Đổi mới giáo dục đại học bắt đầu từ chuẩn đầu vào

Từ năm 2026, thí sinh sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển vào các chương trình đào tạo trình độ đại học phải đạt tối thiểu 15 điểm trên tổ hợp 3 môn theo thang điểm 30. Quy định được ban hành theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT đang nhận được sự quan tâm của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục đại học đang đứng trước yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo TS. Đặng Quang Vinh, Giảng viên Khoa Khoa học Máy tính & Công nghệ, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam, quy định mới cần được nhìn nhận như một giải pháp bảo đảm chất lượng đầu vào thay vì một rào cản đối với người học.

Ông cho rằng mức điểm sàn 15 điểm tương đương trung bình 5 điểm mỗi môn không phải yêu cầu quá cao đối với học sinh đã hoàn thành chương trình phổ thông. Đây là ngưỡng tối thiểu để bảo đảm thí sinh có nền tảng kiến thức cơ bản trước khi bước vào môi trường đào tạo đại học với yêu cầu học thuật cao hơn.

Trong nhiều năm qua, cùng với xu hướng mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học, một số cơ sở đào tạo đã hạ thấp chuẩn đầu vào nhằm bảo đảm chỉ tiêu tuyển sinh. Điều này giúp tăng số lượng người học nhưng cũng đặt ra những lo ngại về chất lượng đào tạo và khả năng đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Theo TS. Đặng Quang Vinh, nếu đầu vào quá thấp, sinh viên có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập. Không ít trường hợp phải học lại, nợ môn hoặc bỏ học giữa chừng do không theo kịp chương trình. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực cũng như uy tín của hệ thống giáo dục đại học.

Nhìn từ góc độ đổi mới giáo dục, việc thiết lập một ngưỡng đầu vào tối thiểu là bước đi cần thiết để chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng. Khi chuẩn đầu vào được bảo đảm, các trường có điều kiện tập trung nhiều hơn vào đổi mới chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực thực chất cho người học.

Dẫn số liệu từ phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2025, TS. Đặng Quang Vinh cho biết xác suất để một thí sinh đạt từ 15 điểm trở lên ở tổ hợp 3 môn là khá cao. Điều đó cho thấy quy định mới không nhằm loại bỏ số đông thí sinh mà chủ yếu sàng lọc nhóm có kết quả học tập quá thấp so với yêu cầu tối thiểu của bậc đại học.

Một điểm đáng chú ý khác là quy định điểm sàn chung góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn giữa các cơ sở đào tạo. Thay vì cạnh tranh bằng việc hạ chuẩn tuyển sinh, các trường sẽ phải khẳng định vị thế thông qua chất lượng chương trình, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và cơ hội việc làm dành cho sinh viên sau tốt nghiệp.

Dĩ nhiên, điểm số không phải là yếu tố duy nhất phản ánh năng lực của người học. Nhiều học sinh có thế mạnh về kỹ năng thực hành, sáng tạo hoặc năng khiếu nghề nghiệp. Tuy nhiên, trong tuyển sinh đại học đại trà, việc xây dựng một chuẩn tối thiểu vẫn là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tính công bằng và chất lượng chung của hệ thống.

Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang hướng tới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới giáo dục đại học không chỉ bắt đầu từ chương trình đào tạo hay phương pháp giảng dạy, mà còn từ việc xác lập những chuẩn mực đầu vào phù hợp. Ngưỡng 15 điểm vì thế được xem là một bước điều chỉnh hợp lý, vừa bảo đảm cơ hội học tập cho phần lớn thí sinh, vừa khẳng định yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn phát triển mới của giáo dục đại học Việt Nam.