Dấu ấn nhân văn trong công tác trợ giúp pháp lý tại Đà Nẵng

“Lá chắn pháp lý” trong quá trình đô thị hóa và hội nhập

Bà Nguyễn Thị Kim Anh - Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước số 1 thuộc Sở Tư pháp TP.Đà Nẵng cho rằng, một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ được nhận diện bằng những tòa cao ốc hay quy mô dòng tiền, mà còn phải thể hiện ở khả năng bảo vệ quyền con người, quyền công dân và mức độ minh bạch của hệ thống pháp luật.

Cũng theo bà Kim Anh, TGPL không đơn thuần là hỗ trợ pháp luật miễn phí cho người dân nghèo hay nhóm yếu thế, mà còn góp phần giữ ổn định xã hội trong bối cảnh đô thị hóa và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ.

Chỉ riêng năm 2025, Trung tâm đã thực hiện khoảng 620 vụ việc TGPL trên địa bàn thành phố. Trong đó, gần 80% là các vụ việc hình sự liên quan đến thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên - nhóm đối tượng dễ vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết hoặc bồng bột tuổi trẻ.

Theo quy định, trong vòng 12 giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin, trợ giúp viên pháp lý phải tham gia tố tụng. Tuy nhiên trên thực tế, nhiều vụ việc, các trợ giúp viên đã có mặt gần như ngay lập tức để hỗ trợ người bị tạm giữ, tạm giam ổn định tâm lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Không chỉ trong lĩnh vực hình sự, TGPL còn tập trung vào các vụ việc dân sự, đất đai, lao động, hôn nhân gia đình và bảo vệ trẻ em - những lĩnh vực phát sinh nhiều vấn đề trong quá trình phát triển đô thị và triển khai các dự án lớn.

Thực tiễn cho thấy, quá trình mở rộng không gian đô thị, phát triển hạ tầng chiến lược và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao tại Đà Nẵng khó tránh khỏi việc phát sinh tranh chấp đất đai, khiếu nại bồi thường, mâu thuẫn lao động hay các vấn đề an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, công tác TGPL đóng vai trò như “bộ giảm áp xã hội”, giúp người dân hiểu đúng quy định pháp luật, thực hiện đúng trình tự thủ tục, hạn chế khiếu kiện kéo dài và giảm nguy cơ phát sinh “điểm nóng”. Đây cũng là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định - điều mà các nhà đầu tư quốc tế đặc biệt coi trọng.

Gần dân, sát dân bằng mô hình “dân vận pháp lý”

Điều tạo nên dấu ấn riêng của Trung tâm TGPL Nhà nước số 1 Đà Nẵng không chỉ nằm ở chuyên môn nghiệp vụ mà còn ở cách tiếp cận giàu tính nhân văn. Thay vì tuyên truyền pháp luật theo lối hành chính khô cứng, Trung tâm đang triển khai mô hình kết hợp giữa truyền thông pháp luật, công tác dân vận và hoạt động thiện nguyện cộng đồng. “Một năm chúng tôi tổ chức nhiều đợt truyền thông và triển khai công tác dân vận tại các địa phương. Ngoài tuyên truyền pháp luật, Trung tâm còn kết hợp trao quà cho người dân khó khăn. Quan trọng nhất là báo cáo viên sử dụng ngôn ngữ đời thường, dễ hiểu để biết thế nào là đúng, thế nào là sai” - bà Nguyễn Thị Kim Anh chia sẻ.

Đó là những chuyến đi đến tận vùng khó khăn, nơi nhiều người dân vẫn dùng điểm chỉ thay cho chữ ký; nơi việc tiếp cận pháp luật còn hạn chế bởi áp lực mưu sinh và trình độ dân trí không đồng đều. Không còn khoảng cách giữa “cán bộ pháp luật” và người dân, các trợ giúp viên lựa chọn cách “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng thủ tục, giải thích từng quy định bằng ngôn ngữ gần gũi nhất.

Có những buổi tuyên truyền diễn ra ngay tại nhà văn hóa khu dân cư, tại các trường học; có những trường hợp trợ giúp viên trực tiếp đồng hành với người dân từ lúc hoàn thiện hồ sơ cho đến quá trình tham gia tố tụng. Chính sự gần gũi ấy đã tạo nên niềm tin đặc biệt của người dân đối với công tác TGPL.

Mô hình này cũng phản ánh rõ định hướng xây dựng chính quyền phục vụ mà Chính phủ, Bộ Tư pháp và TP.Đà Nẵng đang hướng tới trong tiến trình xây dựng đô thị thông minh và xã hội số: lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách phát triển.

Bên cạnh những kết quả đạt được, bà Nguyễn Thị Kim Anh cũng cho rằng chính sách dành cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý hiện nay vẫn chưa tương xứng với tính chất công việc và áp lực nghề nghiệp, đặc biệt đối với các vụ việc phức tạp, kéo dài. Theo bà Kim Anh, trong bối cảnh Đà Nẵng hướng tới trở thành trung tâm tài chính quốc tế, cần có thêm cơ chế hỗ trợ phù hợp để các nhóm yếu thế được tiếp cận công lý một cách bình đẳng hơn.

Dù có thể không xuất hiện ở vị trí trung tâm của các diễn đàn kinh tế, những người làm công tác TGPL vẫn đang âm thầm góp phần xây dựng nền móng công lý - một “tài sản mềm” quyết định sự phát triển bền vững của TP.Đà Nẵng.