Đưa văn hóa về cơ sở: Sức hút riêng giữa thời mạng xã hội

Thưa ông, quá trình bảo tồn văn hóa truyền thống thường đối mặt với nguy cơ đứt gãy thế hệ. Thời gian qua, Trung tâm đã thay đổi cách tiếp cận như thế nào để di sản không chỉ nằm trên giấy hay trong ký ức của người già?

Những đổi mới của chúng tôi xuất phát từ trăn trở rất thực tế trong công tác bảo tồn, đặc biệt là với nghệ thuật Thổi và múa khèn Mông. Trước đây, việc truyền dạy chủ yếu dựa vào hình thức truyền khẩu trong cộng đồng, phụ thuộc nhiều vào các nghệ nhân cao tuổi. Ngày nay, sự thay đổi về sinh kế khiến lớp trẻ ít có cơ hội và thời gian gắn bó với di sản.

Nhận diện được nguy cơ mai một, chúng tôi mạnh dạn thay đổi cách tiếp cận. Trung tâm chuyển sang phương thức tập huấn “cầm tay chỉ việc” để người học thực hành trực tiếp. Điển hình như trong 6 tháng đầu năm 2026, chúng tôi đã tổ chức thành công lớp tập huấn truyền dạy nghệ thuật này tại xã Sà Phìn với 30 học viên tham gia.

Quan điểm của chúng tôi là công tác bảo tồn chỉ thực sự bền vững khi người dân nhìn thấy giá trị thiết thực từ di sản. Do đó, các lớp truyền dạy được tổ chức gắn liền với mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng, không chỉ quảng bá văn hóa mà còn tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho bà con.

Việc thiếu hụt nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuyên môn. Đơn vị giải quyết bài toán giữ chân người làm văn hóa ra sao khi chế độ đãi ngộ cơ sở vật chất chưa thực sự cạnh tranh?

Đúng là bài toán nhân lực đang là thách thức chung. Với nguồn lực và chế độ đãi ngộ còn hạn chế, chúng tôi xác định không thể chỉ giữ chân cán bộ bằng thu nhập. Lời giải nằm ở việc tạo ra một môi trường làm việc có ý nghĩa, nơi mỗi người thấy được cơ hội phát triển và giá trị đóng góp của mình.

Thời gian qua, Trung tâm chú trọng giao việc, trao cơ hội cho cán bộ trẻ trực tiếp tham gia các chương trình lớn và các hoạt động thực tiễn tại cơ sở. Chúng tôi khuyến khích sự đổi mới và ghi nhận kịp thời đóng góp của từng cá nhân. Tôi cho rằng, để đội ngũ gắn bó lâu dài, điều quan trọng nhất là giúp họ thấy được niềm tự hào khi góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương.

Hoạt động chiếu bóng và thông tin lưu động đang chịu sức ép lớn từ sự phát triển của internet và mạng xã hội. Đâu là lợi thế cạnh tranh để các chương trình của Trung tâm vẫn duy trì được hàng nghìn buổi chiếu và thu hút hàng trăm nghìn lượt xem mỗi năm?

Đối với vùng cao, địa hình chia cắt và giao thông khó khăn vừa là thách thức, vừa là lý do khiến các hoạt động văn hóa cộng đồng giữ được sức hút riêng. Chúng tôi thiết kế các chương trình phù hợp với điều kiện thực tế để đưa chính sách, văn hóa đến tận các thôn bản đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh đó, để thu hút giới trẻ, Trung tâm không chỉ để các em xem mà còn tạo không gian cho các em trực tiếp tham gia học, biểu diễn và thực hành. Chúng tôi phối hợp đưa hoạt động truyền dạy khèn Mông, dân ca, nhạc cụ truyền thống vào các chương trình ngoại khóa tại trường học. Khi được trải nghiệm và thể hiện bản thân từ sớm, các em sẽ hình thành ý thức gìn giữ di sản.

Đồng thời, Trung tâm cũng đẩy mạnh chuyển đổi số để mở rộng không gian tiếp cận. Chẳng hạn, nền tảng Fanpage của đơn vị trong nửa đầu năm 2026 đã thu hút tới 43.000 lượt xem và tương tác, trở thành một kênh tuyên truyền bổ trợ đắc lực cho các hoạt động trực tiếp.

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, ông kỳ vọng gì về bài toán đầu tư nguồn lực cho các thiết chế văn hóa cơ sở trong thời gian tới?

Việc Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư cho các thiết chế văn hóa cơ sở đang mở ra cơ hội lớn, nhưng điều quan trọng là phải đầu tư đúng trọng tâm, lấy con người và cộng đồng làm trung tâm. Chúng tôi kiến nghị tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho việc bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời hỗ trợ trang thiết bị chuyên dụng cho các vùng sâu, vùng xa. Đặc biệt, cần có cơ chế khuyến khích để đội ngũ làm văn hóa và các nghệ nhân yên tâm cống hiến.

Tại Tuyên Quang, chúng tôi mong muốn văn hóa được nhìn nhận không chỉ là lĩnh vực phục vụ đời sống tinh thần mà phải là nguồn lực phát triển. Khi các giá trị đặc sắc được giữ gìn và gắn với sản phẩm du lịch trải nghiệm, văn hóa sẽ trở thành tài nguyên để thu hút du khách, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Đó là con đường phát triển kinh tế - xã hội bền vững nhất.

Trân trọng cảm ơn ông!