Kết nối dữ liệu, mở dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Chuyển từ số hóa thủ tục sang quản lý dựa trên dữ liệu

Với chủ đề “Gắn kết Hải quan - Doanh nghiệp, kết nối tương lai châu Á - Thái Bình Dương”, ACBD 2026 tập trung vào những vấn đề đang tác động trực tiếp đến thương mại quốc tế như chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới, trí tuệ nhân tạo, kết nối dữ liệu, an toàn chuỗi cung ứng và các mô hình kinh doanh mới.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn nhấn mạnh: những thay đổi nhanh chóng của môi trường thương mại quốc tế đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan Hải quan.

Theo đó, số hóa, phân tích dữ liệu và các công nghệ mới cần được ứng dụng theo hướng tạo ra những kết quả cụ thể cho doanh nghiệp như đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý. Chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa thủ tục hải quan mà phải hướng tới chuyển đổi mô hình quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ hiệu quả giữa cơ quan Hải quan với doanh nghiệp, logistics, nền tảng thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan, hoạt động quản lý có thể chuyển dần sang phương thức chủ động, dựa trên phân tích rủi ro và khả năng dự báo.

Đối với doanh nghiệp, điều này có ý nghĩa trực tiếp trong việc giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục, nâng cao khả năng dự báo và chủ động kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn cũng đề cao vai trò của quan hệ đối tác Hải quan - doanh nghiệp trong quá trình cải cách, hiện đại hóa. Những phản hồi và kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để cơ quan Hải quan nhận diện vướng mắc, hoàn thiện chính sách và xây dựng giải pháp phù hợp với thực tiễn hoạt động.

Thương mại điện tử đặt ra yêu cầu mới

Tại phiên thảo luận về “Thúc đẩy hợp tác, tính bao trùm và tăng trưởng bền vững khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, đại diện Hải quan Việt Nam đã chia sẻ về “Mô hình quản lý của Hải quan Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử”, qua đó trao đổi kinh nghiệm với các nền kinh tế APEC.

Bên lề chương trình, Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn và đoàn Hải quan Việt Nam đã làm việc với đoàn Tập đoàn FedEx do ông Raj Subramaniam, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc điều hành FedEx làm trưởng đoàn. Lãnh đạo FedEx khẳng định Việt Nam là thị trường quan trọng, bày tỏ mong muốn tiếp tục đầu tư, mở rộng hoạt động và đánh giá cao sự hỗ trợ của Hải quan Việt Nam thời gian qua.

Hai bên trao đổi về sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới và yêu cầu hiện đại hóa phương thức quản lý để vừa tạo thuận lợi cho lưu chuyển hàng hóa, vừa bảo đảm kiểm soát và tuân thủ pháp luật.

Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn cho biết: Hải quan Việt Nam đang xây dựng mô hình quản lý hàng hóa xuất, nhập khẩu qua môi trường điện tử, chú trọng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Hải quan với các chủ thể trong hệ sinh thái; xác thực thông tin người tham gia giao dịch; đồng thời ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý, phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Từ kinh nghiệm tại nhiều thị trường, FedEx nhận định tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và kết nối dữ liệu điện tử sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng. Tập đoàn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp công nghệ và tăng cường trao đổi trong quá trình Hải quan Việt Nam nghiên cứu hệ thống quản lý mới. Những trao đổi tại Đại Liên cho thấy cải cách hải quan đang ngày càng gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Một hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu không chỉ giúp cơ quan Hải quan nâng cao khả năng nhận diện rủi ro mà còn góp phần giảm thời gian xử lý, tăng tính minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động xuất, nhập khẩu.

Đặc biệt, ACBD 2026 có ý nghĩa quan trọng khi Việt Nam sẽ đăng cai APEC 2027 và đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC. Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn khẳng định Hải quan Việt Nam sẽ tập trung học hỏi kinh nghiệm, kỳ vọng và khuyến nghị từ các nền kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp; kế thừa kết quả của Năm APEC Trung Quốc 2026 để chuẩn bị cho APEC 2027 trên tinh thần hợp tác, đồng thuận và hướng tới kết quả thực chất.