Hạ tầng thanh toán sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Các Fintech bắt đầu ra đời và phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam như thế nào? Ông có thể điểm qua những dấu mốc chính?

Nếu nhìn lại khoảng 10-15 năm trước, Việt Nam vẫn là một nền kinh tế sử dụng tiền mặt rất lớn. Việc thanh toán điện tử khi đó chủ yếu diễn ra trên hệ thống ngân hàng và mới chỉ phục vụ một bộ phận nhỏ người dùng.

Làn sóng Fintech đầu tiên xuất hiện cùng với sự bùng nổ của internet, smartphone, thương mại điện tử và các chủ trương thúc đẩy chuyển đổi số của Chính phủ. Giai đoạn từ 2014-2018 được xem là thời kỳ tăng tốc khi hàng loạt ví điện tử, cổng thanh toán và nền tảng trung gian thanh toán ra đời nhằm giải quyết những khoảng trống mà hệ thống tài chính truyền thống chưa đáp ứng được.

Tôi cho rằng có ba dấu mốc quan trọng. Thứ nhất là giai đoạn hình thành hệ sinh thái thanh toán số, khi các ví điện tử, cổng thanh toán, ngân hàng số bắt đầu xuất hiện và thay đổi thói quen người dùng. Thứ hai là giai đoạn bùng nổ thanh toán không tiền mặt từ năm 2020 trở đi. Đại dịch Covid-19 buộc người dân phải linh hoạt, thay đổi thói quen thanh toán và giao dịch trực tuyến. Thứ ba là giai đoạn hiện nay, vai trò Fintech không còn đơn thuần là các đơn vị công nghệ nền tảng mà trực tiếp kiến trúc hạ tầng, giải pháp, trải nghiệm, có đóng góp sâu trong kinh tế số. Các dịch vụ tài chính được tích hợp sâu vào thương mại điện tử, logistics, bán lẻ, xuất nhập khẩu hay một mã QR tại các cửa hàng đầu ngõ.

9Pay được thành lập năm 2018 cũng trong bối cảnh đó. Chúng tôi nhìn thấy cơ hội rất lớn của thanh toán số và tin rằng Việt Nam sẽ xuất hiện những doanh nghiệp Fintech có vai trò tương tự như Alipay, Wechat đã làm tại Trung Quốc.

Theo quan điểm của ông, thanh toán số đóng vai trò ngày càng quan trọng trong các hoạt động của ngành kinh tế. Yếu tố nào đã thúc đẩy vai trò này?

Theo tôi, điều thay đổi lớn nhất là thanh toán không còn là một quy trình hậu cần (back-end) mà đã trở thành một năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Ngày nay, một hệ thống thanh toán nhanh, an toàn và liền mạch không chỉ giúp hoàn tất giao dịch mà còn tác động trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng, hiệu quả quản trị dòng tiền và khả năng mở rộng kinh doanh.

Xu hướng này càng rõ nét khi doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế. Theo báo cáo về xu hướng ngành thanh toán năm 2026 công bố bởi HSBC, 96% lãnh đạo doanh nghiệp coi tăng trưởng quốc tế là ưu tiên chiến lược và cho rằng năng lực thanh toán hiệu quả là điều kiện tiên quyết để quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như phục vụ khách hàng xuyên biên giới. Điều đó cho thấy thanh toán đang trở thành một phần của chiến lược kinh doanh, chứ không chỉ là hạ tầng tài chính. Điều này phản ánh một thực tế rằng thương mại toàn cầu đang ở "thời điểm then chốt" mà hạ tầng thanh toán sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, chứ không chỉ là hạ tầng tài chính.

Tại Việt Nam, sự phát triển mạnh của thanh toán không dùng tiền mặt, VietQR, thương mại điện tử và du lịch quốc tế cũng đang thúc đẩy nhu cầu về các giải pháp thanh toán theo thời gian thực và thanh toán xuyên biên giới. Đây là cơ hội để Fintech phát huy vai trò là đơn vị xây dựng hạ tầng kết nối dòng tiền giữa doanh nghiệp, ngân hàng và người tiêu dùng.

Fintech thanh toán như 9Pay đã chuyển mình từ một công ty công nghệ sang trở thành một phần quan trọng của hạ tầng thanh toán quốc gia như thế nào?

Tôi nghĩ sự khác biệt nằm ở việc tạo ra giá trị cho nền kinh tế thực.

Ở giai đoạn đầu, nhiều người nhìn Fintech đơn giản là những ứng dụng giúp chuyển tiền nhanh hơn hoặc thanh toán thuận tiện hơn. Nhưng khi kinh tế số phát triển, thanh toán không còn là điểm kết thúc của một giao dịch mà trở thành nền tảng để vận hành thương mại, dịch vụ và chuỗi cung ứng.

Theo các báo cáo của HSBC và Edgar Dunn, xu hướng lớn của ngành thanh toán toàn cầu hiện nay là xây dựng payment infrastructure - hạ tầng thanh toán mở, có khả năng kết nối giữa ngân hàng, doanh nghiệp, nền tảng số và các thị trường quốc tế. Thanh toán đang được xem như "đường cao tốc" của nền kinh tế số, nơi tốc độ luân chuyển dòng tiền quyết định tốc độ luân chuyển của hàng hóa, dịch vụ và vốn.

Việt Nam cũng đang đi theo xu hướng này.

Một ứng dụng tài chính có thể phát triển rất nhanh. Nhưng để trở thành hạ tầng, doanh nghiệp phải giải quyết được những nhu cầu thiết yếu của xã hội và vận hành ổn định trong thời gian dài. Ngày nay, mỗi giao dịch QR, mỗi khoản thanh toán thương mại điện tử hay mỗi dòng tiền thu hộ - chi hộ đều cần một hệ thống trung gian vận hành ổn định, an toàn và tuân thủ nghiêm ngặt.

Ở giai đoạn đầu của thanh toán QR, chúng tôi thường xuyên gặp các chủ cửa hàng, tiểu thương chia sẻ về những khó khăn rất thực tế. Có người bị khách hàng sử dụng hóa đơn chuyển khoản giả để nhận hàng. Có người phải liên tục cầm điện thoại kiểm tra tài khoản khi đang bán hàng. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ muốn số hóa hoạt động bán hàng nhưng không đủ nguồn lực để đầu tư các hệ thống quản lý phức tạp.

Từ những bài toán đó, Loa TingTing ra đời. Về bản chất, đây không chỉ là một chiếc loa thông báo giao dịch mà là giải pháp giúp người bán xác nhận dòng tiền theo thời gian thực, giảm rủi ro gian lận, tiết kiệm thời gian và từng bước làm quen với phương thức kinh doanh số. Khi hàng trăm nghìn hộ kinh doanh sử dụng mỗi ngày, giải pháp đó dần trở thành một phần trong hoạt động vận hành thường nhật của họ.

Ở cấp độ doanh nghiệp, bài toán lại nằm ở việc làm sao để dòng tiền được vận hành liền mạch. Với giải pháp cổng thanh toán, 9Pay giúp kết nối người mua và người bán trên môi trường số, giúp giao dịch diễn ra nhanh chóng, ổn định, minh bạch và an toàn. Với dịch vụ thu hộ - chi hộ, doanh nghiệp có thể tự động hóa quá trình đối soát, quản lý dòng tiền và vận hành tài chính, từ đó giảm đáng kể chi phí và nguồn lực cho các công việc thủ công.

Tương tự, ở mảng thanh toán quốc tế, chúng tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc nhận tiền từ đối tác nước ngoài, đối soát giao dịch hay dự báo chính xác chi phí phát sinh. Đó là lý do 9Pay phát triển các giải pháp hỗ trợ thanh toán quốc tế 9Remit, giúp dòng tiền được luân chuyển nhanh hơn, minh bạch hơn, hạn chế các khoản phí phát sinh ngoài dự kiến và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch tài chính cũng như vòng quay vốn.

Trong lĩnh vực du lịch, các giải pháp QR xuyên biên giới mà 9Pay đang triển khai giúp du khách quốc tế có thể thanh toán ngay tại Việt Nam bằng ứng dụng quen thuộc của họ. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm du lịch mà còn giúp các đơn vị kinh doanh dịch vụ, lưu trú, bán lẻ tiếp cận và khai thác tốt hơn nguồn khách quốc tế.

Chúng tôi nhận ra rằng, khi giải quyết được những vấn đề rất cụ thể của người dân và doanh nghiệp, Fintech sẽ không còn là một ứng dụng riêng lẻ. Nó trở thành một phần trong cách nền kinh tế vận hành hàng ngày.

Vì vậy, việc 9Pay tham gia mở rộng thanh toán xuyên biên giới, hợp tác với các định chế tài chính toàn cầu hay trở thành thành viên của Trung tâm Tài chính Quốc tế Đà Nẵng đều nằm trong cùng một định hướng. Chúng tôi không chỉ xây dựng sản phẩm, mà còn nỗ lực tìm kiếm các giải pháp nhằm từng bước tham gia kiến tạo những "đường cao tốc" cho dòng chảy tài chính số của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Anh Mai