Dòng vốn tháo chạy khỏi tài sản rủi ro, nhà đầu tư tiền mặt bật mạnh nhất kể từ đại dịch
Dòng vốn toàn cầu đang chuyển mạnh sang trạng thái phòng thủ khi căng thẳng địa chính trị và áp lực lạm phát gia tăng. Tỷ trọng tiền mặt trong danh mục của các nhà quản lý quỹ tăng lên 4,3% – mức cao nhất kể từ đại dịch COVID-19 – phản ánh sự đảo chiều nhanh chóng của thị trường sau giai đoạn hưng phấn.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang kích hoạt một sự đảo chiều nhanh chóng trên các thị trường tài chính toàn cầu, khi nhà đầu tư đồng loạt rút khỏi tài sản rủi ro và gia tăng nắm giữ tiền mặt. Diễn biến này phản ánh sự suy giảm rõ rệt của khẩu vị rủi ro sau giai đoạn hưng phấn đầu năm.
Tỷ trọng tiền mặt bật tăng, tín hiệu đảo chiều của thị trường?
Theo khảo sát tháng 3 của Bank of America với 181 nhà quản lý quỹ, đại diện khoảng 500 tỷ USD tài sản, tỷ trọng tiền mặt trung bình trong danh mục đã tăng từ 3,4% lên 4,3%. Đây là mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 3/2020 – thời điểm bùng phát của đại dịch COVID-19. Trước đó, vào tháng 1, tỷ lệ này từng giảm xuống mức thấp kỷ lục 3,2%, cho thấy mức độ đảo chiều đáng kể trong tâm lý thị trường.
Song song, chỉ số đo lường tâm lý nhà đầu tư giảm xuống mức thấp nhất trong 6 tháng. Đáng chú ý, tỷ lệ nhà quản lý quỹ kỳ vọng kinh tế toàn cầu cải thiện trong 12 tháng tới đã giảm mạnh từ gần 40% xuống còn 7%. Ngược lại, tỷ lệ dự báo lạm phát gia tăng vọt từ 9% lên 45%, làm suy yếu kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ.
Tỷ lệ nhà đầu tư dự báo các ngân hàng trung ương sẽ hạ lãi suất cũng giảm từ 46% xuống còn 17%, phản ánh quan điểm ngày càng thận trọng trước nguy cơ “lạm phát quay lại” trong bối cảnh giá năng lượng biến động.
Tâm điểm của sự thay đổi đến từ căng thẳng leo thang liên quan đến Iran, làm dấy lên lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Thị trường bắt đầu “định giá lại” rủi ro địa chính trị, đặc biệt khi các tuyến vận chuyển chiến lược như eo biển Hormuz chịu áp lực.
Giá dầu Brent duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng, trong khi chi phí vận tải và năng lượng gia tăng, tạo áp lực kép lên tăng trưởng và lạm phát. Khoảng 20% công suất xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar được cho là bị ảnh hưởng, củng cố lo ngại về cú sốc nguồn cung.
Trong bối cảnh đó, các tài sản rủi ro đồng loạt điều chỉnh. Chỉ số S&P 500 (chỉ số chứng khoán được dựa trên vốn hóa của 500 công ty đại chúng lớn nhất nước Mỹ) giảm khoảng 1,5% trong phiên cuối tuần, với nhóm công nghệ vốn hóa lớn dẫn dắt đà giảm. Tại châu Âu, Stoxx Europe 600 mất khoảng 5% kể từ khi căng thẳng leo thang, gần như xóa sạch thành quả tăng từ đầu năm.
Ở châu Á, Nikkei 225 giảm 3,5%, trong khi dòng vốn rút ròng khỏi khu vực đạt khoảng 44,36 tỷ USD trong tháng – hướng tới mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008.
Ngay cả thị trường trái phiếu cũng không còn là “vùng trú ẩn” tuyệt đối. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm tăng khoảng 0,46 điểm phần trăm kể từ cuối tháng 2, phản ánh kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn.
Chiến lược phòng thủ lan rộng
Các tổ chức tài chính lớn nhận định thị trường đang bước vào giai đoạn điều chỉnh kỳ vọng mang tính cấu trúc. BlackRock - một tập đoàn quản lý đầu tư toàn cầu của Mỹ cho rằng, cú sốc nguồn cung năng lượng hiện tại khiến “gần như không có nơi trú ẩn an toàn trong ngắn hạn”.
Xu hướng giảm đòn bẩy và gia tăng thanh khoản đang diễn ra trên diện rộng. Nhiều quỹ đầu tư đã hạ tỷ trọng cổ phiếu xuống mức thấp nhất trong hơn một năm, đồng thời chốt lời ở các tài sản tăng mạnh trước đó, đặc biệt là nhóm công nghệ và các chủ đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, thị trường còn chịu tác động từ rủi ro tín dụng và lo ngại định giá, khiến các yếu tố từng hỗ trợ đà tăng trước đó trở nên kém bền vững hơn.
Việc gia tăng nắm giữ tiền mặt phản ánh nhu cầu thanh khoản và phòng ngừa rủi ro, song không phải chiến lược tối ưu trong dài hạn. Warren Buffett – thông qua Berkshire Hathaway – hiện nắm giữ hơn 370 tỷ USD tiền mặt, nhưng nhấn mạnh đây chủ yếu là hệ quả của việc thiếu cơ hội đầu tư quy mô lớn, không phải thay đổi triết lý.
Ông ví tiền mặt như “oxy” trong danh mục: Cần thiết để duy trì hoạt động nhưng không tạo ra giá trị gia tăng. Trong dài hạn, tiền mặt đối mặt với rủi ro bị bào mòn bởi lạm phát. Dữ liệu lịch sử cho thấy từ năm 1975 đến nay, S&P 500 tăng gần 6.700%, vượt xa mức tăng khoảng 524% của lạm phát.
Trong ngắn hạn, tiền mặt nhiều khả năng tiếp tục đóng vai trò chủ đạo khi bất định địa chính trị và áp lực lạm phát chưa hạ nhiệt. Tuy nhiên, các giai đoạn điều chỉnh mạnh thường mở ra cơ hội tích lũy tài sản với định giá hấp dẫn hơn.
