Báo châu Á phân tích tư duy 'vay mua nhà' của giới trẻ Việt Nam

Từ "văn hóa không mắc nợ" đến tư duy "đòn bẩy tài chính"

Trong nhiều thập kỷ, thị trường bất động sản Việt Nam được vận hành chủ yếu dựa trên một nguyên tắc bất thành văn: mua đứt bán đoạn bằng tiền mặt hoặc vàng. Theo ghi nhận của Nikkei Asia, các thế hệ lớn tuổi tại Việt Nam mang tâm lý e ngại nợ nần sâu sắc.

Việc vay mượn ngân hàng để mua nhà từng bị xem là một gánh nặng rủi ro, và người ta thường chọn cách sống tiết kiệm, tích lũy trong hàng chục năm, hoặc nhờ cậy sự hỗ trợ tài chính từ đại gia đình để có thể trả thẳng 100% giá trị căn nhà.

Tuy nhiên, bức tranh này đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Nikkei Asia chỉ ra rằng, các khoản vay thế chấp mua nhà đang dần bước vào dòng chảy chính của thị trường tài chính Việt Nam, được thúc đẩy bởi sự thay đổi mang tính hệ giá trị của thế hệ Millennials (Gen Y) và Gen Z.

Đối với những người trẻ này, việc vay ngân hàng không còn là một "nỗi sợ hãi", mà được nhìn nhận như một công cụ đòn bẩy tài chính hợp lý, giúp họ sở hữu tài sản từ sớm thay vì phải chờ đợi đến tuổi xế chiều.

Cú hích từ nghịch lý giá nhà và thu nhập

Sự chuyển dịch tư duy này không chỉ bắt nguồn từ lối sống phương Tây hóa, mà còn là phản ứng tất yếu trước thực tế khắc nghiệt của nền kinh tế. Theo các dữ liệu từ thị trường bất động sản nội địa, giá nhà tại các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh trong những năm qua, vượt xa tốc độ tăng trưởng thu nhập của phần lớn người lao động.

Nếu áp dụng công thức "tiết kiệm đủ mới mua" của thế hệ trước, một nhân viên văn phòng có thể phải mất từ 20 đến 30 năm nhịn ăn tiêu mới mua được một căn hộ tầm trung. Do đó, vay thế chấp trở thành chiếc phao cứu sinh duy nhất giúp hiện thực hóa giấc mơ an cư.

Bên cạnh đó, giới trẻ hiện đại có xu hướng quản lý dòng tiền linh hoạt hơn. Thay vì dồn toàn bộ tiền mặt vào một tài sản cố định, họ ưu tiên sử dụng vốn tự có để kinh doanh, đầu tư chứng khoán hoặc nâng cao chất lượng cuộc sống, trong khi tận dụng vốn vay từ ngân hàng để mua nhà trả góp.

Sự lên ngôi của các khoản vay thế chấp cũng phản ánh sự trưởng thành của hệ thống tài chính Việt Nam. Theo Nikkei Asia, các ngân hàng thương mại đang chạy đua khốc liệt để giành thị phần trong mảng bán lẻ. Việc đơn giản hóa thủ tục hồ sơ, đưa ra các gói lãi suất ưu đãi trong những năm đầu, và kéo dài thời hạn vay lên tới 25-35 năm đã giúp giảm bớt áp lực trả nợ hàng tháng cho người trẻ.

Đồng thời, sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu tại Việt Nam — những người có công việc ổn định, thu nhập có thể chứng minh qua sao kê ngân hàng và mã số thuế cá nhân — đã tạo ra một tệp khách hàng khổng lồ đủ điều kiện tiếp cận tín dụng chính thức, điều mà các thế hệ trước làm nghề tự do hoặc kinh doanh tiểu thương bằng tiền mặt khó có thể đáp ứng.

Sự phổ biến của vay thế chấp mua nhà đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế Việt Nam. Bài báo của Nikkei Asia cho thấy sự chuyển dịch này sẽ tiếp tục bơm thanh khoản cho thị trường bất động sản và mở rộng quy mô tín dụng bán lẻ của các ngân hàng.

Tuy nhiên, ở góc độ phân tích vĩ mô, xu hướng này cũng đi kèm với những thách thức mới. Khi tỷ lệ nợ hộ gia đình tăng lên, nền kinh tế sẽ trở nên nhạy cảm hơn với các cú sốc về lãi suất và lạm phát. Nếu thị trường lao động gặp khó khăn khiến thu nhập của người trẻ sụt giảm, rủi ro nợ xấu đối với các khoản vay thế chấp có thể trở thành một điểm nghẽn.

Dẫu vậy, không thể phủ nhận rằng việc người Việt sẵn sàng "chấp nhận nợ để tạo dựng tài sản" là minh chứng rõ nét cho một nền kinh tế đang chuyển mình, năng động và hội nhập sâu rộng hơn với các tiêu chuẩn tài chính toàn cầu.