Tiêu điểm
Hải quan khu vực II: Siết chặt kiểm soát, ngăn chặn hàng giả, hàng nhái
Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của tình trạng buôn bán hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong hoạt động xuất, nhập khẩu, Chi cục Hải quan khu vực II đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kiểm tra, giám sát và kiểm soát hàng hóa. Từ nâng cao năng lực nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ đến tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, đơn vị hướng tới chủ động phát hiện vi phạm ngay từ cửa khẩu, bảo vệ doanh nghiệp chân chính và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.
Chủ động nhận diện, ngăn chặn hàng giả từ cửa khẩu
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động xuất, nhập khẩu phát triển mạnh mẽ, tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cùng với đó là những thách thức ngày càng lớn trong công tác kiểm soát hàng hóa, đặc biệt là tình trạng nhập khẩu hàng giả, hàng nhái, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Thực tế cho thấy, các hành vi vi phạm không còn giới hạn ở những mặt hàng tiêu dùng thông thường mà đã mở rộng sang nhiều nhóm sản phẩm như linh kiện điện tử, máy móc, phụ tùng công nghiệp, thực phẩm và hàng hóa có thương hiệu. Các đối tượng thường lợi dụng hoạt động xuất, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển, kho ngoại quan, dịch vụ chuyển phát nhanh và thương mại điện tử xuyên biên giới để đưa hàng hóa vi phạm vào thị trường.
Đáng chú ý, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, từ khai báo sai tên hàng, nhãn hiệu, xuất xứ đến sử dụng chứng từ không chính xác nhằm che giấu bản chất hàng hóa. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho chủ sở hữu thương hiệu mà còn tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng, ảnh hưởng trực tiếp đến những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Nhận diện rõ những nguy cơ này, Chi cục Hải quan khu vực II xác định công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý, kiểm soát hải quan. Đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; hàng gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử xuyên biên giới có nguy cơ vi phạm.
Các nhóm hàng giả mạo nhãn hiệu, giả mạo xuất xứ, hàng hóa không rõ nguồn gốc và sản phẩm có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, quyền tác giả, quyền liên quan được chú trọng kiểm soát.
Thực tế đấu tranh đã ghi nhận nhiều vụ việc đáng chú ý. Trong đó, lực lượng Hải quan khu vực II từng phát hiện lô hàng nhập khẩu có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu vòng bi được bảo hộ tại Việt Nam như KOYO, NTN, NSK và ASAHI. Một vụ việc khác liên quan đến lô hàng quả chà là nhập khẩu có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu Dates Sanwan cũng được phát hiện trong quá trình làm thủ tục hải quan. Vụ việc đã được xử lý theo quy định.
Những vụ việc này cho thấy vai trò quan trọng của lực lượng hải quan trong việc phát hiện, ngăn chặn hàng hóa có dấu hiệu vi phạm trước khi được đưa vào lưu thông trên thị trường.
Kết hợp công nghệ, nghiệp vụ
Để nâng cao hiệu quả kiểm soát, Chi cục Hải quan khu vực II đang chú trọng đổi mới phương thức quản lý theo hướng chủ động phòng ngừa, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm. Trong đó, phân tích thông tin, đánh giá mức độ rủi ro và nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hồ sơ khai báo được xác định là những khâu quan trọng.
Cùng với kiểm tra thực tế hàng hóa, việc khai thác dữ liệu khai báo, lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp và hình ảnh soi chiếu container giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở sàng lọc đối tượng, lựa chọn lô hàng cần kiểm tra chuyên sâu. Qua đó, vừa nâng cao khả năng phát hiện vi phạm, vừa hạn chế kiểm tra dàn trải, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu hợp pháp.
Trong năm 2026, đơn vị tiếp tục chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về xuất xứ hàng hóa, sở hữu trí tuệ và nghiệp vụ kiểm soát phòng, chống buôn lậu hàng giả cho đội ngũ cán bộ, công chức. Việc thường xuyên cập nhật kiến thức, quy định pháp luật và phương thức, thủ đoạn vi phạm mới giúp nâng cao khả năng nhận diện hàng hóa giả mạo, đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng đa dạng.
Bên cạnh đó, Chi cục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó có hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS và các phần mềm hỗ trợ quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, xử lý vi phạm. Việc kết hợp công nghệ với nghiệp vụ chuyên sâu góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật hải quan.
Một yếu tố quan trọng khác là tăng cường phối hợp giữa lực lượng hải quan với Công an, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường và các cơ quan chức năng liên quan. Đặc biệt, việc trao đổi thông tin với chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ giúp cơ quan hải quan có thêm căn cứ nhận diện sản phẩm, nhãn hiệu được bảo hộ, xác minh dấu hiệu giả mạo và xử lý vi phạm theo đúng quy định.
Tuy nhiên, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước. Cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng hệ thống nhận diện hàng thật, cung cấp thông tin và phối hợp với lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là yếu tố quan trọng giúp rút ngắn quá trình xác minh, nâng cao hiệu quả ngăn chặn hàng hóa vi phạm ngay từ cửa khẩu.
Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phát triển, kiểm soát hàng giả, hàng nhái không đơn thuần là nhiệm vụ bảo đảm kỷ cương pháp luật mà còn là giải pháp bảo vệ năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Với việc tăng cường kiểm soát, nâng cao chất lượng nghiệp vụ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, Chi cục Hải quan khu vực II đang góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, hướng tới môi trường đầu tư, kinh doanh công bằng, minh bạch và bền vững.