Hướng tới môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và dễ dự báo

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính TP.Đà Nẵng, thành phố không chỉ siết tiêu chí lựa chọn dự án mà còn tăng cường giám sát hiệu quả thực thi, xử lý điểm nghẽn thể chế và cải cách vận hành, nhằm bảo đảm mỗi đồng vốn đầu tư – cả công và tư – đều được sử dụng hiệu quả, có khả năng lan tỏa và đóng góp thực chất cho tăng trưởng dài hạn.

Hiện nay, nhiều địa phương đang chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn theo chất lượng. Trong bối cảnh đó, Đà Nẵng xây dựng hệ tiêu chí đánh giá dự án như thế nào để tập trung vào các yếu tố như hiệu quả kinh tế, đóng góp ngân sách, công nghệ và khả năng tham gia chuỗi giá trị?

Quan điểm thu hút đầu tư của Đà Nẵng là từ “thu hút bằng mọi giá” sang “lựa chọn có chọn lọc”, lấy chất lượng, hiệu quả và tính bền vững làm tiêu chí ưu tiên. Trên cơ sở đó, thành phố từng bước hoàn thiện hệ tiêu chí đánh giá và lựa chọn dự án theo hướng đa chiều.

Thành phố ưu tiên các dự án sử dụng đất hiệu quả, tạo nguồn thu bền vững và có khả năng lan tỏa tới các ngành, lĩnh vực liên quan. Bên cạnh đó, tiêu chí về công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố trọng tâm. Thành phố ưu tiên thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện môi trường, tập trung vào các lĩnh vực như công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số, logistics, hạ tầng đô thị, tài chính, nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu, sản xuất xanh và công nghiệp hỗ trợ. Đồng thời, áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chí về công nghệ, môi trường, ESG và khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa thông qua liên kết chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ, tạo việc làm chất lượng cao và phát triển nhân lực. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái, hiện đại, đáng sống, đồng thời hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo chiều sâu.

Thời gian tới, cùng với việc triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 136/2024/QH15 và Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội, cũng như định hướng phát triển Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế khu vực, Quy hoạch thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 773/QĐ-UBND ngày 28/02/2026, Đà Nẵng sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư và dự án theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Trọng tâm là các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, logistics, kinh tế biển và dịch vụ chất lượng cao. Mục tiêu là bảo đảm mỗi dự án đầu tư không chỉ mang lại hiệu quả trước mắt mà còn đóng góp thực chất vào nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và vị thế dài hạn của thành phố.

Sau khi dự án được cấp phép và đi vào vận hành, thành phố theo dõi và đánh giá hiệu quả như thế nào để bảo đảm dự án thực hiện đúng cam kết và tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế?

Định kỳ hằng năm, Sở Tài chính ban hành kế hoạch kiểm tra, giám sát các dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách trên địa bàn thành phố Đà Nẵng theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 45 Luật Đầu tư.

Bên cạnh cơ chế kiểm tra theo kế hoạch, Đà Nẵng cũng tăng cường theo dõi thực tiễn triển khai dự án thông qua các kênh tương tác trực tiếp với doanh nghiệp và nhà đầu tư, như các hội nghị, chương trình gặp mặt và đối thoại doanh nghiệp. Đây là kênh quan trọng để cập nhật thông tin “theo thời gian thực” về tình hình thực hiện dự án, từ đó đánh giá hiệu quả vận hành và kịp thời tháo gỡ khó khăn.

Cách tiếp cận này hướng tới sự kết hợp giữa giám sát theo định kỳ và theo dõi liên tục trong thực tiễn, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm dự án không chỉ đúng tiến độ pháp lý mà còn tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế.

Từ thực tiễn điều hành, đâu là điểm nghẽn lớn nhất mà doanh nghiệp đang gặp phải liên quan đến thủ tục đầu tư, chi phí tuân thủ và tính ổn định của chính sách. Sở đang tham mưu, thực hiện giải pháp gì để môi trường đầu tư minh bạch, ổn định hơn và dễ dự báo hơn đối với nhà đầu tư?

Thành phố Đà Nẵng (cũ) luôn được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu trong nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh. Thành phố nhiều năm liền thuộc nhóm “Rất tốt”, từng dẫn đầu bảng xếp hạng PCI quốc gia. Giai đoạn 2013 - 2021, PCI Đà Nẵng (cũ) duy trì trong Top 5 cả nước, đồng thời đứng đầu khu vực Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung.

Tuy nhiên, giai đoạn 2022 - 2024 ghi nhận xu hướng suy giảm thứ hạng so với trước đó: năm 2022 xếp thứ 9, năm 2023 xếp thứ 16 và năm 2024 xếp thứ 15/63, chưa quay lại nhóm 10 địa phương dẫn đầu, dù điểm số có cải thiện nhẹ.

