Kinh tế địa phương

Để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số của thành phố, ngành Tư pháp cần tập trung vào những nhiệm vụ gì trong xây dựng, thi hành pháp luật, cải cách hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn và hỗ trợ DN?

Pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật phải trở thành nền tảng, động lực tăng trưởng. Ngành Tư pháp vì vậy không chỉ bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ mà còn phải chủ động đồng hành, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm là nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện thể chế, nhất là các lĩnh vực tác động trực tiếp đến tăng trưởng như đầu tư, kinh doanh, đất đai, xây dựng, quy hoạch, tài chính, ngân sách, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và hạ tầng. Trong thẩm định, góp ý văn bản, cần sớm nhận diện quy định chồng chéo, chưa rõ thẩm quyền, không phù hợp thực tiễn làm tăng chi phí tuân thủ để kiến nghị xử lý.

Cùng với đó, chuyển từ “quản lý bằng thủ tục” sang “quản trị để phát triển”, giảm thời gian, chi phí và rủi ro pháp lý cho DN; cắt giảm khâu trung gian, đơn giản hóa hồ sơ, đẩy mạnh số hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu.

Với các điểm nghẽn trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh, cơ quan nhà nước cần chủ động tham mưu, phối hợp, hướng dẫn áp dụng pháp luật; xác định rõ vướng mắc ở đâu, thuộc thẩm quyền nào và xử lý ra sao, thay vì để DN phải tìm câu trả lời qua nhiều cơ quan.

Ngành Tư pháp cũng nâng hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, kịp thời phát hiện bất cập, tham mưu xử lý, thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật; hạn chế tình trạng e ngại, sợ trách nhiệm, kéo dài giải quyết công việc. Đối với DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hỗ trợ pháp lý cần chuyển sang phòng ngừa rủi ro, giúp chủ động tuân thủ. Sở Tư pháp tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, hiệp hội DN, Đoàn Luật sư, Hội Luật gia và mạng lưới tư vấn viên pháp luật, tập trung vào các quy định mới, tác động trực tiếp đến đầu tư, kinh doanh.

Bên cạnh đó, ngành Tư pháp cần chuyển từ “tham gia xử lý” sang “chủ động kiến tạo và phòng ngừa”, từ xử lý vướng mắc sang nhận diện sớm điểm nghẽn pháp lý; góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, dễ tuân thủ, tạo thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh và tăng trưởng hai con số.

Triển khai Nghị quyết 66-NQ/TW, Cần Thơ đã ban hành Chương trình số 02-CTr/TU và Kế hoạch số 115/KH-UBND. Sau gần một năm thực hiện, đâu là những chuyển biến, khác biệt đáng chú ý; những nội dung nào cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển đến năm 2030?

Nghị quyết số 66-NQ/TW được triển khai khi Cần Thơ bước vào giai đoạn phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Thành phố đã kịp thời cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bằng các chương trình, kế hoạch phù hợp thực tiễn.

Qua triển khai, nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu về xây dựng, thi hành pháp luật chuyển biến rõ hơn; công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát được tăng cường. Tư duy xây dựng pháp luật chuyển từ thuần túy quản lý sang vừa bảo đảm quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, khơi thông nguồn lực; các đề xuất bám sát thực tiễn, lấy người dân, DN làm trung tâm. Thi hành pháp luật chú trọng hơn đến hiệu quả thực hiện.

Ứng dụng công nghệ số trong phổ biến, giáo dục pháp luật được đẩy mạnh. UBND thành phố ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 - 2027” năm 2026; Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Tăng cường năng lực tiếp cận pháp luật của người dân” năm 2026.

Sở Tư pháp tham mưu tổ chức Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật năm 2026”; xây dựng tờ gấp, tiểu phẩm, tin, bài trên Zalo, Facebook; phối hợp với Báo Pháp luật Việt Nam và Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ thực hiện các chuyên mục tuyên truyền; triển khai infographic, video đồ họa.

