Văn hóa - Du lịch

Ra đời năm 1956, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương mang sứ mệnh ghi lại, lưu giữ và trao truyền lịch sử bằng hình ảnh. Suốt bảy thập kỷ, các thế hệ nghệ sĩ, nhà quay phim của Hãng đã có mặt trên nhiều chiến trường, công trường và không gian đời sống, tạo nên kho tư liệu điện ảnh có giá trị lịch sử, nghệ thuật và nhân văn.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, giá trị của điện ảnh tài liệu không chỉ nằm ở việc ghi lại những sự kiện đã diễn ra, mà còn ở khả năng gìn giữ ký ức dân tộc, kết nối các thế hệ và bồi đắp lòng tự hào, trách nhiệm đối với đất nước. Cùng với đó, phim khoa học góp phần phổ biến tri thức, khơi dậy tinh thần học hỏi và khám phá trong công chúng.

Nhìn lại chặng đường phát triển, từ những năm đầu thành lập, dù điều kiện thiết bị còn thiếu thốn, Xưởng phim Thời sự Tài liệu đã nhanh chóng ổn định tổ chức, sản xuất mỗi năm hàng chục bộ phim thời sự, phóng sự. Các tác phẩm như Nước về Bắc Hưng Hải, Dưới cờ quyết thắng, Chống hạn phản ánh khí thế khôi phục kinh tế, xây dựng xã hội mới và các phong trào thi đua yêu nước. Dòng phim khoa học cũng từng bước hình thành với những tác phẩm phổ biến kiến thức về sản xuất, chăm sóc sức khỏe và đời sống.

Trong kháng chiến chống Mỹ, những người làm phim trở thành những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, có mặt tại các chiến trường ác liệt để ghi lại hình ảnh trực tiếp từ cuộc chiến. Nhiều tác phẩm như Đầu sóng ngọn gió, Lũy thép Vĩnh Linh giành Huy chương Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Moskva. Đằng sau những thước phim ấy là sự hy sinh của tám cán bộ, chiến sĩ của Hãng.

Sau ngày đất nước thống nhất, Hãng tiếp tục đồng hành cùng công cuộc tái thiết và đổi mới. Nhiều tác phẩm tạo dấu ấn như Đường dây lên sông Đà, Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế, Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai, Nơi chiến tranh đã đi qua... Qua từng giai đoạn, phim tài liệu không chỉ phản ánh những sự kiện lớn mà còn đi sâu vào số phận con người, các vấn đề xã hội và chuyển động của đời sống.

Hiện Hãng sở hữu kho tư liệu với hơn 1.500 phim thời sự, phóng sự, trên 2.300 phim tài liệu và hơn 300 phim khoa học. Đội ngũ nghệ sĩ qua các thế hệ có 16 Nghệ sĩ Nhân dân, 47 Nghệ sĩ Ưu tú; nhiều cá nhân được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.

Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin đang đặt điện ảnh tài liệu trước những yêu cầu mới. NSƯT Nguyễn Quang Tuấn, Chủ tịch Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, nhìn nhận cạnh tranh nội dung ngày càng gay gắt, nguồn lực sáng tạo còn hạn chế, trong khi giá trị của sự thật và trách nhiệm của người làm phim tài liệu ngày càng trở nên quan trọng.

Theo ông, Hãng đang từng bước đổi mới tư duy sáng tạo, phương thức sản xuất và phát hành; ứng dụng công nghệ tiên tiến, đào tạo nghệ sĩ trẻ, bảo tồn và phát huy kho tư liệu lịch sử, mở rộng không gian tiếp cận công chúng trong nước và quốc tế.

Định hướng nhiệm vụ thời gian tới, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị Hãng tiếp tục nâng cao chất lượng tư tưởng, nghệ thuật và giá trị khoa học của tác phẩm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức phổ biến phim, chú trọng bảo quản, số hóa kho tư liệu và xây dựng đội ngũ nghệ sĩ đáp ứng yêu cầu mới.

Nhân dịp này, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Văn hóa, Thể thao và Du lịch” cho 25 cá nhân thuộc Công ty TNHH Một thành viên Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, ghi nhận những đóng góp trong quá trình công tác.

Bảy mươi năm là một di sản, đồng thời cũng là trách nhiệm đối với các thế hệ tiếp nối. Từ những người cầm máy giữa chiến trường đến đội ngũ làm phim hôm nay, sứ mệnh lưu giữ sự thật bằng hình ảnh vẫn là giá trị cốt lõi để Hãng tiếp tục đổi mới và đồng hành cùng đời sống xã hội.

Vân Anh