Trong khi đó, PCI của Quảng Nam (cũ) biến động mạnh: từ vị trí 27 (58,76 điểm, năm 2013) tăng lên Top 6 (69,42 điểm, năm 2019), sau đó giảm dần và đến 2023 - 2024 không còn trong nhóm dẫn đầu. Năm 2024, Quảng Nam đạt 69,42 điểm, xếp 15/63.

Theo báo cáo phân tích PCI 2024 của Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng, thành phố Đà Nẵng (cũ) đạt 69,24 điểm, xếp 15/63. Có 6/10 chỉ số thành phần tăng điểm, 4/10 giảm điểm. Hai điểm sáng là “Gia nhập thị trường” (8,05 điểm, tăng 0,91) và “Tiếp cận đất đai” (tăng 23 bậc). Ngược lại, hai điểm đáng lưu ý là “Thiết chế pháp lý và an ninh trật tự” chỉ đạt 6,91 điểm, xếp 56/63 và “Cạnh tranh bình đẳng” đạt 5,57 điểm – mức thấp nhất trong 10 chỉ số thành phần.

Đối với Quảng Nam (cũ), cấu trúc PCI 2024 cho thấy sự không đồng đều: “Gia nhập thị trường” đạt 7,77; “Thiết chế pháp lý” 7,49; trong khi “Tiếp cận đất đai” chỉ 6,04; “Tính minh bạch” 6,40; “Chi phí không chính thức” 6,65; “Chi phí thời gian” 7,56. Chỉ số PGI đạt 25,68 điểm, xếp 27/63, phản ánh quản trị môi trường còn ở mức trung bình khá nhưng chưa tạo lợi thế rõ rệt.

Có thể thấy, bức tranh môi trường đầu tư của Đà Nẵng (mới) mang tính “hai lớp”: Đà Nẵng (cũ) có lợi thế về đô thị, dịch vụ, cải cách hành chính và quản trị số; trong khi Quảng Nam (cũ) còn hạn chế về đất đai, mặt bằng sản xuất, tính đồng đều thực thi và năng lực điều phối cấp cơ sở. Vì vậy, thách thức không chỉ là phát huy nền tảng sẵn có, mà còn là nâng mức đồng đều và chất lượng thực thi trên toàn không gian phát triển mới.

Các tồn tại hiện nay tập trung vào 03 nhóm chính:

Thứ nhất, hạ tầng kinh tế – kỹ thuật: còn thiếu mặt bằng sạch cho dự án lớn; hạ tầng một số cụm công nghiệp chưa đồng bộ, đặc biệt xử lý môi trường; kết nối liên vùng và quốc tế còn hạn chế; hạ tầng hỗ trợ đổi mới sáng tạo (R&D, phòng thí nghiệm, tính toán hiệu năng cao) còn thiếu.

Thứ hai, thể chế – chính sách: cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt; một số quy định về đất đai, bồi thường, tái định cư, thủ tục đầu tư chưa đồng bộ sau Luật Đất đai 2024; quy trình còn chồng chéo, làm tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian chuẩn bị dự án.

Thứ ba, năng lực thực thi và tổ chức không gian phát triển: một số thủ tục đất đai, môi trường, quy hoạch, đầu tư còn kéo dài; không gian phát triển sau sáp nhập chưa đồng đều, khu vực miền núi còn hạn chế về hạ tầng; đồng thời, khả năng thu hút nhà đầu tư lớn, nhất là công nghệ cao, còn bị giới hạn do thiếu hệ sinh thái hỗ trợ tương ứng.

Từ góc độ cơ quan thực thi ngân sách, Sở Tài chính sẽ tập trung vào những cải cách nào để nâng cao hiệu quả điều hành, rút ngắn thời gian xử lý và tăng mức độ đồng hành với doanh nghiệp trong suốt vòng đời dự án?

Thời gian tới, Sở tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động đối thoại với nhà đầu tư, doanh nghiệp nhằm kịp thời tiếp nhận và xử lý các khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình từ nghiên cứu cơ hội đầu tư, thực hiện thủ tục đầu tư đến triển khai sản xuất, kinh doanh tại thành phố.

Song song với đó, tập trung cải thiện các chỉ số thành phần của PCI, theo hướng nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư thông thoáng và hấp dẫn hơn với doanh nghiệp.

Đồng thời, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hóa theo nhu cầu người dùng, khai thác dữ liệu số trong điều hành, qua đó rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và không phụ thuộc địa giới hành chính, tăng mức độ đồng hành của cơ quan quản lý với doanh nghiệp trong suốt vòng đời dự án.

Trân trọng cảm ơn bà!