Chuyển đổi số: Doanh nghiệp cần đo hiệu quả thay vì đếm công nghệ
Từ ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị, robot hóa logistics đến nền tảng tài chính số cho hộ kinh doanh, các giải pháp được vinh danh tại Vietnam Digital Awards 2026 cho thấy chuyển đổi số đang đi sâu vào hoạt động vận hành và cung cấp dịch vụ. Vấn đề không chỉ là ứng dụng công nghệ nào, mà là công nghệ tạo ra giá trị gì cho doanh nghiệp và người dân.
Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn đòi hỏi hiệu quả đầu tư phải được thể hiện rõ hơn. Khi trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, robot và các nền tảng số ngày càng phổ biến, việc triển khai công nghệ không còn là đích đến, mà phải trở thành phương tiện nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và cải thiện năng lực cạnh tranh.

Tại Lễ trao Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam lần thứ 9 – Vietnam Digital Awards 2026, ông Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo giải thưởng, nhấn mạnh thước đo của chuyển đổi số không nằm ở số lượng công nghệ được ứng dụng hay mức độ hiện đại của hệ thống, mà ở những giá trị thực sự được tạo ra: doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, người dân được phục vụ tốt hơn và nguồn lực xã hội được sử dụng thông minh hơn.
Quan điểm này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ đầu tư công nghệ sang hiệu quả đầu ra. Với doanh nghiệp, một nền tảng quản trị hay công cụ AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp rút ngắn quy trình, giảm sai sót, nâng chất lượng dịch vụ hoặc hỗ trợ ra quyết định tốt hơn.
Công nghệ đi vào bài toán vận hành
Danh sách các giải pháp được vinh danh tại VDA 2026 cho thấy phạm vi ứng dụng chuyển đổi số ngày càng đa dạng, từ quản trị doanh nghiệp, ngân hàng, logistics đến bán lẻ và chăm sóc khách hàng.
Trong lĩnh vực logistics, Tổng công ty Cổ phần Bưu chính Viettel được vinh danh với giải pháp công nghệ logistics toàn trình, kết hợp IoT, camera giám sát vận tải, tổ hợp robot, hệ thống chia chọn thông minh cùng các nền tảng quản lý vận tải và kho hàng. Đây là nhóm công nghệ gắn trực tiếp với hoạt động vận hành, trong đó hiệu quả cần được đánh giá qua khả năng kiểm soát luồng hàng, thời gian xử lý, độ chính xác và chi phí logistics.

Ở lĩnh vực ngân hàng, Ngân hàng TMCP Á Châu được vinh danh với giải pháp ứng dụng AI trong quản trị, vận hành và kinh doanh; Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam với nền tảng LUMI – AI Customer Experience Platform. Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Kiên Long giới thiệu MyShop 5.0, giải pháp tài chính số dành cho hộ kinh doanh; Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo được vinh danh với bộ giải pháp Sapo 6870 và Sapo Enterprise.
Những ví dụ này cho thấy chuyển đổi số không chỉ hướng đến tự động hóa hoạt động nội bộ, mà còn mở rộng sang quản lý bán hàng, hỗ trợ giao dịch và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, giá trị kinh tế của từng giải pháp cần được nhìn nhận trên cơ sở kết quả triển khai thực tế, thay vì chỉ dựa vào tính năng hoặc mức độ mới của công nghệ.
Đối với doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa phải xác định rõ mục tiêu trước khi đầu tư: giảm bao nhiêu thời gian xử lý, tiết kiệm chi phí ở khâu nào, cải thiện năng suất ra sao và giá trị mang lại có tương xứng với chi phí đầu tư, vận hành hay không. Đây cũng là cơ sở để lựa chọn giải pháp phù hợp, tránh đầu tư dàn trải hoặc ứng dụng công nghệ khi quy trình quản trị và dữ liệu chưa sẵn sàng.
Hiệu quả không dừng ở doanh nghiệp
Giá trị của chuyển đổi số còn thể hiện ở khả năng mở rộng tiếp cận dịch vụ và giải quyết những nhu cầu cụ thể của cộng đồng.
Trong nhóm sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số vì cộng đồng, Tổng công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel được vinh danh với hệ sinh thái số phục vụ chiến dịch tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ; MobiFone với nền tảng Bình dân học vụ số mobiEdu-MOOCs; Ngân hàng TMCP Nam Á với mô hình Trạm Công dân số tại điểm giao dịch số Nam A Bank. Các giải pháp này hướng đến những nhu cầu khác nhau, từ ứng dụng công nghệ trong công tác xã hội, hỗ trợ học tập đến mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ số.

Ở khu vực công, những mô hình như hệ sinh thái iHanoi và HanoiWork của UBND TP Hà Nội, nền tảng Hue-S và HueIOC của UBND TP Huế hay Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và nền tảng định danh điện tử quốc gia VNeID cũng cho thấy chuyển đổi số gắn với quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ cho người dân.
Dù ở khu vực công hay tư, hiệu quả cuối cùng vẫn cần được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể đối với người sử dụng: thủ tục có thuận tiện hơn, thời gian chờ đợi có giảm, thông tin có dễ tiếp cận và chất lượng phục vụ có được cải thiện hay không.
VDA 2026 thu hút 467 hồ sơ tham dự. Qua quá trình đánh giá, Ban Tổ chức lựa chọn 56 cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp, sản phẩm, dịch vụ và giải pháp tiêu biểu cùng 3 cá nhân để tôn vinh. Từ khi được tổ chức lần đầu năm 2018, giải thưởng đã tiếp cận hơn 46.000 lượt cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, ghi nhận hơn 3.000 hồ sơ và vinh danh khoảng 450 đơn vị, sản phẩm, giải pháp, cá nhân qua các mùa giải.
Theo ông Nguyễn Minh Hồng, giải thưởng không chỉ tôn vinh những thành tựu công nghệ, mà còn hướng đến việc nhận diện các mô hình có giá trị thực tiễn, khuyến khích sáng kiến có khả năng ứng dụng và nhân rộng.
Với doanh nghiệp, đây cũng là yêu cầu cốt lõi của chuyển đổi số: công nghệ phải gắn với mục tiêu kinh doanh, hiệu quả phải có chỉ số đo lường và kết quả cần được kiểm chứng qua thực tiễn. Khi đầu tư số giúp tăng năng suất, tối ưu nguồn lực, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thêm giá trị cho khách hàng, chuyển đổi số mới thực sự trở thành năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là một danh mục công nghệ được triển khai.
