Hội thảo Sầu riêng Châu Á lần thứ II: Kết nối cung cầu VIỆT-TRUNG

Sự kiện quy tụ khoảng 500 đại biểu là đại diện các cơ quan ban ngành, chuyên gia nông nghiệp cùng hàng trăm doanh nghiệp hai nước nhằm tìm giải pháp khơi thông chuỗi cung ứng nông sản xuyên biên giới.

Hội thảo diễn ra trong giai đoạn tăng trưởng kỷ lục của ngành sầu riêng Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 562,4 triệu USD, trong đó sầu riêng tươi đạt 483,1 triệu USD tăng 43,4% so với cùng kỳ; sầu riêng đông lạnh đặt 77,9 triệu USD tăng 60,3 % so với cùng kỳ và sầu riêng chế biến là 1,4 triệu USD, tăng 16.7% so với cùng kỳ.

Chuyển đổi mô hình cạnh tranh – yêu cầu tất yếu

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI-HCM cho biết: “Dù sầu riêng đã trở thành một trong những câu chuyện thành công nổi bật nhất của ngành nông nghiệp Việt Nam, tuy nhiên chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận rằng vẫn còn nhiều thách thức. Sự bùng nổ nhanh chóng về diện tích canh tác trong thời gian ngắn đã khiến nguồn cung tăng nhanh, có thời điểm vượt quá khả năng hấp thụ ổn định của thị trường, kéo theo áp lực giảm giá sâu tại nhiều địa phương. Đáng chú ý hơn, dù tổng sản lượng cung ứng ra thị trường là rất lớn, nhưng lượng hàng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và quy cách theo đúng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, vẫn còn thiếu hụt đáng kể. Đây chính là nguyên nhân của tình trạng thông quan chậm, chi phí kiểm nghiệm tăng cao và rủi ro cảnh báo vi phạm mà ngành hàng đã trải qua trong giai đoạn vừa qua”.

Theo ông Liêm, hội thảo lần này được tổ chức với 03 mục tiêu trọng tâm. Một là, thiết lập kênh kết nối ổn định, hiệu quả và bền vững giữa các hợp tác xã, nhà máy chế biến, doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam với các kênh phân phối, nhà mua hàng, sàn thương mại điện tử của Trung Quốc. Hai là, cùng nhau trao đổi thẳng thắn về các yêu cầu kỹ thuật then chốt - từ mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật, kiểm soát dư lượng, cho đến thông quan - để doanh nghiệp Việt Nam nắm rõ hơn cách thức xuất khẩu bài bản sang thị trường Trung Quốc. Ba là, thúc đẩy các nhà máy và hợp tác xã Việt Nam chuyển dần từ mô hình kinh doanh hàng rời, gia công sang mô hình tiêu chuẩn hóa, xây dựng nhận diện thương hiệu, nâng cấp bao bì và từng bước mở rộng sang các dòng sản phẩm giá trị gia tăng như sầu riêng đông lạnh, cấp đông.

Hiện sự cạnh tranh trên thị trường sầu riêng khu vực ngày càng gay gắt hơn, khi Thái Lan vẫn là đối thủ có thương hiệu và chuỗi phân phối lâu năm, trong khi Campuchia, Lào, Malaysia, Philippines và Indonesia cũng đang từng bước gia nhập hoặc mở rộng thị phần tại Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ mô hình cạnh tranh về sản lượng và giá cả sang cạnh tranh về chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu tất yếu để ngành sầu riêng Việt Nam phát triển bền vững.

Mở ra không gian phát triển và hợp tác Việt - Trung

Hiện nay, thị trường Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn của Việt Nam. Đặc biệt, việc Hệ thống truy xuất nguồn gốc sầu riêng được triển khai trên toàn quốc từ ngày 01/07/2026 đánh dấu bước chuyển dịch mang tính quyết định trong quản lý mã số vùng trồng, kiểm soát chất lượng và minh bạch chuỗi xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc. Bên cạnh giá cả và khả năng cung ứng, các nhà thu mua Trung Quốc ngày càng chú trọng tính chuẩn hóa của nhà máy, sự ổn định trong hợp tác và mức độ minh bạch về tuân thủ.

Đại diện phiá Trung Quốc, Bà Cai Jianfei (iFresh Asia Fruit) khẳng định Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới, có lợi thế nổi bật về điều kiện địa lý, vùng trồng trải dài, điều kiện canh tác thuận lợi và năng lực sơ chế, chế biến ngày càng hoàn thiện. Trong khi đó, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ sầu riêng năng động hàng đầu thế giới. Nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc đang dần chuyển từ việc chỉ quan tâm đến nguồn cung sang chú trọng hơn đến giá trị thương hiệu, chất lượng sản phẩm và hệ thống phân hạng rõ ràng. “Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất, sơ chế và chế biến của Việt Nam với nhu cầu nâng cấp tiêu dùng và phát triển thương hiệu tại Trung Quốc đang giúp quan hệ hợp tác giữa hai nước vượt ra khỏi khuôn khổ mua bán truyền thống, từng bước hướng tới sự liên kết sâu rộng hơn trong toàn bộ chuỗi ngành hàng”, bà Cai JianFei cho biết.

Theo Bà Cai JianFei, giai đoạn thương mại sầu riêng Trung Quốc – Việt Nam phát triển chủ yếu theo chiều rộng đang dần khép lại. Một giai đoạn mới, tập trung đi sâu vào chất lượng và giá trị, đã chính thức bắt đầu. Thời kỳ phát triển vàng trong tương lai sẽ thuộc về những đối tác nghiêm túc tuân thủ quy định pháp luật, kiên định với chất lượng sản phẩm và theo đuổi tầm nhìn hợp tác dài hạn. Bà kêu gọi hai nước cùng nhau thúc đẩy ngành sầu riêng chuyển từ quan hệ “giao thương hàng hóa” đơn thuần sang “cùng xây dựng thương hiệu”; từ việc chỉ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và tạo ra những giá trị bền vững hơn.