Đến năm 2030, trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, pháp luật; xử lý các dự án tồn đọng, vướng thủ tục, chậm tiến độ; hoàn thiện cơ sở pháp lý cho kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đồng thời, đẩy mạnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, liên thông, dễ khai thác, an toàn thông tin, bí mật nhà nước; gắn trách nhiệm xây dựng pháp luật với đánh giá, khen thưởng và sử dụng cán bộ.

Sau hơn 03 năm thực hiện Nghị quyết số 45/2022/QH15, trong không gian phát triển mới sau hợp nhất, Cần Thơ đang rà soát, cụ thể hóa và phát huy các cơ chế đặc thù thế nào; những điểm nào cần hoàn thiện để khai thác hiệu quả hơn dư địa chính sách?

Sau hơn 3 năm triển khai, Nghị quyết số 45/2022/QH15 ngày 11/01/2022 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Cần Thơ đã tạo cơ sở pháp lý, dư địa huy động nguồn lực, tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển và tích lũy kinh nghiệm thực hiện cơ chế đặc thù.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Cần Thơ có diện tích trên 6.360km², dân số gần 4,2 triệu người, không gian từ đô thị trung tâm, vùng sản xuất nông nghiệp đến ven biển, mở ra dư địa mới về công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, cảng biển, kinh tế biển, liên kết vùng.

Thành phố đang rà soát Nghị quyết số 45/2022/QH15 để kế thừa chính sách còn phù hợp, điều chỉnh, bổ sung nội dung cần thiết và đề xuất cơ chế mới. Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua ngày 25/8/2026 cũng mở thêm cơ sở pháp lý để nghiên cứu cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt hoặc đề xuất thí điểm cơ chế mới theo quy định.

Trong quá trình rà soát, Sở Tư pháp phối hợp các sở, ngành bảo đảm đề xuất có cơ sở pháp lý, xuất phát từ điểm nghẽn thực tế và khả thi. Trọng tâm là huy động nguồn lực, hạ tầng chiến lược, liên kết vùng, logistics, cảng biển, kinh tế biển, thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển đô thị, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thành phố đề xuất Trung ương tiếp tục áp dụng một số chính sách của Nghị quyết số 45/2022/QH15, trong đó có Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long tại Cần Thơ và Dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Định An - Cần Thơ.

Mục tiêu là kế thừa cơ chế còn phù hợp, đồng thời xây dựng chính sách mới tương xứng với quy mô, không gian và vị thế của Cần Thơ, phát huy vai trò trung tâm, cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông có thể cho biết Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030 có những điểm mới nào; Sở kỳ vọng chương trình sẽ tạo thêm giá trị gì cho DN?

Điểm mới là lấy nhu cầu thực tế của DN làm trung tâm, chuyển từ “phổ biến pháp luật” sang “đồng hành trong phòng ngừa, quản trị rủi ro pháp lý”.

Cần Thơ đã ban hành Kế hoạch số 113/KH-UBND ngày 11/3/2026 thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030, Kế hoạch số 49/KH-UBND ngày 30/1/2026 về hỗ trợ pháp lý cho DN nhỏ và vừa năm 2026 và Quyết định số 2690/QĐ-UBND ngày 09/6/2026 về công nhận tổ chức, cá nhân tham gia mạng lưới tư vấn viên pháp luật. Đây là cơ sở để hỗ trợ pháp lý có trọng tâm, sát nhu cầu DN.

Năm 2026, Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị hỗ trợ pháp lý cho DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh với sự tham gia của các sở, ngành, đội ngũ pháp chế, Đoàn Luật sư, Hội Luật gia, hiệp hội DN, mạng lưới tư vấn viên và cộng đồng DN, tạo diễn đàn trao đổi trực tiếp về các vấn đề pháp lý phát sinh.

Sở cũng đổi mới tuyên truyền trên môi trường số qua tờ gấp, tình huống pháp luật liên quan đến DN trên mục “Hỗ trợ pháp lý cho DN”; phối hợp xây dựng chuyên mục phổ biến pháp luật trên Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ theo hướng ngắn gọn, dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ áp dụng.

