển lãm với cấu trúc 5 “mạch” nội dung đã cụ thể hóa ý tưởng này, giúp người tham dự hình dung rõ hơn về hành trình phát triển của tri thức. Từ nền tảng truyền thống đến sự lan tỏa, sáng tạo và số hóa, mỗi “mạch” là một lát cắt phản ánh cách tri thức vận động trong xã hội hiện đại. Qua đó, sự kiện không chỉ giới thiệu sách mà còn kể một câu chuyện lớn hơn về vai trò của tri thức trong tiến trình phát triển.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc hướng đến giới trẻ, nhóm đối tượng chịu tác động mạnh mẽ từ môi trường số. Các hoạt động tọa đàm, giao lưu và trải nghiệm được thiết kế nhằm khuyến khích người trẻ xây dựng thói quen đọc chủ động, biết lựa chọn thông tin và phát triển tư duy độc lập. Trong bối cảnh thông tin ngày càng dồi dào, việc đọc sâu và có định hướng trở thành kỹ năng quan trọng, giúp mỗi cá nhân không bị “ngợp” trước dòng chảy dữ liệu.

Bên cạnh đó, sự kiện còn cho thấy cách công nghệ có thể đồng hành cùng văn hóa đọc. Những sáng kiến như “Cùng AI kể chuyện” mở ra hướng tiếp cận mới, nơi trí tuệ nhân tạo hỗ trợ việc kể chuyện, làm phong phú trải nghiệm đọc mà không làm mất đi giá trị cốt lõi của sách. Điều này góp phần xóa bỏ quan niệm đối lập giữa công nghệ và việc đọc, thay vào đó là sự bổ trợ lẫn nhau.

Không chỉ dừng ở phạm vi trải nghiệm, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026 còn mang ý nghĩa xã hội sâu rộng thông qua các hoạt động chia sẻ tri thức. Việc trao tặng sách, xây dựng tủ sách cộng đồng hay kết nối nguồn lực cho các khu vực khó khăn thể hiện tinh thần lan tỏa, đưa tri thức đến gần hơn với mọi tầng lớp trong xã hội.

Lễ khai mạc sáng 18/4 không chỉ mở đầu cho một sự kiện văn hóa thường niên, mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng về tương lai của văn hóa đọc: linh hoạt, mở rộng và gắn kết với công nghệ, nhưng vẫn giữ vai trò nền tảng trong việc bồi dưỡng tri thức và phát triển con người. Trong dòng chảy ấy, mỗi cuốn sách, mỗi người đọc đều trở thành một mắt xích quan trọng, góp phần nuôi dưỡng một xã hội học tập bền vững.