Luật Hải quan sửa đổi: Thuận lợi hơn cho xuất nhập khẩu và logistics

Cắt thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/8/2026, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Một trong những mục tiêu trọng tâm của Luật là tạo cơ sở pháp lý cho việc tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin, tăng cường kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Luật sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, Cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và kiểm tra hồ sơ theo hướng đơn giản hóa thủ tục. Việc bỏ điều kiện đối với đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan cũng được thực hiện để phù hợp với Luật Đầu tư năm 2025.

Đối với hoạt động logistics, một số quy định mới được đánh giá có tác động trực tiếp đến việc tổ chức, lưu giữ và vận chuyển hàng hóa. Với hàng hóa gửi kho ngoại quan, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế và địa điểm thu gom hàng lẻ, Luật tăng thời hạn lưu giữ, đồng thời bỏ thủ tục xin gia hạn. Doanh nghiệp cũng được giảm nghĩa vụ báo cáo đối với kho ngoại quan và địa điểm thu gom hàng lẻ, trong khi công nghệ thông tin được tăng cường trong công tác quản lý.

Đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan, quy trình cũng được đơn giản hóa khi người khai hải quan chỉ cần thông báo cho cơ quan Hải quan tuyến đường vận chuyển, không phải thực hiện thủ tục đăng ký và chờ cơ quan Hải quan chấp nhận như trước.

Mở rộng quản lý trên nền tảng số

Song song với cải cách thủ tục, Luật Hải quan sửa đổi cũng tăng cường cơ sở pháp lý cho quản lý các phương thức kinh doanh và lưu chuyển hàng hóa mới.

Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Đây là cơ sở để triển khai quản lý hải quan phù hợp với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời bảo đảm thống nhất với Luật Thương mại điện tử.

Luật cũng bổ sung quy định về địa điểm thành lập kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung và cụm công nghiệp. Việc mở rộng khung pháp lý cho các địa điểm này được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp tổ chức mạng lưới logistics và hoạt động xuất nhập khẩu theo hướng hiện đại, linh hoạt hơn.

Trong kiểm soát hàng hóa quá cảnh, cơ quan Hải quan được chủ động tạm dừng hàng hóa nếu có căn cứ rõ ràng nghi ngờ hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ. Quy định này đồng thời được sửa đổi, bổ sung tại Luật Sở hữu trí tuệ, góp phần tăng hiệu quả kiểm soát hàng hóa lưu chuyển qua Việt Nam.

Đối với kiểm tra sau thông quan, thời hạn kiểm tra và gia hạn được điều chỉnh từ “10 ngày làm việc” thành “không quá 20 ngày”, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết. Luật cũng sửa đổi quy định về mã số hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu theo giấy phép, theo điều kiện và danh mục hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành, nhằm bảo đảm thống nhất mã số theo Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam.

Một số quy định về khai bổ sung, miễn kiểm tra thực tế hàng hóa, thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và hàng hóa trung chuyển cũng được sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, Luật sửa đổi được xây dựng theo hướng vừa đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, chống buôn lậu, gian lận thương mại và nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan.