Gần 17 triệu người cao tuổi và bài toán phát huy nguồn lực trong giai đoạn già hóa dân số

Đây cũng là một trong những vấn đề được đặt ra trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, dự kiến diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 15-16/9, với phương châm “Đoàn kết - Nêu gương - Đột phá - Phát triển”.

Tại cuộc gặp mặt báo chí thông tin về Đại hội, ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam cho biết định hướng trong nhiệm kỳ mới là tiếp tục đổi mới nhận thức về vai trò của người cao tuổi. Theo đó, người cao tuổi không chỉ là nhóm đối tượng cần được bảo vệ, chăm sóc mà còn là nguồn lực xã hội với vốn sống, kinh nghiệm, tri thức và uy tín có thể tiếp tục đóng góp cho phát triển.

Theo số liệu được Hội Người cao tuổi Việt Nam công bố, cả nước hiện có gần 17 triệu người cao tuổi. Trong số này, hơn 9 triệu người vẫn trực tiếp tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Đáng chú ý, 455.267 người cao tuổi đạt danh hiệu “Người cao tuổi làm kinh tế giỏi”, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động và đóng góp gần 12.000 tỷ đồng vào ngân sách.

Những con số này cho thấy người cao tuổi đang tham gia vào đời sống kinh tế - xã hội với nhiều vai trò khác nhau, từ sản xuất, kinh doanh đến công tác tại cơ sở. Khoảng 750.000 người cao tuổi tham gia công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể; nhiều người tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và bảo vệ môi trường.

Song song với phát huy vai trò, công tác chăm sóc người cao tuổi tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng. Trong nhiệm kỳ 2021-2026, khoảng 2 triệu người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội; 96% có thẻ bảo hiểm y tế. Khoảng 4,5 triệu người được lập hồ sơ theo dõi sức khỏe và 5 triệu người được khám sức khỏe định kỳ.

Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, những kết quả này là cơ sở để Đại hội VII xác định các nhiệm vụ phù hợp hơn với yêu cầu của giai đoạn mới, khi già hóa dân số ngày càng tác động rõ đến kinh tế - xã hội.

Một hướng được Hội quan tâm là xây dựng chương trình hành động về phát triển “kinh tế bạc”, qua đó khai thác tốt hơn tiềm năng của người cao tuổi, đồng thời đáp ứng những nhu cầu mới phát sinh trong một xã hội đang già hóa. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng các chính sách chăm sóc, an sinh mà còn tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục làm việc, truyền nghề, đóng góp tri thức và tham gia các hoạt động cộng đồng phù hợp với khả năng.

Đại hội VII sẽ đánh giá kết quả nhiệm kỳ 2021-2026, thống nhất phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 và bàn các giải pháp phát huy vai trò người cao tuổi trong giai đoạn mới. Trong đó, việc chuyển hóa kinh nghiệm, trí tuệ, uy tín và khả năng cống hiến của người cao tuổi thành nguồn lực cho phát triển được xem là một trong những yêu cầu đáng chú ý.

Với gần 17 triệu người cao tuổi, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở việc bảo đảm an sinh và chăm sóc sức khỏe, mà còn là làm thế nào để nhóm dân số này tiếp tục có cơ hội đóng góp và được ghi nhận đúng với năng lực. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa dài hạn trong quá trình Việt Nam thích ứng với già hóa dân số.