Khi niềm vui học Toán trở thành nền tảng của giáo dục STEM
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh giáo dục STEM, các sân chơi học thuật quốc tế như Kỳ thi Toán Quốc tế Kangaroo (IKMC) và Kỳ thi Đánh giá năng lực tư duy Toán học quốc tế (IMAS) không chỉ góp phần đổi mới cách dạy và học Toán mà còn nuôi dưỡng tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và tinh thần khám phá của học sinh.
Được Quỹ Phát triển Giáo dục IEG (IEG Foundation) tổ chức tại Việt Nam từ năm 2016 theo ủy quyền quốc tế, IKMC hiện là một trong những sân chơi Toán học có sức lan tỏa lớn nhất cả nước. Năm 2026, kỳ thi thu hút hơn 33.000 học sinh đến từ 33 tỉnh, thành phố tham gia. Trong khi đó, IMAS tiếp tục khẳng định vai trò là kỳ thi đánh giá năng lực tư duy Toán học bằng tiếng Anh, giúp học sinh phát triển đồng thời kiến thức, tư duy và năng lực hội nhập quốc tế.
Điểm chung của hai kỳ thi là đều hướng tới đánh giá năng lực tư duy thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ. Các bài toán được thiết kế theo hướng mở, yêu cầu học sinh quan sát, phân tích, lập luận và tìm nhiều cách tiếp cận để giải quyết vấn đề thay vì chỉ áp dụng công thức hay khuôn mẫu có sẵn. Đây cũng là triết lý của giáo dục STEM, nơi người học được khuyến khích đặt câu hỏi, thử nghiệm, phản biện và sáng tạo để tìm lời giải.
Việc tiếp cận sớm với những dạng bài toán này giúp học sinh hình thành tư duy khoa học, khả năng suy luận logic và kỹ năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tiễn. Đây đều là những năng lực được xem là thiết yếu đối với nguồn nhân lực trong kỷ nguyên công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Không chỉ phát triển năng lực tư duy, IKMC và IMAS còn góp phần thay đổi cách nhìn về việc học Toán. Thay vì gắn với áp lực điểm số hay các kỳ thi, Toán học được tiếp cận như một hành trình khám phá. Học sinh được trải nghiệm niềm vui khi tìm ra lời giải, học cách kiên trì trước những thử thách và cảm nhận vẻ đẹp của tư duy logic. Chính sự thay đổi về động lực học tập này tạo nên nền tảng bền vững để giáo dục STEM phát triển.
Tại lễ trao giải IKMC 2026 và IMAS 2025–2026 diễn ra tại Hà Nội, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trưởng Ban tổ chức, cho rằng giá trị lớn nhất mà hai kỳ thi mang lại không nằm ở số lượng huy chương hay giải thưởng, mà ở khả năng khơi dậy niềm yêu thích Toán học và tinh thần chinh phục tri thức của học sinh.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, việc ngày càng nhiều học sinh tham gia các sân chơi quốc tế cho thấy Toán học đang được tiếp cận theo hướng gần gũi và giàu cảm hứng hơn. Ông bày tỏ mong muốn các em luôn giữ được niềm vui khi học Toán, bởi từ niềm vui ấy sẽ hình thành tư duy, sự kiên trì và khả năng sáng tạo – những phẩm chất quan trọng để học tập và thích ứng trong tương lai.
Thông điệp này cũng phản ánh đúng tinh thần của giáo dục STEM. Khi học sinh yêu thích Toán học, các em sẽ chủ động tìm tòi, dám thử nghiệm, không ngại sai và biết rút kinh nghiệm sau mỗi lần thất bại. Đó là nền tảng để phát triển năng lực nghiên cứu, tư duy khoa học và khả năng đổi mới sáng tạo – những yếu tố ngày càng được coi trọng trong nền kinh tế tri thức.
Thành công của IKMC và IMAS cho thấy, khi Toán học trở thành hành trình khám phá thay vì chỉ tìm đáp án đúng, học sinh sẽ hình thành tư duy khoa học, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Đó cũng là nền tảng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của giáo dục STEM tại Việt Nam.
