Khai mạc Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026

Festival do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, với chủ đề “Hội tụ bản sắc văn hóa làng nghề - Kết nối tinh hoa toàn cầu”. Dự lễ khai mạc có Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, cùng các đại sứ, đại diện Hội đồng Thủ công Thế giới và các tổ chức quốc tế.

Gìn giữ tinh hoa nghề truyền thống, kết nối hợp tác toàn cầu

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường chào mừng các đại biểu, nghệ nhân, nhà thiết kế quốc tế và đông đảo người dân, du khách tham dự Festival.

Theo ông Bùi Duy Cường, Việt Nam tự hào có những làng nghề truyền thống được gìn giữ, phát triển qua nhiều thế hệ. Với Hà Nội – vùng đất trăm nghề, làng nghề không chỉ tạo việc làm, đóng góp vào phát triển kinh tế mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của Thăng Long – Hà Nội.

Thành phố hiện có 337 làng nghề, làng nghề truyền thống và 47 nghề truyền thống quốc gia. Đặc biệt, bốn làng nghề tiêu biểu đã được Hội đồng Thủ công Thế giới vinh danh trong Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo toàn cầu, gồm Gốm sứ Bát Tràng, Dệt lụa Vạn Phúc, Điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng và Khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ. Kết quả này đưa Việt Nam trở thành quốc gia đứng thứ hai thế giới về số lượng thành viên tham gia mạng lưới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, mỗi sản phẩm thủ công truyền thống không đơn thuần là một vật phẩm mà còn kết tinh tâm hồn, trí tuệ, thẩm mỹ và bàn tay tài hoa của nhiều thế hệ nghệ nhân. Vì vậy, bảo tồn làng nghề không chỉ là gìn giữ sản phẩm mà còn phải bảo tồn tri thức, kỹ năng nghề, không gian văn hóa và tạo điều kiện để các thế hệ tiếp nối nghề.

Hà Nội xác định bảo tồn và phát triển làng nghề là nhiệm vụ quan trọng, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, tạo sinh kế và việc làm bền vững cho người dân nông thôn, vừa góp phần phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, du lịch và công nghiệp văn hóa.

Festival năm 2026, với phạm vi kết nối toàn cầu, được xem là bước phát triển mới trong hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế về nghề thủ công. Các không gian trưng bày, trình diễn, trải nghiệm, thiết kế sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh và xúc tiến thương mại tạo điều kiện để nghệ nhân, doanh nghiệp và đối tác gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Thành phố kỳ vọng sự kiện sẽ trở thành cầu nối giúp sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam nâng cao giá trị, mở rộng thị trường xuất khẩu, gắn kết với du lịch văn hóa và chuỗi giá trị toàn cầu. Từ những cuộc gặp gỡ tại Festival, các chương trình hợp tác cụ thể về truyền nghề, đào tạo, thiết kế, công nghệ và phát triển thị trường có thể được hình thành, góp phần đưa giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại.

Ông Bùi Duy Cường cũng ghi nhận, tôn vinh những đóng góp bền bỉ của các thế hệ nghệ nhân, thợ giỏi; cảm ơn Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội đồng Thủ công Thế giới, các tổ chức quốc tế, địa phương và đối tác đã đồng hành tổ chức sự kiện. Hà Nội sẽ tiếp tục quan tâm hỗ trợ nghệ nhân, bảo tồn nghề truyền thống, phát triển thiết kế sáng tạo, sản xuất thân thiện với môi trường và kết nối thị trường.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Sundeep Kumar, Phó Chủ tịch Hội đồng Thủ công Thế giới (WCC) khu vực châu Á, đồng Chủ tịch Tiểu ban Thành phố Thủ công Thế giới, khẳng định Hà Nội là đối tác quan trọng của WCC và đề xuất tăng cường hợp tác nhằm nâng tầm giá trị các làng nghề truyền thống của Thủ đô trên trường quốc tế.

