Mở đường cho sản phẩm OCOP Hà Nội vươn tới thị trường lớn
Được công nhận OCOP mới là bước khởi đầu. Để đặc sản địa phương đi xa, Hà Nội đang đặt trọng tâm vào hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử, logistics, du lịch làng nghề và thiết kế sáng tạo. Đây là sự thay đổi trong cách tiếp cận: từ “có sản phẩm” sang “có thị trường”, nơi câu chuyện văn hóa phải song hành với chất lượng và năng lực cung ứng.
Thị trường là phép thử sau xếp hạng
Hà Nội hiện có 3.531 sản phẩm OCOP, một nguồn hàng phong phú đủ để hình thành những bộ sưu tập đặc sản, quà tặng và sản phẩm tiêu dùng mang bản sắc Thủ đô. Tuy nhiên, độ phong phú không tự động tạo nên sức mua. Khi bước vào siêu thị, sàn thương mại điện tử hay thị trường xuất khẩu, sản phẩm phải cạnh tranh trực tiếp về chất lượng, giá, thiết kế, độ tiện dụng và khả năng giao hàng. Ngôi sao có thể mở cánh cửa đầu tiên, nhưng thị trường mới quyết định sản phẩm có ở lại trên kệ hay không.
Kế hoạch OCOP năm 2026 của Thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm 8 - 10 điểm giới thiệu và bán sản phẩm, đồng thời xây dựng 5 trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm gắn với du lịch. Nếu vận hành đúng, các điểm này không chỉ là nơi bán hàng mà còn là trạm thu thập phản hồi thị trường để nhà sản xuất điều chỉnh sản phẩm.
Các tuần hàng, hội chợ tại trung tâm thương mại như AEON Mall Hà Đông và AEON Mall Long Biên đang tạo cơ hội để sản phẩm OCOP tiếp xúc trực tiếp với người mua đô thị và bộ phận thu mua của hệ thống bán lẻ. Không gian này vừa quảng bá đặc sản, vừa cho phép chủ thể quan sát sản phẩm cạnh tranh và nhận diện những chuẩn mực mới về đóng gói, trưng bày, thông tin nhãn hàng.
Ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hà Nội, nhìn nhận hoạt động kết nối tại hệ thống bán lẻ hiện đại là cầu nối để doanh nghiệp, hợp tác xã quảng bá thương hiệu và tiếp cận kênh phân phối. Giá trị của cầu nối sẽ lớn hơn khi sau sự kiện có quy trình theo dõi cụ thể: kết nối bộ phận thu mua, hoàn thiện hồ sơ nhà cung cấp, thử nghiệm đơn hàng, đo doanh số và xử lý các yêu cầu phát sinh. Khi ấy, hội chợ trở thành điểm đầu của hợp đồng chứ không kết thúc ở một đợt bán lẻ.
Đưa văn hóa làng nghề vào sản phẩm quà tặng
Lợi thế khác biệt của Hà Nội nằm ở hệ thống làng nghề và chiều sâu văn hóa. Thành phố có 1.006 sản phẩm OCOP thuộc khu vực làng nghề, chiếm khoảng 28,5% tổng số sản phẩm; bốn làng nghề đã được Hội đồng Thủ công thế giới công nhận. Đây là tiềm năng lớn để phát triển sản phẩm quà tặng, trang trí và trải nghiệm du lịch. Thành phố định hướng hệ thống hóa hàng trăm sản phẩm quà tặng tiêu biểu để đưa vào điểm du lịch, trung tâm mua sắm và sân bay; đồng thời kết nối chủ thể OCOP, làng nghề với nghệ sĩ, kiến trúc sư và nhà thiết kế bao bì. Sự kết hợp này giúp sản phẩm không chỉ kể lại quá khứ mà còn có công năng, kích thước và hình thức phù hợp với người mua hôm nay.
Thương mại điện tử mở rộng phạm vi tiếp cận nhưng không phải phép màu. Ảnh sản phẩm rõ, nội dung trung thực, câu chuyện ngắn gọn và mã truy xuất là điều kiện ban đầu; phía sau còn có quản lý tồn kho, phản hồi khách hàng, đóng đơn, giao hàng và xử lý đổi trả. Chủ thể nhỏ cần được hỗ trợ theo hướng làm chủ các thao tác vận hành và biết đọc dữ liệu bán hàng. Nếu chỉ lập gian hàng rồi để trống, chuyển đổi số sẽ trở thành một lớp hình thức mới.
Gốm men suối ngọc Tân Thịnh của Bát Tràng, sản phẩm được đưa ra đánh giá lại hạng 5 sao và đã xuất khẩu sang Ấn Độ, là một ví dụ về khả năng đi xa khi kỹ thuật, bản sắc và thị trường gặp nhau.
Xây hệ sinh thái thay cho những nỗ lực đơn lẻ
Để sản phẩm vươn tới thị trường lớn, Hà Nội cần một chuỗi hỗ trợ liên tục: cơ quan quản lý kiến tạo tiêu chuẩn và kết nối; hệ thống bán lẻ cung cấp tín hiệu nhu cầu; đơn vị thiết kế nâng trải nghiệm; doanh nghiệp logistics bảo đảm chất lượng giao nhận; cơ sở đào tạo bổ sung kỹ năng số và quản trị. Chủ thể OCOP giữ vai trò trung tâm, bởi mọi hỗ trợ chỉ có ý nghĩa khi họ chủ động đổi mới, giữ chữ tín và tái đầu tư cho sản phẩm.
Cũng cần lựa chọn sản phẩm theo từng thị trường, thay vì đưa toàn bộ danh mục vào mọi kênh. Quà tặng du lịch cần câu chuyện, tính gọn nhẹ và nhận diện Hà Nội; siêu thị chú trọng tiêu chuẩn, giá và nguồn cung; thương mại điện tử cần hình ảnh, đánh giá và giao hàng tốt; xuất khẩu đòi hỏi hồ sơ kỹ thuật, sở hữu trí tuệ và thích ứng văn hóa. Phân khúc rõ giúp nguồn lực xúc tiến tập trung và tăng khả năng tạo ra đơn hàng bền vững.
Chương trình OCOP Hà Nội đang có nền tảng đủ rộng để bước sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu. Con đường phía trước không nằm ở việc tổ chức thêm thật nhiều sự kiện, mà ở khả năng biến từng cuộc kết nối thành quan hệ thương mại, từng câu chuyện làng nghề thành giá trị thiết kế và từng dữ liệu bán hàng thành quyết định sản xuất. Khi chất lượng, văn hóa và năng lực thị trường được đặt trong cùng một hệ sinh thái, đặc sản địa phương mới có thể đi xa mà không đánh mất căn cước của mình.
