Trách nhiệm xã hội

Thưa bà, “Trải nghiệm để trưởng thành” là thông điệp nổi bật của FPT Schools. Nhà trường làm thế nào để mỗi hoạt động thực sự mang lại giá trị giáo dục, thay vì chỉ dừng lại ở việc tạo sân chơi cho học sinh?

Tôi vẫn thường nói với đội ngũ rằng một hoạt động đông vui chưa chắc đã là một trải nghiệm giáo dục tốt. Nếu sau chương trình, học sinh chỉ nhớ hôm đó rất vui nhưng không biết mình đã học được gì, thay đổi điều gì thì trải nghiệm ấy chưa đủ giá trị. Tại Trường Phổ thông FPT Cần Thơ, chúng tôi không bắt đầu bằng câu hỏi “Năm nay tổ chức thêm hoạt động gì?” mà luôn đặt ra câu hỏi: “Sau hoạt động này, học sinh sẽ trưởng thành thêm ở năng lực nào?”.

Để hiện thực hóa định hướng đó, nhà trường xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm với nhiều hình thức thực hành. Thông qua học tập theo dự án (Project-based Learning), học sinh được vận dụng kiến thức để tạo ra sản phẩm thực tế, tự nghiên cứu, lập kế hoạch, quản lý nguồn lực, ngân sách và trình bày, bảo vệ sản phẩm trước hội đồng. Bên cạnh đó, Chương trình Phát triển cá nhân (PDP) tạo cơ hội để các em khám phá bản thân thông qua hướng nghiệp, kỹ năng mềm, hơn 30 câu lạc bộ, nghệ thuật, võ cổ truyền Vovinam, tham vấn tâm lý và các hoạt động chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Sau hơn 7 năm hoạt động, hệ thống của nhà trường đã tích lũy hơn 1.050 sự kiện, dự án và hoạt động ngoại khóa. Đáng chú ý, ngày càng có nhiều chương trình do chính học sinh đề xuất, lập kế hoạch, tổ chức và điều phối. Chúng tôi đánh giá sự trưởng thành qua ba nhóm tiêu chí: năng lực thực hành và vượt qua giới hạn bản thân; khả năng tự lập, thích nghi; trách nhiệm xã hội và lòng thấu cảm. Với tôi, trưởng thành không có nghĩa là một đứa trẻ không còn mắc lỗi, mà là sau mỗi trải nghiệm, các em hiểu mình hơn, biết chịu trách nhiệm hơn và có năng lực làm tốt hơn ở lần tiếp theo.

Nhà trường chú trọng mô hình nội trú, nơi học sinh không chỉ học tập mà còn sinh hoạt và rèn luyện tính tự lập. Làm thế nào để cân bằng giữa kỷ luật, sự an toàn và quyền tự chủ của học sinh, thưa bà?

Theo tôi, ranh giới giữa quản lý và trao quyền rất rõ ràng. Quản lý là tạo ra khung an toàn và các nguyên tắc ứng xử cần thiết; trao quyền là để học sinh học cách tự chủ, vận hành cuộc sống của mình bên trong khung an toàn ấy. Tại FSchool Home, chúng tôi không xây dựng môi trường nội trú theo tư duy “quản càng chặt càng tốt”. Nhà trường có trách nhiệm bảo đảm điều kiện sống chuẩn mực, từ cơ sở vật chất xanh, hiện đại, đội ngũ y tế túc trực 24/7, chế độ dinh dưỡng an toàn đến lịch trình sinh hoạt khoa học và các quy tắc cộng đồng. Trong khuôn khổ đó, học sinh được tạo cơ hội tự quản lý thời gian học tập, nghỉ ngơi, chăm sóc không gian sống, giải quyết bất đồng với bạn cùng phòng và tham gia các hoạt động tập thể.

Thông qua các câu lạc bộ và dự án, các em còn có cơ hội tự xây dựng đề án, bảo vệ ngân sách trước Ban Giám hiệu, bầu ban chủ nhiệm, phân công nhân sự và trực tiếp điều hành chương trình. Những công việc tưởng chừng nhỏ ấy lại giúp học sinh học cách lập kế hoạch, hợp tác, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về kết quả. Tôi cho rằng giá trị lớn của mô hình nội trú là trao cho học sinh quyền được thử và sai trong một môi trường an toàn. Một học sinh có thể quên việc, chưa biết quản lý thời gian hợp lý hoặc gặp mâu thuẫn với bạn bè. Nếu người lớn giải quyết thay ngay lập tức, chúng ta có thể vô tình lấy đi cơ hội học hỏi của các em. Điều quan trọng là người lớn phải đủ gần để các em không rơi vào những tình huống vượt quá khả năng, nhưng cũng đủ xa để các em có cơ hội tự đứng lên, tự giải quyết vấn đề và trưởng thành từ lựa chọn của mình.

Trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số, nhà trường định hướng như thế nào để học sinh không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn biết ứng dụng công nghệ giải quyết các vấn đề thực tiễn?

Với Phổ thông FPT Cần Thơ, công nghệ chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Công nghệ là công cụ và cũng là một phương thức tư duy. Không phải tất cả học sinh của FPT đều sẽ trở thành kỹ sư công nghệ. Tuy nhiên, bất kể lựa chọn ngành nghề nào trong tương lai, các em cũng cần khả năng hiểu công nghệ, làm việc cùng công nghệ và biết sử dụng công nghệ để giải quyết vấn đề. Vì vậy, thông qua STEM, Coding, Robotics, AI và các dự án thực tế, chúng tôi muốn học sinh hình thành tư duy đặt câu hỏi: Vấn đề thực sự là gì? Công nghệ có thể giúp ích như thế nào? Giải pháp được tạo ra có mang lại giá trị thiết thực cho con người và cộng đồng hay không?