Chúc mừng Hà Nội có bốn làng nghề được công nhận danh hiệu Thành phố Thủ công Thế giới, ông Sundeep Kumar đánh giá đây là những đại diện tiêu biểu cho sức sáng tạo và giá trị di sản thủ công Việt Nam. Với khoảng 1.350 làng nghề, Hà Nội còn nhiều tiềm năng để tiếp tục có thêm các cộng đồng làng nghề được công nhận, quảng bá quốc tế thông qua các chương trình của WCC.

Tuy nhiên, theo ông, việc được công nhận danh hiệu cần đi đôi với hành động thiết thực. Danh hiệu phải trở thành công cụ thúc đẩy phát triển, chứ không chỉ dừng lại ở hoạt động tôn vinh.

Trên tinh thần đó, WCC đề xuất xây dựng Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) với Hà Nội, trong đó có kế hoạch thành lập Trung tâm Thủ công Thế giới tại Thủ đô. Trung tâm sẽ là nền tảng kết nối nghệ nhân, nhà thiết kế, nhà nghiên cứu, nhà giáo dục và doanh nghiệp, đồng thời tổ chức các hoạt động trình diễn, triển lãm, thiết kế sáng tạo, đổi mới sáng tạo và kết nối thương mại.

WCC cũng đề xuất thúc đẩy giáo dục, truyền nghề thông qua Học viện Thủ công Thế giới; tăng cường hợp tác với các trường đại học, trường thiết kế và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Nghệ nhân sẽ được khuyến khích tham gia giảng dạy, sinh viên có cơ hội thực hành tại các xưởng nghề, trong khi tri thức truyền thống được đưa vào chương trình đào tạo thiết kế đương đại. Mục tiêu là giúp nghề thủ công trở nên hấp dẫn hơn, có khả năng tạo sinh kế và giá trị kinh tế cho thế hệ trẻ.

Những câu chuyện thủ công từ các quốc gia

Tại khu trưng bày quốc tế, các gian hàng mang đến nhiều câu chuyện về nghề thủ công và nỗ lực gìn giữ kỹ năng truyền thống.

Một hợp tác xã thủ công mỹ nghệ đến từ Iran giới thiệu các sản phẩm làm bằng tay, chủ yếu là đồ bạc, đồ đồng và vật phẩm trang trí bằng đá ngọc lam. Đại diện đơn vị cho biết hợp tác xã đã hoạt động 32 năm, tập trung dạy nghề thủ công và tạo việc làm cho người khuyết tật tại Iran.

Đến với Festival, hợp tác xã mong muốn giới thiệu sản phẩm do người khuyết tật làm ra, tìm hiểu kỹ thuật của nghệ nhân các nước và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Sau sự kiện, đơn vị hy vọng kết nối được với đối tác địa phương để đưa sản phẩm đến người tiêu dùng Việt Nam.

Tại gian hàng Iresha Chinthanni, một nhà thiết kế đến từ Sri Lanka giới thiệu các sản phẩm batik do chính bà thực hiện. Mỗi mẫu chỉ có một sản phẩm với cách phối màu và thiết kế riêng. Theo chia sẻ, bà đã theo nghề ba năm rưỡi, giành ba giải thưởng cấp quốc gia và năm nay nhận thêm một giải thưởng quốc tế tại Hội chợ Surajkund Mela ở Ấn Độ.

Đến Hà Nội, nhà thiết kế mong muốn gặp gỡ những người cùng làm nghề, trao đổi kinh nghiệm và giới thiệu nghệ thuật batik Sri Lanka tới khách tham quan Việt Nam.

Festival là dịp để những người làm nghề từ nhiều quốc gia gặp gỡ, chia sẻ kỹ thuật, giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm cơ hội hợp tác, qua đó góp phần đưa nghề thủ công truyền thống đến gần hơn với thị trường quốc tế.

Chương trình chính của Festival kéo dài đến ngày 16/11. Ngày 15/11 diễn ra Hội thi sản phẩm thủ công châu Á - Thái Bình Dương và các hoạt động kết nối thiết kế sáng tạo, tiếp đó là chương trình giao lưu văn hóa, trình diễn thời trang thủ công vào buổi tối. Các hoạt động bên lề kéo dài đến ngày 17/11, với những điểm đến như Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt tại Bát Tràng, các làng nghề tiêu biểu của Hà Nội và chương trình kết nối vùng tại Ninh Bình.