Sức khỏe
Phát hiện sớm – chìa khóa nâng cao hiệu quả điều trị tim bẩm sinh ở trẻ em
Mỗi năm, Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện hơn 2.000 ca phẫu thuật và can thiệp tim mạch cho trẻ em, trong đó có nhiều trường hợp tim bẩm sinh phức tạp. Trong cuộc trao đổi với chúng tôi, TTND.GS.TS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, cùng với việc làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại, phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả điều trị tim bẩm sinh.

Thưa ông, những kỹ thuật tiên tiến hiện nay đang được áp dụng như thế nào trong can thiệp và điều trị các ca tim bẩm sinh phức tạp?
TTND.GS.TS Trần Minh Điển: Hội nghị lần này là dịp để các chuyên gia trong lĩnh vực tim mạch nhi khoa cùng nhìn lại chặng đường phát triển của công tác chẩn đoán và điều trị bệnh tim bẩm sinh cho trẻ em tại Việt Nam. Các bệnh viện từ nhiều khu vực trong cả nước cùng tham gia để đánh giá thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật những tiến bộ mới trong chuyên môn.
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, mỗi năm chúng tôi thực hiện hơn 1.000 ca phẫu thuật tim mở, tổng số ca phẫu thuật và can thiệp tim mạch lên tới hơn 2.000 ca. Nhờ sự phát triển của kỹ thuật và kinh nghiệm của đội ngũ bác sĩ, tỷ lệ thành công hiện nay đã đạt mức rất cao, gần tương đương với nhiều trung tâm tim mạch lớn trên thế giới.
Một yếu tố quan trọng khác là sự hợp tác quốc tế. Trong nhiều năm qua, bệnh viện đã nhận được sự hỗ trợ của các chuyên gia đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Đặc biệt, gần 10 năm qua, với sự đồng hành của tổ chức Children’s HeartLink, chúng tôi đã tham gia nhiều chương trình đào tạo từ các chuyên gia của Bện viện UCSF (Hoa Kỳ). Nhiều kỹ thuật mới đã được chuyển giao và áp dụng hiệu quả vào thực hành lâm sàng.
Các chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào phẫu thuật mà còn bao gồm toàn bộ quy trình điều trị như chẩn đoán, gây mê, hồi sức và chăm sóc sau phẫu thuật. Nhờ đó, kiến thức từ đào tạo đã được chuyển hóa thành thực tiễn điều trị, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc cho trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh.

Ông đánh giá như thế nào về thực trạng bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em hiện nay?
Trong những năm gần đây, tỷ lệ trẻ mắc tim bẩm sinh có xu hướng giảm nhẹ, một phần nhờ sự phát triển của các kỹ thuật chẩn đoán trước sinh. Nhờ siêu âm và các phương pháp chẩn đoán hiện đại, nhiều trường hợp dị tật tim phức tạp có thể được phát hiện ngay trong thai kỳ.
Tuy nhiên, việc chẩn đoán trước sinh vẫn còn nhiều thách thức. Đây là bệnh lý phức tạp và không phải cơ sở y tế nào cũng có đủ điều kiện về trang thiết bị cũng như nhân lực để thực hiện. Vì vậy, trên thực tế vẫn còn một tỷ lệ nhất định trẻ sinh ra mắc bệnh tim bẩm sinh, từ các dạng đơn giản đến phức tạp.
Khi trẻ ra đời, việc phát hiện sớm và phân loại chính xác tình trạng bệnh có ý nghĩa rất quan trọng. Với một số bệnh lý nặng, can thiệp ngay trong giai đoạn sơ sinh là phương án tối ưu. Một số trường hợp khác có thể trì hoãn phẫu thuật đến khi trẻ lớn hơn để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.
Hiện nay, nhiều trung tâm tim mạch nhi khoa tại Việt Nam đã có thể thực hiện phẫu thuật và can thiệp tim bẩm sinh ngay từ giai đoạn sơ sinh, góp phần nâng cao cơ hội sống và chất lượng cuộc sống cho các bệnh nhi.
Bệnh viện Nhi Trung ương đang có những bước phát triển nổi bật nào trong lĩnh vực điều trị tim bẩm sinh?
Một trong những điểm mạnh của Bệnh viện Nhi Trung ương là khả năng điều trị cho cả những bệnh nhi có tình trạng rất nặng, đặc biệt là trẻ sơ sinh có cân nặng thấp hoặc đang suy hô hấp, suy tim nặng.
Trong khuôn khổ hội nghị lần này, các bác sĩ của chúng tôi cũng trình diễn một trường hợp can thiệp tim mạch cho bệnh nhi nặng khoảng 1,7kg. Đây là những ca bệnh có độ khó rất cao, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa như tim mạch, gây mê, hồi sức và chăm sóc sau phẫu thuật.
Theo đánh giá của các chuyên gia quốc tế, trong đó có Giáo sư Shunji Sano, người đã hỗ trợ bệnh viện trong nhiều năm, đội ngũ phẫu thuật viên của Bệnh viện Nhi Trung ương hiện đã làm chủ nhiều kỹ thuật phẫu thuật tim bẩm sinh ở trình độ cao. Điều này cho thấy năng lực chuyên môn của các bác sĩ Việt Nam đã tiệm cận với nhiều trung tâm tim mạch tiên tiến trong khu vực.
Định hướng sắp tới của bệnh viện trong việc mở rộng sàng lọc và điều trị tim bẩm sinh là gì?
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng điều trị tại bệnh viện, chúng tôi đặc biệt chú trọng phát hiện sớm bệnh tim bẩm sinh tại cộng đồng.
Hiện nay, Bệnh viện Nhi Trung ương đang triển khai hệ thống chỉ đạo tuyến trên phạm vi toàn quốc, hỗ trợ các địa phương đào tạo và nâng cao năng lực chuyên môn. Trọng tâm trước mắt là giúp các bác sĩ tuyến tỉnh, tuyến huyện thực hiện siêu âm tim nhi khoa, qua đó phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh tim bẩm sinh.
Khi phát hiện bệnh, các cơ sở y tế địa phương có thể chuyển bệnh nhi đến những trung tâm chuyên sâu để được điều trị kịp thời.
Ngoài ra, bệnh viện cũng đang từng bước chuyển giao kỹ thuật can thiệp tim mạch cho một số cơ sở y tế như Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, Bệnh viện Nghệ An. Trong lĩnh vực phẫu thuật tim bẩm sinh, một số bệnh viện như Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh hay Bệnh viện Bắc Ninh I cũng đang nhận được sự hỗ trợ về chuyên môn.
Mục tiêu lâu dài là xây dựng mạng lưới phát hiện và điều trị tim bẩm sinh rộng khắp, giúp trẻ em ở nhiều địa phương được chẩn đoán sớm và tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay từ những năm đầu đời.
Xin cảm ơn ông!