Các "mãnh hổ" châu Á siết vòng vây chặn làn sóng đầu cơ tiền tệ

Đồng Won của Hàn Quốc vừa trải qua một phiên khởi sắc ấn tượng khi vọt lên mức khoảng 1.500 Won đổi 1 USD, đánh dấu ngưỡng mạnh nhất của đồng tiền này kể từ ngày 1/6. Cú lội ngược dòng ngoạn mục này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội về một thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz chiến lược đã đạt được với Iran. Ngay lập tức, làn sóng bán tháo đồng Won, vốn bị kích hoạt bởi ngọn lửa chiến tranh tại Trung Đông suốt thời gian qua, đã chính thức đảo chiều trong khoảng một tuần trở lại đây.

Điểm đảo chiều của thị trường xuất hiện vào ngày 7/6, thời điểm Bộ trưởng Tài chính cùng Thống đốc Ngân hàng Trung ương và các quan chức tài chính tối cao của Hàn Quốc bất ngờ tổ chức một cuộc họp khẩn cấp tại thủ đô Seoul. Cuộc họp này diễn ra chỉ hai ngày sau khi đồng Won chạm ngưỡng thảm hại 1.560 Won đổi 1 USD, mức yếu nhất của đồng nội tệ xứ kim chi kể từ năm 2009.

Trước áp lực nghẹt thở từ nỗi lo giá dầu leo thang sẽ phá nát cán cân thương mại và thổi bùng lạm phát, giới chức Hàn Quốc đã phải thảo luận các biện pháp khẩn cấp để chặn đứng đà mất giá. Một trong những đề xuất cốt lõi được đưa ra là siết chặt giám sát các giao dịch phái sinh được gọi là Hợp đồng kỳ hạn không chuyển giao vốn gốc (NDF).

Về bản chất, NDF là công nghệ giao dịch hưởng chênh lệch giữa tỷ giá thỏa thuận lúc ký hợp đồng và tỷ giá thực tế tại thời điểm thanh toán. Do các giao dịch này chủ yếu được định giá bằng USD và diễn ra phần lớn tại các thị trường nước ngoài (offshore), chúng đã biến thành miếng mồi ngon cho các dòng vốn đầu cơ quốc tế.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) Shin Hyun-song thẳng thắn thừa nhận các giao dịch NDF đang đẩy biến động của đồng Won vào thế bị động, khi các giao dịch offshore vốn chỉ là yếu tố phụ thuộc lại đang tạo ra tầm ảnh hưởng quá lớn, thao túng ngược lại thị trường nội địa.

Nhìn nhận về động thái này, ông Kyugo Hasegawa, nhà kinh tế thị trường tại Mizuho Bank, cho biết Hàn Quốc vốn rất hiếm khi can thiệp hay hạn chế giao dịch tự do, nên việc họ buộc phải áp dụng các biện pháp mạnh tay như vậy cho thấy quyết tâm cao độ nhằm chế ngự giới đầu cơ tiền tệ.

Không riêng gì Hàn Quốc, Indonesia - nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á - cũng đang phải đối mặt với áp lực tỷ giá tương tự khi đồng Rupiah liên tục xuyên thủng các mức đáy lịch sử so với đồng USD. Điều đáng ngại là đồng tiền này vẫn không ngừng mất giá bất chấp việc Ngân hàng Trung ương Indonesia (BI) đã liên tục tung USD ra can thiệp trực tiếp đối với hành vi đầu cơ tiền tệ.

Hệ quả tất yếu là khối tài sản ngoại tệ trong kho dự trữ ngoại hối của quốc gia vạn đảo đã tụt sâu xuống mức 122,8 tỷ USD vào tháng 5, ngưỡng thấp nhất trong vòng hai năm qua. Một chuyên gia giao dịch tiền tệ châu Á tại ngân hàng Nhật Bản nhận định đà sụt giảm nghiêm trọng này đã vạch trần tình thế đang tuyệt vọng đến mức nào của giới điều hành.

Để cứu vãn tình hình, vào ngày 9/6, Ngân hàng Trung ương Indonesia đã quyết định nâng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm lên mức 5,5%, ngay sau đợt tăng 0,5 điểm trước đó vào tháng 5. Quyết sách này ngay lập tức mang lại trái ngọt khi đồng Rupiah hồi phục mạnh mẽ, chạm mốc 17.600 đổi 1 USD vào phiên giao dịch vừa qua.

Tại Nam Á, chính phủ và Ngân hàng Trung ương Ấn Độ cũng liên tục ra tay bảo vệ đồng Rupee từ tháng 3 bằng các biện pháp cả ngắn hạn lẫn dài hạn. New Delhi đã chủ động nới lỏng các quy định nắm giữ trái phiếu của nhà đầu tư nước ngoài để kích thích dòng vốn đổ vào, đồng thời siết chặt quy định mua vàng nhỏ lẻ để giảm dòng vốn chảy ra nước ngoài.

Đặc biệt, từ hồi tháng 4, Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm triệt để các ngân hàng trong nước cung cấp dịch vụ giao dịch NDF bằng đồng Rupee cho khách hàng. Quyết định mang tính bước ngoặt này đã ép đóng trạng thái đối với hàng chục tỷ USD vị thế bán khống của giới đầu cơ tiền tệ, tạo ra những cú đảo chiều tăng giá ngoạn mục cho đồng nội tệ. Sau khi chạm đáy lịch sử quanh mức 97 Rupee đổi 1 USD vào ngày 19/5 do tác động của cuộc chiến Trung Đông, đồng Rupee hiện đã ổn định quanh mức 94.

Đánh giá về bức tranh tổng thể, một chuyên gia giao dịch tại ngân hàng Nhật Bản nhận xét rằng bằng cách kết hợp can thiệp trực tiếp, tăng lãi suất với các lệnh hạn chế NDF, các nước châu Á đã tạm thời chặn đứng được đà lao dốc một chiều của nội tệ. Dẫu vậy, vị chuyên gia này cũng đưa ra cảnh báo rằng trừ khi cấu trúc kinh tế phụ thuộc nặng nề vào giá dầu của các quốc gia như Ấn Độ được cải thiện, các đồng tiền này vẫn rất khó để có thể phục hồi một cách toàn diện bền vững.