Kinh tế số

Trong thực tế, một hộ kinh doanh muốn mở rộng thị trường qua kênh trực tuyến, một cơ sở sản xuất cần quản lý đơn hàng hiệu quả hơn hay cán bộ xã muốn giảm thời gian xử lý công việc đều có chung một nhu cầu: tìm được công cụ phù hợp để giải quyết vấn đề đang gặp phải. Nhưng giữa thị trường có hàng nghìn sản phẩm, giải pháp công nghệ, việc lựa chọn bắt đầu từ đâu không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Đó cũng là một trong những rào cản đối với quá trình đưa chuyển đổi số đi vào thực chất tại cơ sở. Công nghệ có thể ngày càng phổ biến, các nền tảng số liên tục được phát triển, nhưng nếu người sử dụng không biết giải pháp nào phù hợp với nhu cầu, thiếu kỹ năng khai thác hoặc không có đầu mối hỗ trợ, hiệu quả ứng dụng vẫn khó đạt như kỳ vọng.

Từ yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng Ứng dụng Chuyển đổi số cấp xã, hướng tới thay đổi cách tiếp cận: không yêu cầu người dân, doanh nghiệp và cán bộ cơ sở tự tìm hiểu thị trường công nghệ từ đầu, mà hỗ trợ họ xác định bài toán cần giải quyết, tham khảo mô hình phù hợp và tiếp cận giải pháp theo nhu cầu thực tế.

Từ danh mục hơn 1.500 giải pháp đến nhu cầu của cơ sở

Trước đó, thực hiện Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Chương trình số 02-CTr/BCĐTW ngày 2/2/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã rà soát, chuẩn hóa và công bố danh mục 1.591 sản phẩm, giải pháp của 360 đơn vị phát triển, cung cấp tại Công văn số 2765/BKHCN-CĐSQG ngày 29/4/2026. Danh mục được phân loại theo ba trụ cột Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số.

Việc công bố danh mục tạo nguồn thông tin tập trung về các sản phẩm, giải pháp hiện có trên thị trường, giúp các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân có thêm cơ sở tham khảo khi triển khai chuyển đổi số. Tuy nhiên, với người dùng ở cấp xã, một danh mục lớn chưa chắc đã đồng nghĩa với khả năng lựa chọn dễ dàng.

Chẳng hạn, với một hộ kinh doanh đang bán hàng theo phương thức truyền thống, nhu cầu trước mắt có thể chỉ là quản lý hàng tồn kho, tiếp cận khách hàng qua mạng xã hội hoặc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Một hợp tác xã có thể cần công cụ quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và quản lý hoạt động kinh doanh. Trong khi đó, cán bộ cấp xã có thể quan tâm đến các giải pháp hỗ trợ điều hành, quản lý công việc và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Đó là những bài toán cụ thể, không nhất thiết bắt đầu bằng việc tìm hiểu tên gọi hay tính năng của từng công nghệ. Người sử dụng cần biết giải pháp nào có thể đáp ứng nhu cầu, cách triển khai ra sao và cần trang bị những kỹ năng gì để sử dụng hiệu quả.

Vì vậy, giá trị của Ứng dụng Chuyển đổi số cấp xã không chỉ nằm ở việc cung cấp thông tin về sản phẩm, giải pháp, mà còn ở khả năng định hướng người dùng từ nhu cầu đến phương án thực hiện. Nếu danh mục 1.591 sản phẩm trả lời câu hỏi thị trường hiện có những gì, ứng dụng hướng tới trả lời câu hỏi thiết thực hơn: Với vấn đề đang gặp phải, nên lựa chọn giải pháp nào và bắt đầu từ đâu?

Cách tiếp cận này góp phần đưa chuyển đổi số ra khỏi phạm vi câu chuyện công nghệ để trở thành công cụ phục vụ trực tiếp hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Không chỉ tìm giải pháp, mà còn phải biết cách sử dụng

Một trong những vấn đề đặt ra đối với chuyển đổi số ở cơ sở là khoảng cách giữa khả năng tiếp cận công nghệ và năng lực khai thác công nghệ. Việc có phần mềm, nền tảng hay công cụ số chưa bảo đảm người dùng có thể vận hành thành thạo hoặc tạo ra hiệu quả thực tế.

Bởi vậy, ứng dụng được thiết kế theo chu trình hỗ trợ gồm nhận diện nhu cầu, tham khảo mô hình, tìm kiếm giải pháp, trang bị kỹ năng, yêu cầu tư vấn và phản hồi kết quả thực tế.

Trong chu trình này, chuyên mục “Câu chuyện chuyển đổi số” có vai trò giới thiệu những bài toán, mô hình và cách làm đã được kiểm chứng hiệu quả tại địa phương. Thông qua các trường hợp thực tiễn, cán bộ cơ sở, doanh nghiệp và người dân có thể tham khảo kinh nghiệm, nhận diện phương án phù hợp với điều kiện của mình, hạn chế việc phải tự tìm hiểu hoặc thử nghiệm lại từ đầu.