Trong thời đại AI, năng lực công nghệ cần đi cùng những phẩm chất rất con người như sự thấu cảm, khả năng hợp tác, tư duy phản biện, đạo đức và trách nhiệm. Đây là lý do nhà trường chú trọng thông điệp “Deep Learning with Love”, đồng thời đầu tư cho chương trình Well-being và giáo dục cảm xúc – xã hội (SEL). Song song với đó, chúng tôi phát triển năng lực toàn cầu thông qua chương trình tiếng Anh Oxford theo định hướng quốc tế, tạo điều kiện để học sinh tự tin học tập, tranh biện và tham gia các sân chơi quốc tế.

Tuy nhiên, hội nhập không có nghĩa là đánh mất bản sắc. Học sinh vẫn được tiếp cận văn hóa miền Tây, tìm hiểu nhạc cụ dân tộc, rèn luyện võ cổ truyền Vovinam và tham gia các dự án cộng đồng gắn với những vấn đề thực tế của địa phương. Chúng tôi hướng đến cách tiếp cận “Global mindset – Local understanding, hành động địa phương”: có tư duy toàn cầu, hiểu sâu sắc địa phương và biết vận dụng tri thức để đóng góp cho cộng đồng nơi mình sinh sống.

Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều vấn đề thực tiễn cần những người trẻ có tri thức và tinh thần sáng tạo cùng giải quyết, từ biến đổi khí hậu, nông nghiệp công nghệ cao, môi trường đến logistics, giáo dục và chất lượng sống. Chúng tôi mong muốn học sinh nhìn thấy những cơ hội ấy và chủ động tìm kiếm giải pháp bằng kiến thức, công nghệ và các dự án nghiên cứu khoa học của mình.

Ngoài điểm số và bằng cấp, bà kỳ vọng học sinh sẽ mang theo những hành trang gì sau khi tốt nghiệp? Nhà trường mong muốn đóng góp như thế nào vào việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Cần Thơ và Đồng bằng sông Cửu Long?

Tôi luôn nghĩ rằng điểm số và bằng cấp là cần thiết, nhưng đó mới chỉ là tấm vé để các em bước qua một cánh cửa. Sau cánh cửa ấy, các em đi được bao xa phụ thuộc vào những năng lực thực sự sở hữu. Tôi kỳ vọng mỗi học sinh khi tốt nghiệp sẽ có những hành trang quan trọng.

Trước hết là bản lĩnh tự lập và khả năng thích nghi. Các em cần đủ tự tin để bước vào đại học, đi du học hoặc sống trong một môi trường mới mà không bị choáng ngợp trước những thay đổi.

Thứ hai là năng lực ngoại ngữ và năng lực số thực chất. Tiếng Anh không chỉ phục vụ các kỳ thi hay chứng chỉ; AI và công nghệ cũng không chỉ dừng lại ở việc biết sử dụng một vài phần mềm. Đó phải là những công cụ học sinh có thể vận dụng để học tập, sáng tạo, hợp tác và tạo ra giá trị.

Thứ ba là tư duy giải quyết vấn đề và năng lực làm việc cùng người khác. Qua các hoạt động PDP và dự án thực tiễn, học sinh có cơ hội rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng lãnh đạo, làm việc nhóm, quản lý dự án và tinh thần chịu trách nhiệm đến cùng với kết quả của mình.

Cuối cùng là lòng biết ơn, sự thấu cảm và trách nhiệm với cộng đồng. Chúng tôi mong muốn các em không chỉ có năng lực thành công cho bản thân mà còn biết trân trọng gia đình, tôn trọng người khác và sẵn sàng đóng góp cho xã hội.

Những giá trị này được thể hiện qua các hoạt động cộng đồng của học sinh. Chẳng hạn, chiến dịch “Việc tử tế” đã giúp các em tự tổ chức gây quỹ hơn 200 triệu đồng; chương trình “Trung thu yêu thương” mang những phần quà đến với trẻ em và người già không nơi nương tựa tại Cần Thơ. Đây là những trải nghiệm giúp học sinh hiểu rằng năng lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sử dụng để tạo ra giá trị tốt đẹp cho người khác.

Với Cần Thơ và Đồng bằng sông Cửu Long, trách nhiệm của chúng tôi không chỉ là đào tạo những học sinh đủ năng lực để đi xa, mà còn là tạo ra một thế hệ đủ giỏi để có quyền lựa chọn: học tập ở đâu, làm việc ở đâu, cạnh tranh trong bất kỳ môi trường nào và vẫn mong muốn đóng góp cho quê hương. Theo số liệu được nhà trường ghi nhận, từ năm 2019 đến nay, Phổ thông FPT Cần Thơ đã có 1.036 học sinh tốt nghiệp, với tỷ lệ đỗ đại học, cao đẳng và trung cấp đạt 88,7%, cùng nhiều giải thưởng cấp quốc gia và quốc tế. Những kết quả đó cho thấy học sinh miền Tây có thể tiếp cận môi trường giáo dục chất lượng cao ngay tại địa phương.

Tuy nhiên, điều tôi kỳ vọng dài hạn hơn là tạo điều kiện để người trẻ phát triển năng lực toàn cầu nhưng vẫn giữ được tình yêu và trách nhiệm với nơi mình sinh ra. Khi các em có đủ tri thức, bản lĩnh và sự tự tin, các em sẽ có nhiều lựa chọn cho tương lai; dù ở bất cứ đâu, các em vẫn có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long.

Xin cảm ơn bà về những chia sẻ!

Bình Nguyễn