Mỹ nỗ lực đàm phán tại Pakistan, Iran kiên quyết khước từ

"Nút thắt" eo biển Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra thông báo về việc cử một nhóm các nhà đàm phán Mỹ tới Islamabad (Pakistan) vào thứ Hai tới để tiến hành một vòng đàm phán mới với Iran.

Động thái này của Washington mang tính chất khẩn cấp và mang nhiều kỳ vọng. Mục tiêu cốt lõi của phái đoàn Mỹ là nỗ lực gia hạn một thỏa thuận ngừng bắn đang ở trạng thái hết sức mong manh, dự kiến sẽ chính thức hết hiệu lực vào thứ Tư tuần này. Việc lựa chọn Pakistan – một quốc gia có mối liên hệ ngoại giao với cả hai bên – làm địa điểm đàm phán cho thấy nỗ lực tìm kiếm một không gian trung lập để tháo gỡ ngòi nổ xung đột.

Tuy nhiên, cánh cửa ngoại giao dường như đã bị đóng sập từ phía Tehran. Đài truyền hình nhà nước Iran vào hôm Chủ nhật đã phát đi thông báo chính thức khẳng định nước này hiện không có kế hoạch tham dự vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ tại Pakistan.

Nguyên nhân sâu xa của sự khước từ này xuất phát từ thế bế tắc chiến lược giữa Washington và Tehran tại Eo biển Hormuz – tuyến đường thủy huyết mạch của ngành năng lượng toàn cầu. Hãng thông tấn Tasnim của Iran đã làm rõ điều kiện tiên quyết của nước này khi dẫn các nguồn tin khẳng định: Tehran chưa đưa ra bất kỳ quyết định nào về việc cử phái đoàn đàm phán tới Pakistan "chừng nào lệnh phong tỏa trên biển vẫn còn tồn tại".

Điều này cho thấy Iran đang sử dụng việc tẩy chay đàm phán như một công cụ đòn bẩy nhằm gây áp lực buộc Mỹ phải nới lỏng hoặc dỡ bỏ các hành động phong tỏa hàng hải đang siết chặt nền kinh tế nước này.

Sự mong manh của cục diện Trung Đông

Theo nhận định từ Douglas Herbert, bình luận viên các vấn đề quốc tế của France 24, tình hình hiện tại phản ánh một sự chia rẽ sâu sắc và thiếu hụt lòng tin nghiêm trọng giữa hai quốc gia. Trong khi Mỹ muốn sử dụng đàm phán để duy trì hiện trạng ngừng bắn mà không phải nhượng bộ quá nhiều về mặt chiến lược, thì Iran lại yêu cầu những hành động thực tế (dỡ bỏ phong tỏa) trước khi bước vào bàn đàm phán.

Sự bế tắc này không chỉ là một cuộc đối đầu song phương mà còn là một ván cờ địa chính trị nguy hiểm. Eo biển Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự mà còn là yết hầu của thương mại dầu mỏ thế giới. Bất kỳ một tia lửa nào tại đây cũng có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Sự kiện Iran từ chối gặp phái đoàn Mỹ tại Pakistan là một bước lùi đáng kể đối với các nỗ lực hòa bình ở Trung Đông. Với việc lệnh ngừng bắn sẽ hết hạn vào thứ Tư tới, "đồng hồ đếm ngược" cho một đợt leo thang căng thẳng mới đã bắt đầu tích tắc.

Nếu các kênh ngoại giao hậu trường không thể tạo ra một bước đột phá bất ngờ trong vòng vài chục giờ tới, khu vực Vùng Vịnh có thể sẽ phải đối mặt với một giai đoạn bất ổn mới, kéo theo những hệ lụy khó lường đối với an ninh hàng hải quốc tế và thị trường kinh tế toàn cầu. Sự việc này một lần nữa khẳng định: chừng nào các vấn đề cốt lõi như lệnh phong tỏa hải quân và cấm vận chưa được giải quyết, mọi nỗ lực đàm phán giữa Mỹ và Iran sẽ chỉ là những "lâu đài xây trên cát".