Đối với các địa phương có nguồn lực và nhân lực công nghệ còn hạn chế, việc học hỏi mô hình phù hợp có thể giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí thử nghiệm và nâng cao khả năng triển khai. Với doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, việc tiếp cận đúng công cụ và được hướng dẫn sử dụng cũng là yếu tố quan trọng để từng bước mở rộng hoạt động trên môi trường số.

Tuy nhiên, hiệu quả của cách tiếp cận này sẽ phụ thuộc vào mức độ sát thực tế của các mô hình được giới thiệu, chất lượng thông tin về giải pháp và khả năng hỗ trợ người dùng trong quá trình triển khai. Chuyển đổi số không dừng ở việc người dùng tìm thấy một sản phẩm trên nền tảng, mà cần hướng đến khả năng đưa sản phẩm đó vào công việc và tạo ra thay đổi có thể nhận diện được.

Ứng dụng vì thế không thay thế các phần mềm nghiệp vụ đang vận hành tại địa phương, cũng không làm phát sinh quy trình hành chính mới đối với cấp xã. Vai trò chính là hỗ trợ định hướng, kết nối và cung cấp thông tin để người dùng lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu của mình.

Tín hiệu ban đầu từ nhu cầu thực tế

Được triển khai chính thức từ ngày 22/9/2026 tại địa chỉ https://ungdungcdscapxa.dx.gov.vn/, Ứng dụng Chuyển đổi số cấp xã bước đầu ghi nhận những tín hiệu tương tác tích cực.

Theo số liệu được công bố, ứng dụng đã có 6.544 tài khoản người dùng đăng ký, ghi nhận 13.025 lượt quan tâm đến các sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số, 178 lượt yêu cầu tư vấn cụ thể về sản phẩm, giải pháp, 528 lượt đăng ký các khóa học và 28 thông tin liên hệ, phản ánh.

Các con số bước đầu cho thấy ứng dụng đã thu hút sự quan tâm của người dùng đối với việc tìm hiểu, lựa chọn giải pháp và nâng cao kỹ năng số. Đáng chú ý, những lượt yêu cầu tư vấn và đăng ký khóa học mở ra khả năng kết nối giữa nhu cầu sử dụng công nghệ với hoạt động hỗ trợ, đào tạo.

Dù vậy, số lượng tài khoản đăng ký hay lượt quan tâm mới phản ánh mức độ tiếp cận ban đầu, chưa đủ để kết luận về hiệu quả chuyển đổi số trong thực tế. Giá trị lâu dài của ứng dụng cần được đánh giá thông qua khả năng đáp ứng nhu cầu cụ thể, số trường hợp triển khai thành công, mức độ cải thiện hiệu quả công việc và lợi ích mà người dân, doanh nghiệp nhận được.

Đây cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện ứng dụng theo hướng lấy người dùng làm trung tâm. Thông qua dữ liệu tương tác và phản hồi, Bộ Khoa học và Công nghệ có thêm thông tin để nhận diện nhu cầu tại cơ sở, từ đó phục vụ công tác hoàn thiện chính sách và định hướng phát triển thị trường sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số.

Về tổ chức triển khai, Bộ xác định Sở Khoa học và Công nghệ là đầu mối tại địa phương; UBND cấp xã chỉ đạo phổ biến ứng dụng đến cán bộ, người dân và doanh nghiệp; đồng thời phát huy vai trò nòng cốt của Tổ công nghệ số cộng đồng trong hướng dẫn khai thác thực tế.

Để ứng dụng phát huy hiệu quả, việc phổ biến cần đi cùng hướng dẫn cụ thể, gắn với từng nhóm nhu cầu và điều kiện sử dụng. Khi người dân được hướng dẫn tìm kiếm giải pháp phục vụ hoạt động kinh doanh, khi cán bộ cơ sở biết cách tiếp cận công cụ hỗ trợ công việc, nền tảng mới có thể phát huy vai trò kết nối thay vì chỉ dừng ở một địa chỉ cung cấp thông tin. Chuyển đổi số cấp xã cần được nhìn nhận từ hiệu quả giải quyết công việc, khả năng tiết kiệm nguồn lực và giá trị mang lại cho người sử dụng. Công nghệ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi giải quyết đúng vấn đề, phù hợp với năng lực triển khai và có thể duy trì trong thực tế.

Ứng dụng Chuyển đổi số cấp xã hướng tới hình thành một không gian chung để cơ sở tìm được giải pháp phù hợp, học hỏi cách làm hiệu quả và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Quan trọng hơn, mô hình này đặt ra một định hướng cần thiết cho quá trình chuyển đổi số: bắt đầu từ nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và cán bộ cơ sở; lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo, qua đó từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ tạo giá trị trong đời sống và hoạt động kinh tế.

Lê Hiền