Tiêu điểm
Kết nối thị trường hàng hóa phái sinh Việt Nam với dòng chảy thương mại toàn cầu
Ngày 16/11/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Hội nghị do ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng, sở giao dịch hàng hóa, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, hiệp hội ngành hàng và các đối tác quốc tế.
Không chỉ tập trung phổ biến quy định mới, hội nghị còn tạo diễn đàn trao đổi về cơ hội và định hướng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam, hướng tới xây dựng thị trường minh bạch, an toàn, hiện đại, có khả năng kết nối quốc tế và gắn với nhu cầu thực tế của nền kinh tế.
Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho thị trường minh bạch
Một thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh muốn phát triển bền vững cần được xây dựng trên nền tảng pháp lý đồng bộ, cơ chế vận hành rõ ràng và hệ thống giám sát hiệu quả. Đây cũng là trọng tâm trong việc triển khai Nghị định số 302/2026/NĐ-CP và Thông tư số 47/2026/TT-BCT.

Tại hội nghị, Cục trưởng Trần Hữu Linh đã phổ biến những nội dung trọng tâm của hai văn bản, đồng thời làm rõ mối liên hệ với Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Đối với Nghị định số 302/2026/NĐ-CP, các nội dung được tập trung làm rõ gồm điều kiện thành lập Sở Giao dịch hàng hóa; điều kiện, trình tự, thủ tục chấp thuận Trung tâm thanh toán bù trừ; thành phần hồ sơ và quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó là các yêu cầu về vốn, cơ cấu sở hữu, mô hình tổ chức, hệ thống công nghệ thông tin và hoạt động niêm yết hàng hóa.
Đây là những yếu tố nền tảng nhằm nâng cao năng lực tổ chức, vận hành và kiểm soát rủi ro của thị trường. Đặc biệt, việc quy định điều kiện đối với Trung tâm thanh toán bù trừ có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm nghĩa vụ thanh toán, quản trị rủi ro giao dịch và củng cố niềm tin của các chủ thể tham gia.
Cùng với đó, Thông tư số 47/2026/TT-BCT, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, thay thế Thông tư số 38/2013/TT-BCT, tập trung hướng dẫn chế độ báo cáo và kết nối dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ.
Thông tư làm rõ trách nhiệm báo cáo định kỳ, đột xuất; tần suất, thời hạn, biểu mẫu và thời điểm chốt số liệu. Đáng chú ý, các đơn vị phải thực hiện kết nối, cung cấp dữ liệu giao dịch, đồng thời thông báo, báo cáo khi phát sinh sự cố kỹ thuật, biến động bất thường của thị trường, dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hệ thống.
Việc tăng cường kết nối dữ liệu giúp cơ quan quản lý nâng cao khả năng theo dõi, giám sát diễn biến thị trường, kịp thời nhận diện rủi ro và xử lý những vấn đề phát sinh. Đây cũng là cơ sở để nâng cao tính công khai, minh bạch, góp phần xây dựng môi trường giao dịch chuyên nghiệp và an toàn.
Ở góc độ doanh nghiệp, việc phổ biến, hướng dẫn các quy định mới giúp các tổ chức chủ động chuẩn bị điều kiện, hoàn thiện hồ sơ và triển khai hoạt động đúng quy định. Một hành lang pháp lý rõ ràng, quy trình minh bạch không chỉ tạo thuận lợi cho các đơn vị tổ chức thị trường mà còn góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Gắn giao dịch phái sinh với nhu cầu doanh nghiệp, thúc đẩy hội nhập
Nếu hoàn thiện thể chế là điều kiện nền tảng thì việc thu hút doanh nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu tham gia chính là yếu tố quan trọng để thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh phát triển gắn với nền kinh tế thực.
Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, biến động giá hàng hóa có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, giá bán, doanh thu và hiệu quả của doanh nghiệp. Đặc biệt, với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, nguyên liệu và hàng hóa công nghiệp, khả năng chủ động ứng phó với rủi ro giá ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng để duy trì năng lực cạnh tranh.
Thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh, nếu được tổ chức và vận hành hiệu quả, sẽ cung cấp thêm công cụ để doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động giá. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong kế hoạch mua nguyên liệu, bán hàng, quản trị chi phí và bảo vệ hiệu quả kinh doanh trước những biến động bất lợi của thị trường.
Định hướng được đặt ra tại hội nghị là từng bước nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển các sản phẩm phái sinh dựa trên những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như cà phê, gạo, cao su, hồ tiêu và hạt điều. Đây là những nhóm hàng có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu, đồng thời có tiềm năng phát triển các sản phẩm giao dịch gắn với nhu cầu thực tế.
Việc phát triển sản phẩm phái sinh trên các mặt hàng chủ lực không chỉ mở rộng công cụ quản trị rủi ro cho doanh nghiệp mà còn góp phần hình thành giá tham chiếu trong nước, hỗ trợ hoạt động định giá, đàm phán và xây dựng chiến lược kinh doanh. Qua đó, doanh nghiệp Việt Nam có thêm điều kiện chủ động trong giao dịch, nâng cao năng lực quản trị và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, để thị trường phát triển thực chất, việc mở rộng giao dịch cần đi đôi với nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận công cụ phái sinh của cộng đồng doanh nghiệp. Đây cũng là nội dung được các đại biểu tập trung trao đổi, bên cạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất.
Một vấn đề quan trọng khác là phát triển đồng bộ hạ tầng kho bãi, logistics, kiểm định chất lượng, giao nhận và thanh toán. Đây là những cấu phần hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động giao dịch hàng hóa, bảo đảm sự liên thông giữa giao dịch tài chính với hoạt động lưu thông, giao nhận hàng hóa thực tế. Khi các cấu phần này được đầu tư và kết nối hiệu quả, thị trường sẽ có thêm nền tảng để mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Hội nghị có sự tham gia của đại diện CME Group, Tổng Lãnh sự quán Vương quốc Anh, Công ty CWT Commodity Logistics Company Limited (Vietnam), Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV), Công ty cổ phần Sở Giao dịch cà phê và hàng hóa Buôn Ma Thuột (BCCE), cùng nhiều tổ chức, doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính, hàng hóa, logistics và thương mại.
Sự tham gia của các đối tác trong nước và quốc tế tạo điều kiện trao đổi kinh nghiệm về mô hình tổ chức, vận hành sở giao dịch, quản trị rủi ro, phát triển sản phẩm và kết nối với thị trường toàn cầu. Đặc biệt, kinh nghiệm của các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực giao dịch và logistics góp phần gợi mở cơ hội hợp tác phát triển hạ tầng kho bãi, quản lý hàng hóa và các dịch vụ hỗ trợ thị trường.
Trong định hướng này, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các tổ chức tài chính, nhà đầu tư, sở giao dịch và nhà cung cấp dịch vụ quốc tế, bổ trợ cho sự phát triển của thị trường trong nước. Việc phát triển hai cấu phần cần được đặt trong tổng thể thống nhất, bảo đảm phù hợp với khuôn khổ pháp lý, yêu cầu quản lý, giám sát và kiểm soát rủi ro. Về dài hạn, hiệu quả của thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh không chỉ nằm ở quy mô giao dịch hay số lượng sản phẩm niêm yết, mà quan trọng hơn là khả năng hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và gia tăng giá trị hàng hóa.