Hỗ trợ pháp lý cần tăng tính liên ngành bởi vướng mắc của DN có thể liên quan đồng thời đến đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế, lao động, môi trường, thương mại hoặc chuyển đổi số. Sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành, địa phương, tổ chức đại diện DN và mạng lưới tư vấn viên sẽ giúp DN không phải tự tìm câu trả lời ở nhiều nơi.

Giá trị của Chương trình là giúp DN giảm chi phí, rủi ro pháp lý và nâng khả năng tự quản trị. Về lâu dài, cần hình thành hệ sinh thái hỗ trợ pháp lý với sự tham gia của cơ quan nhà nước, hiệp hội DN, luật sư, Hội Luật gia và mạng lưới tư vấn viên; qua đó vừa giải quyết vướng mắc, vừa nhận diện điểm nghẽn, hoàn thiện chính sách và nâng hiệu quả thi hành pháp luật.

Hỗ trợ pháp lý không phải làm thay DN, mà giúp DN có đủ thông tin và năng lực pháp lý để tự tin quyết định, chủ động phòng ngừa rủi ro và phát triển bền vững. Đây cũng là cách ngành Tư pháp góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn, thuận lợi, tạo động lực cho tăng trưởng thành phố giai đoạn 2026 - 2030.

“Thiết chế pháp lý và an ninh trật tự” là chỉ số thành phần PCI gắn với bảo vệ quyền, thực thi hợp đồng, giải quyết tranh chấp và an toàn trong kinh doanh. Cần Thơ cần tập trung vào những khâu nào để nâng hiệu quả thực thi pháp luật, củng cố niềm tin và giảm rủi ro cho DN?

Theo tôi, trọng tâm là để DN cảm nhận pháp luật được thực thi công bằng, minh bạch; quyền, lợi ích hợp pháp được bảo vệ, cam kết, hợp đồng được tôn trọng, tranh chấp được giải quyết kịp thời.

Trước hết, nâng chất lượng, tính thống nhất trong tổ chức thi hành pháp luật; theo dõi, nhận diện quy định chưa rõ, chồng chéo và vấn đề phát sinh để tham mưu xử lý, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan. Phản ánh về thủ tục, điều kiện kinh doanh, hợp đồng, đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế,... cần được xem là cơ sở để phát hiện sớm các vấn đề có thể làm tăng chi phí, rủi ro.

Đối với hợp đồng, tranh chấp, cần phát huy vai trò của tòa án, trọng tài thương mại, hòa giải, tư vấn pháp luật; nâng cao năng lực quản trị hợp đồng và nhận thức pháp lý, nhất là ở DN nhỏ và vừa, để phòng ngừa tranh chấp.

Song song với đó, tăng tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật, giúp DN nhanh chóng nắm quy định mới về quy hoạch, thủ tục, chính sách và hướng dẫn thực hiện. “An ninh trật tự” phải gắn với môi trường kinh doanh an toàn, bảo vệ DN trước xâm phạm tài sản, lừa đảo, gian lận thương mại, cạnh tranh không lành mạnh và rủi ro trên môi trường số.

Nâng chất lượng thiết chế pháp lý là trách nhiệm của nhiều cơ quan. Sở Tư pháp tham mưu, theo dõi, rà soát, nhận diện vấn đề pháp lý; các sở, ban, ngành nâng chất lượng giải quyết thủ tục, tổ chức thi hành, hướng dẫn pháp luật; Công an bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn hoạt động sản xuất, kinh doanh; các cơ quan tố tụng, thi hành án và thiết chế giải quyết tranh chấp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của DN, bảo đảm bản án, phán quyết được thực thi.

Với ngành Tư pháp, trọng tâm là phòng ngừa rủi ro từ sớm, tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của DN, nâng tính minh bạch, nhất quán trong thực thi pháp luật. Khi DN dự đoán được chính sách, tin tưởng cơ chế thực thi và yên tâm về quyền lợi hợp pháp, Cần Thơ sẽ có nền tảng tốt hơn để thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng bền vững.

Trân trọng cảm ơn ông!

Ngô Khuyến